Zatrudnianie kierowców wiąże się z dodatkowymi obowiązkami

Podstawowym warunkiem stawianym kandydatom na kierowców jest posiadanie wszystkich niezbędnych uprawnień do kierowania pojazdami. Mowa tu nie tylko o prawach jazdy odpowiedniej kategorii, ale również o zaświadczeniach potwierdzających brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Obowiązkiem pracodawcy jest sprawdzenie, czy przyszły pracownik ma wszystkie wymagane dokumenty.

Kierującym może być osoba, która osiągnęła wymagany wiek i jest sprawna pod względem fizycznym i psychicznym oraz posiada wymagane umiejętności i dokument stwierdzający uprawnienie do kierowania określonym pojazdem.

Dokumentem stwierdzającym uprawnienie do kierowania pojazdem silnikowym jest prawo jazdy określonej kategorii wskazanej przepisami ustawy - Prawo o ruchu drogowym.

Na terytorium Polski odpowiednim pojazdem silnikowym może kierować osoba posiadająca ważne zagraniczne prawo jazdy wydane przez:

● państwo członkowskie Unii Europejskiej (UE), Konfederację Szwajcarską (KSz) lub państwo członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronę umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym (EOG) - w okresie ważności prawa jazdy,

● państwo:

a) będące stroną konwencji o ruchu drogowym, sporządzonej w Wiedniu 8 listopada 1968 r. (Dz. U. z 1988 r. nr 5, poz. 40 i 44),

b) niebędące członkiem UE, KSz, EFTA lub stroną umowy o EOG, którego wzór prawa jazdy jest zgodny z wzorem określonym w konwencji o ruchu drogowym,

w okresie sześciu miesięcy od daty rozpoczęcia stałego lub czasowego pobytu, nie dłużej jednak niż przez okres ważności prawa jazdy.

Wymagania takie są wystarczające przy zatrudnianiu kierowcy do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów:

● przeznaczonymi konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą - w niezarobkowym przewozie drogowym osób,

● o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony w transporcie drogowym rzeczy oraz niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy,

● zespołów ratownictwa medycznego oraz w ramach usług transportu sanitarnego.

Natomiast w przypadku gdy działalność pracodawcy wiąże się z przewozem drogowym (krajowym czy zagranicznym), szczegółowe wymagania dotyczące kwalifikacji kierowców wynikają już z przepisów ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Podzielono przewóz drogowy na:

● krajowy transport drogowy - to podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, na terytorium Polski, przy czym jazda pojazdu, miejsce rozpoczęcia lub zakończenia podróży i przejazdu oraz droga znajdują się na terytorium naszego kraju,

● międzynarodowy transport drogowy - to podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, przy czym jazda pojazdu między miejscem początkowym i docelowym odbywa się z przekroczeniem granicy Polski.

● niezarobkowy przewóz drogowy - to przewóz na potrzeby własne - każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki:

a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników,

b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi,

c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin,

d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych.

Kierowca zatrudniany przez przedsiębiorcę lub podmiot wykonujący przewozy drogowe powinien spełniać warunki określone w art. 39a ustawy o transporcie drogowym. Do wymagań tych zalicza się przede wszystkim osiągnięcie określonego wieku, różnego dla poszczególnych rodzajów przewozów i uzyskanie odpowiedniej kwalifikacji wstępnej. Oznacza to, że warunek osiągnięcia przez kierowcę określonego wieku jest przypisany do kategorii prawa jazdy, wymaganej do prowadzenia określonego rodzaju pojazdu (i w konsekwencji rodzaju wykonywanego przewozu - osób lub rzeczy) oraz do rodzaju kwalifikacji wstępnej, którą powinien odbyć kierowca.

Minimalny wiek kierowcy w zależności od rodzaju wykonywanego przewozu to:

● 18 lat - w przypadku kierowcy wykonującego przewóz rzeczy pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej:

a) przekraczającej 3,5 t lub pojazdem tym łącznie z przyczepą (prawo jazdy kat. C lub C+E)- pod warunkiem uzyskania przez kierowcę odpowiedniej kwalifikacji wstępnej,

b) przekraczającej 3,5 t i nieprzekraczającej 7,5 t lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 12 t, składającym się z tego pojazdu i przyczepy o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej masy własnej pojazdu ciągnącego (prawo jazdy kat. C1 lub C1+E) - pod warunkiem ukończenia odpowiedniej kwalifikacji wstępnej przyśpieszonej,

● 21 lat - w przypadku kierowcy wykonującego:

a) przewóz rzeczy pojazdem o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 t lub pojazdem takim z przyczepą lekką (prawo jazdy kat. C lub C+E) - pod warunkiem uzyskania odpowiedniej kwalifikacji wstępnej przyśpieszonej,

b) przewóz osób autobusem lub autobusem z przyczepą (prawo jazdy kat. D lub D+E) - pod warunkiem uzyskania odpowiedniej kwalifikacji wstępnej,

c) przewóz osób autobusem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 17 osób łącznie z kierowcą lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 12 t, składającego się z takiego autobusu i przyczepy o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej masy autobusu (prawo jazdy kat. D1 lub D1+E) - w przypadku, gdy przewóz wykonywany jest na liniach regularnych do 50 km i pod warunkiem uzyskania odpowiedniej kwalifikacji wstępnej przyśpieszonej,

● 23 lata - w przypadku kierowcy wykonującego przewóz osób autobusem lub autobusem wraz z przyczepą - pod warunkiem uzyskania odpowiedniej kwalifikacji wstępnej przyśpieszonej.

Poza uzyskaniem wymaganego wieku i prawa jazdy określonej kategorii, kolejnym warunkiem koniecznym do zatrudnienia na stanowisku kierowcy w przewozach drogowych jest brak przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania pracy na danym stanowisku. Wymagane jest również uzyskanie kwalifikacji wstępnej lub ukończenie szkolenia okresowego.

Do wykonywania zawodu kierowcy w przewozach drogowych niezbędne jest ukończenie odpowiedniej kwalifikacji wstępnej. Jest ona formą profesjonalnego przygotowania do zawodu kierowcy i zastąpiła wymagany uprzednio kurs dokształcający.

Wyróżniamy dwa zasadnicze rodzaje kwalifikacji: wstępną i wstępną uzupełniającą. Każda z tych kwalifikacji może być ukończona w trybie zwykłym (kwalifikacja wstępna i kwalifikacja wstępna uzupełniająca) lub przyśpieszonym (kwalifikacja wstępna przyśpieszona i kwalifikacja wstępna uzupełniająca przyśpieszona).

Możliwość uzyskania kwalifikacji wstępnej przez kierowców w trybie przyśpieszonym określa dyrektywa 2003/59/WE. Regulacja taka niewątpliwie stanowi uproszczenie i przyspieszenie procedury związanej z uzyskaniem uprawnień do podejmowania pracy na stanowisku kierowcy wykonującego przewozy drogowe i tym samym stwarza łatwiejszy dostęp do zawodu kierowcy.

Wymóg ukończenia kursu dokształcającego został zatem zastąpiony obowiązkiem uzyskania kwalifikacji wstępnej i szkolenia okresowego. [przykład 1]

Do uzyskania kwalifikacji może przystąpić osoba, która na terytorium Polski przebywa co najmniej 185 dni w roku ze względu na więzi osobiste lub zawodowe, albo studiuje od co najmniej sześciu miesięcy i przedstawi zaświadczenie potwierdzające ten fakt. Do uzyskania wspomnianych wyżej kwalifikacji może przystąpić ponadto osoba niebędąca obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej, mająca zamiar wykonywać przewozy na rzecz podmiotu mającego siedzibę na terytorium Polski.

Dodatkowo kierowca obowiązany jest uzyskać kwalifikację, odpowiednio do pojazdu samochodowego, którym zamierza wykonywać przewóz drogowy, w zakresie bloków programowych określonych odpowiednio do kategorii prawa jazdy. Wyróżnia się dwa rodzaje kwalifikacji wstępnej:

● kwalifikację na przewóz drogowy rzeczy - w zakresie bloków programowych określonych w odniesieniu do kategorii prawa jazdy: C1, C1+E, C i C+E,

● kwalifikację na przewóz drogowy osób - w zakresie bloków programowych określonych w odniesieniu do kategorii prawa jazdy: D1, D1+E, D i D+E.

Kwalifikacja obejmuje zajęcia teoretyczne i praktyczne oraz testy kwalifikacyjne (art. 39b ust. 2 ustawy o transporcie drogowym). [przykład 2]

Dokumentem potwierdzającym uzyskanie odpowiedniej kwalifikacji, a więc uczestnictwo w zajęciach teoretycznych i praktycznych oraz zdanie testów kwalifikacyjnych, jest świadectwo kwalifikacji zawodowej.

W zależności od rodzaju odbytej kwalifikacji czy też szkolenia okresowego, świadectwo kwalifikacji zawodowej potwierdza odbycie kwalifikacji wstępnej, kwalifikacji wstępnej przyśpieszonej, kwalifikacji wstępnej uzupełniającej, kwalifikacji wstępnej przyśpieszonej lub ukończenie szkolenia okresowego.

Kompetencję do wydania świadectwa ma wojewoda lub dyrektor Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej. Ponadto wojewoda może upoważnić do wydania świadectwa kwalifikacji zawodowej członka powołanej przez siebie komisji egzaminacyjnej do przeprowadzenia testu kwalifikacyjnego.

Do szkolenia okresowego może przystąpić osoba, która spełnia wymóg dotyczący czasu pobytu na terytorium Polski (co najmniej 185 dni w roku z powodów osobistych lub zawodowych bądź studia od co najmniej pół roku, potwierdzone stosownym zaświadczeniem) oraz ma zamiar wykonywać przewozy na rzecz podmiotu mającego siedzibę na terytorium Polski (w odniesieniu do kierowcy niebędącego obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej).

Obowiązek odbycia szkolenia okresowego powinien być realizowany odpowiednio do kategorii prawa jazdy i pojazdu, którym kierowca zamierza wykonywać przewóz drogowy, co 5 lat, licząc od dnia uzyskania świadectwa kwalifikacji zawodowej poświadczającego uzyskanie kwalifikacji. Ponadto obowiązek ukończenia szkolenia okresowego powstaje w przypadku zaprzestania przez kierowcę wykonywania przewozu drogowego, a przed ponownym przystąpieniem do wykonywania tego przewozu.

Ze względu na formę szkolenia można wyróżnić dwa rodzaje szkoleń okresowych: kurs okresowy i szkolenie cykliczne - zajęcia rozłożone w okresie 5 lat, obejmujące zakresem tematycznym program szkolenia okresowego.

Podobnie jak w przypadku programu uzyskiwania kwalifikacji wstępnej, szkolenia okresowe dzieli się na szkolenie w zakresie przewozu osób i rzeczy. Zarówno szkolenie okresowe prowadzone w formie kursu okresowego, jak i w formie cyklu zajęć realizowanych w ciągu 5 lat, obejmuje zajęcia teoretyczne trwające 35 godzin. Szkolenia te realizowane są odpowiednio dla prawa jazdy kategorii:

● C, C+E, C1 i C1+E lub

● D, D+E, D1 i D1+E

zgodnie z programem szkolenia oraz planem wykonania szkolenia. [przykład 3]

Dokumentem potwierdzającym odbycie przez kierowcę szkolenia okresowego jest świadectwo kwalifikacji zawodowej. Wydawane jest ono przez kierownika ośrodka szkolenia, w którym kierowca odbył szkolenie okresowe.

Wymagań dotyczących: wieku, uzyskania kwalifikacji wstępnej czy wstępnej przyśpieszonej oraz ukończenia szkolenia okresowego - nie stosuje się do kierowcy pojazdu:

● do kierowania którego wymagane jest prawo jazdy kategorii A1, A, B1, B lub B+E,

● którego konstrukcja ogranicza prędkość do 45 km/h,

● wykorzystywanego przez siły zbrojne,

● obrony cywilnej, jednostek ochrony przeciwpożarowej lub jednostek odpowiedzialnych za utrzymanie bezpieczeństwa lub porządku publicznego,

● poddawanego testom drogowym do celów rozwoju technicznego przez producentów, jednostki badawczo-rozwojowe lub szkoły wyższe,

● odbywającego przejazd bez osób lub ładunku w celu dokonania jego naprawy lub konserwacji albo z miejsca zakupu lub odbioru,

● używanego w sytuacjach zagrożenia lub przeznaczonego do akcji ratunkowych,

wykorzystywanego do:

a) nauki jazdy osób ubiegających się o prawo jazdy,

b) szkolenia osób posiadających prawo jazdy,

c) przeprowadzania państwowego egzaminu osób ubiegających się o prawo jazdy,

● wykorzystywanego do użytku osobistego w przewozie drogowym osób lub rzeczy,

● wykorzystywanego do przewozu materiałów lub urządzeń niezbędnych kierowcy do jego pracy, pod warunkiem że prowadzenie pojazdu nie jest jego podstawowym zajęciem (art. 39a ust. 3 ustawy o transporcie drogowym).

Kierowca wykonujący przewóz drogowy obowiązany jest uzyskać wpis do polskiego krajowego prawa jazdy, potwierdzający spełnienie wymagań dotyczących:

● braku przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy,

● uzyskania kwalifikacji wstępnej lub wstępnej przyśpieszonej lub

● ukończenia szkolenia okresowego (art. 39f ust. 1 ustawy o transporcie drogowym).

Zasady dokonywania takiego wpisu określają przepisy ustawy 0 prawo o ruchu drogowym. [przykład 4]

Kierowcy nieposiadający miejsca zamieszkania na terytorium Polski ani niewykonujący przewozów na rzecz przedsiębiorcy krajowego nie są zobowiązani do uzyskania wpisu o ukończeniu kwalifikacji wstępnej i odbyciu szkolenia okresowego w krajowym prawie jazdy.

W odniesieniu do tych kierowców wystarczające jest posiadanie w prawie jazdy albo w karcie kwalifikacji kierowcy aktualnego wpisu o ukończeniu kwalifikacji wstępnej lub szkolenia okresowego w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub w państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym. Natomiast kierowcy krajowi, tj. zamieszkujący w Polsce, ale świadczący pracę na rzecz przedsiębiorcy zagranicznego, mogą ukończyć szkolenie okresowe w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub w państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym. Powinni oni jednak posiadać aktualny wpis o ukończeniu szkolenia okresowego w prawie jazdy albo w karcie kwalifikacji kierowcy.

Obowiązek poddania się badaniom lekarskim dotyczy każdego kierowcy wykonującego przewóz drogowy w rozumieniu przepisów ustawy o transporcie drogowym (zarówno transport drogowy, jak i niezarobkowy przewóz drogowy).

Celem tych badań ma być stwierdzenie istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na konkretnym stanowisku (kierowcy) oraz ustalenie istnienia bądź braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zgodnie z przepisami prawa o ruchu drogowym.

Badania przeprowadzane są na zasadach przewidzianych przepisami kodeksu pracy. Pracodawca nie może bowiem dopuścić do pracy pracownika bez aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku (art. 229 par. 4 kp.).

Przepisy kodeksu pracy, wśród badań lekarskich mających na celu ustalenie istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na określonym stanowisku (badań profilaktycznych) wyróżniają badania: wstępne, okresowe i kontrolne.

Brak przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy potwierdza się zaświadczeniem lekarskim, wydanym na podstawie rozporządzenia ministra zdrowia i opieki społecznej z 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w kodeksie pracy (Dz. U. nr 69, poz. 332 z późn. zm.).

Poza badaniami lekarskimi określonymi przepisami kodeksu pracy kierowca powinien również być poddany badaniom zmierzającym do ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami (art. 39j ustawy o transporcie drogowym). Takie badania przeprowadza się natomiast na podstawie przepisów prawa o ruchu drogowym, a samo potwierdzenie braku przeciwwskazań stwierdza uprawniony lekarz w orzeczeniu lekarskim. [przykład 5]

Badania lekarskie kierowców są przeprowadzane:

● do czasu ukończenia przez kierowcę 60 lat - co 5 lat,

● po ukończeniu przez kierowcę 60 roku życia - co 30 miesięcy.

Pierwsze badanie lekarskie należy przeprowadzić przed wydaniem świadectwa kwalifikacji zawodowej (tj. świadectwa wydawanego na potwierdzenie ukończenia kwalifikacji wstępnej). Kolejne badania lekarskie w terminie odpowiadającym terminowi ukończenia szkolenia okresowego, lecz nie później niż do dnia wydania świadectwa potwierdzającego ukończenie szkolenia okresowego. Należy podkreślić, że ta ostatnia regulacja nie dotyczy kierowców powyżej 60 roku życia, u których przeprowadza się kolejne badania lekarskie co 30 miesięcy. [przykład 6]

Kierowca wykonujący przewóz drogowy podlega badaniom psychologicznym przeprowadzanym w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy (art. 39k ustawy o transporcie drogowym).

Ustawa z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, w momencie wejścia w życie, stanie się głównym aktem prawnym regulującym kwestie uprawnień osób będących kierowcami. Tym samym rozdział z ustawy - prawo o ruchu drogowym, dotyczący uprawnień do kierowania, zostanie wykreślony.

Kierującym pojazdem może być osoba, która osiągnęła wymagany wiek i jest sprawna pod względem fizycznym i psychicznym oraz spełnia jeden z następujących warunków:

● posiada umiejętność kierowania pojazdem w sposób niezagrażający bezpieczeństwu, nieutrudniający ruchu drogowego i nienarażający kogokolwiek na szkodę oraz odpowiedni dokument stwierdzający posiadanie uprawnienia do kierowania pojazdem,

● odbywa w ramach szkolenia naukę jazdy,

● zdaje egzamin państwowy (art. 3 ustawy o kierujących pojazdami).

Na terytorium Polski prawo jazdy:

● kategorii B, C1, C, D1 i D uprawnia do kierowania ciągnikiem rolniczym, pojazdem wolnobieżnym oraz zespołem złożonym z tego pojazdu i przyczepy lekkiej,

● kategorii B+E, C1+E, C+E, D1+E i D+E uprawnia do kierowania zespołem pojazdów złożonym z ciągnika rolniczego z przyczepą (przyczepami) lub pojazdu wolnobieżnego z przyczepą (przyczepami),

● kategorii AM, A1, A2 i A uprawnia do kierowania zespołem pojazdów złożonym z pojazdu określonego dla tej kategorii wraz z przyczepą.

Minimalny wiek kierowcy w zależności od rodzaju wykonywanego przewozu określa ustawa o transporcie drogowym. Od 11 lutego 2012 r. do art. 39a tej ustawy dodany zostanie ust. 1a, zgodnie z którym, kierowca posiadający prawo jazdy kategorii D albo D+E do ukończenia 23. roku życia może być zatrudniony wyłącznie przy wykonywaniu regularnych przewozów osób na liniach komunikacyjnych na trasie nieprzekraczającej 50 km.

Przepisy ustawy o transporcie drogowym określają, że do uzyskania kwalifikacji może przystąpić osoba, która spełnia wymóg czasu pobytu na terytorium Polski (co najmniej 185 dni w roku z powodów osobistych lub zawodowych bądź odbywania studiów od co najmniej pół roku, potwierdzonych stosownym zaświadczeniem) oraz zamiaru wykonywania przewozów na rzecz podmiotu mającego siedzibę na terytorium Polski (art. 39b ust. 1 ustawy o transporcie drogowym). Na mocy art. 126 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami, od 11 lutego 2012 r. dodano trzecią przesłankę umożliwiającą przystąpienie do kwalifikacji, a mianowicie - brak przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy.

Dodatkowo, zgodnie z art. 9 ustawy o kierujących pojazdami, dla osób, które uzyskały kwalifikację wstępną określoną w przepisach rozdziału 7a ustawy o transporcie drogowym, minimalny wiek do kierowania pojazdami określonymi w prawie jazdy kategorii:

● C i C+E wynosi 18 lat,

● D i D+E wynosi 21 lat.

Dla osób, które uzyskały kwalifikację wstępną przyspieszoną, minimalny wiek do kierowania pojazdami określonymi w prawie jazdy kategorii D i D+E wynosi:

● 23 lata lub

● 21 lat, z tym że taka osoba może kierować wyłącznie pojazdami wykonującymi regularne przewozy osób na liniach komunikacyjnych w rozumieniu przepisów ustawy o transporcie drogowym, na trasie nieprzekraczającej 50 km.

Kierowca wykonujący przewóz drogowy obowiązany jest, na podstawie art. 39f ustawy o transporcie drogowym, uzyskać wpis do polskiego krajowego prawa jazdy, potwierdzający spełnienie wymagań dotyczących braku przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania pracy kierowcy oraz o uzyskaniu kwalifikacji lub ukończeniu szkolenia okresowego.

Do 10 lutego 2012 r., zasady dokonywania takiego wpisu określają przepisy ustawy - Prawo o ruchu drogowym, od 11 lutego 2012 r., w tym zakresie będziemy stosowali przepisy art. 15 ustawy o kierujących pojazdami.

Od 11 lutego 2012 r. zakres badań lekarskich przeprowadzanych w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy będzie obejmował ustalenie istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zgodnie z rozdziałem 12 ustawy o kierujących pojazdami. Natomiast badania psychologiczne powinny być przeprowadzane w zakresie i na zasadach określonych dla kierowców w rozdziale 13 tej ustawy.

Przedsiębiorca lub inny podmiot wykonujący przewóz drogowy jest obowiązany do:

● kierowania kierowców na szkolenia okresowe oraz badania lekarskie i psychologiczne,

● pokrywania kosztów badań lekarskich i psychologicznych,

● przechowywania przez cały okres zatrudnienia kierowcy kopii świadectw kwalifikacji zawodowej, a także orzeczeń lekarskich i psychologicznych,

● prowadzenia dokumentacji dotyczącej badań lekarskich i psychologicznych,

● przekazania kierowcy z chwilą rozwiązania stosunku pracy kopii orzeczeń lekarskich i świadectw kwalifikacji. [przykład 7]

Przedsiębiorca lub inny podmiot wykonujący przewóz drogowy może pokryć koszty szkoleń okresowych kierowcy.

Czasem pracy kierowcy jest czas od rozpoczęcia do zakończenia pracy, który obejmuje wszystkie czynności związane z wykonywaniem przewozu drogowego, w szczególności:

● prowadzenie pojazdu,

● załadowywanie i rozładowywanie oraz nadzór nad załadunkiem i wyładunkiem,

● nadzór oraz pomoc osobom wsiadającym i wysiadającym,

● czynności spedycyjne,

● obsługę codzienną pojazdów i przyczep,

● inne prace podejmowane w celu wykonania zadania służbowego lub zapewnienia bezpieczeństwa osób, pojazdu i rzeczy,

● niezbędne formalności administracyjne,

● utrzymanie pojazdu w czystości.

Czasem pracy kierowcy jest również czas poza przyjętym rozkładem czasu pracy, w którym kierowca pozostaje na stanowisku pracy kierowcy w gotowości do wykonywania pracy, w szczególności podczas oczekiwania na załadunek lub rozładunek, których przewidywany czas trwania nie jest znany kierowcy przed wyjazdem albo przed rozpoczęciem danego okresu.

Do czasu pracy kierowcy wlicza się przerwę w pracy trwającą 15 minut, którą pracodawca jest obowiązany wprowadzić, jeżeli dobowy wymiar czasu pracy kierowcy wynosi co najmniej 6 godzin. Pracodawca nie jest zobowiązany do wprowadzania większej liczby przerw, gdy dobowy wymiar czasu pracy jest dłuższy niż 6 godzin.

Do czasu pracy kierowcy nie wlicza się natomiast:

● czasu dyżuru, jeżeli podczas dyżuru kierowca nie wykonywał pracy,

● nieusprawiedliwionych postojów w czasie prowadzenia pojazdu,

● dobowego nieprzerwanego odpoczynku,

● przerwy w pracy dla kierowców zatrudnionych w systemie przerywanego czasu pracy.

Czas pracy kierowcy nie może przekraczać 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy, w przyjętym okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 4 miesięcy. Wyjątkiem są przypadki, gdy do kierowców zatrudnionych w transporcie drogowym zastosowano rozkłady czasu pracy, w których dopuszczalne jest wydłużenie dobowego wymiaru czasu pracy do 10 godzin, a do pozostałych kierowców do 12 godzin - przy równoważnym systemie czasu pracy. Wówczas okres rozliczeniowy nie może być dłuższy niż 1 miesiąc lub w szczególnych przypadkach 3 miesiące.

Przy pracach uzależnionych od pory roku lub warunków atmosferycznych okres rozliczeniowy może być przedłużony, nie więcej jednak niż do 4 miesięcy.

Rozkłady czasu pracy kierowcy wykonującego przewóz regularny osób są ustalane na okresy nie krótsze niż 2 tygodnie, chyba że w ramach równoważnego systemu czasu pracy stosuje się przerywany czas pracy - wówczas okres rozliczeniowy powinien obejmować co najmniej miesiąc.

Rozkładów czasu pracy nie ustala się dla kierowcy wykonującego przewóz rzeczy.

Przewóz regularny to publiczny przewóz osób i ich bagażu w określonych odstępach czasu i określonymi trasami, na zasadach określonych w ustawie o transporcie drogowym i w ustawie przewozowej (art. 4 pkt 7 ustawy o transporcie drogowym). Oznacza to, że kierowcy, którzy nie wykonują przewozu rzeczy ani regularnego przewozu osób, powinni mieć ustalane rozkłady czasu pracy na okresy dłuższe niż 2 tygodnie. [przykład 8]

Tygodniowy czas pracy kierowcy, łącznie z godzinami nadliczbowymi, nie może przekraczać przeciętnie 48 godzin w przyjętym okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 4 miesięcy.

Po sześciu kolejnych godzinach pracy kierowcy przysługuje przerwa przeznaczona na odpoczynek w wymiarze co najmniej:

● 30 minut, gdy liczba godzin pracy nie przekracza 9 godzin,

● 45 minut, gdy liczba godzin pracy wynosi więcej niż 9 godzin.

Przerwa może być dzielona na okresy krótsze trwające co najmniej 15 minut każdy, wykorzystywane w trakcie sześciogodzinnego czasu pracy lub bezpośrednio po tym okresie.

Przerwy ulegają skróceniu o przerwę w pracy trwającą 15 minut, którą pracodawca jest obowiązany wprowadzić, jeżeli dobowy wymiar czasu pracy kierowcy wynosi co najmniej 6 godzin.

Do kierowców zatrudnionych w transporcie drogowym może być stosowany, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, system przerywanego czasu pracy według z góry ustalonego rozkładu, przewidującego nie więcej niż jedną przerwę w pracy w ciągu doby, trwającą nie dłużej niż 5 godzin. W przypadku gdy kierowca wykonuje przewozy regularne, przerwa może trwać nie dłużej niż 6 godzin, jeżeli dobowy wymiar czasu pracy nie przekracza 7 godzin.

Przy ustalaniu rozkładu czasu pracy w takim systemie stosuje się przepisy dotyczące przerw przeznaczonych na odpoczynek, chyba że przerwa przewidziana w ustalonym rozkładzie czasu pracy następuje nie później niż po upływie okresu, po którym kierowcy przysługuje przerwa przeznaczona na odpoczynek.

System przerywanego czasu pracy może być stosowany również w przypadku wykonywania niezarobkowego przewozu drogowego - przewozu na potrzeby własne w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym.

Przerywany czas pracy może być wprowadzony, jeżeli spełnione zostaną następujące warunki:

● jest to umotywowane szczególnie uzasadnionym przypadkiem (o tym, czy zachodzi taki przypadek, decyduje pracodawca),

● rozkład pracy ustalony jest z góry - np. na dany okres rozliczeniowy lub miesiąc,

● stosowana jest tylko jedna przerwa w ciągu doby, której nie wlicza się do czasu pracy,

● przerwa wynagradzana jest w wysokości połowy wynagrodzenia należnego za czas dyżuru (czyli wynagrodzenia wynikającego z osobistego zaszeregowania pracownika, określonego stawką godzinową lub miesięczną, a jeżeli taki składnik wynagrodzenia nie został wyodrębniony przy określaniu warunków wynagrodzenia - 60 proc. wynagrodzenia),

● podczas przerwy kierowca może swobodnie dysponować swoim czasem.

Do kierowców zatrudnionych w transporcie drogowym, w przypadkach uzasadnionych rodzajem wykonywanych przewozów lub ich szczególną organizacją, może być stosowany zadaniowy czas pracy, w którym zadania przewozowe ustala pracodawca w takim wymiarze, aby mogły być wykonane w ramach czasu pracy.

Przeważnie pracownik ma do wypracowania określoną liczbę godzin dziennie. Oczywiście w zależności od przyjętego systemu czasu pracy liczba tych godzin każdego dnia może być taka sama lub różna (np. system równoważny).

System zadaniowy stanowi zatem odstępstwo od rozliczania pracownika według ilości przepracowanego czasu pracy. Korzystamy z niego np. w sytuacjach, gdy rodzaj pracy i jej organizacja nie wymagają, by praca była rozpoczynana i kończona o z góry ustalonej godzinie.

Uzasadnieniem dla wprowadzenia systemu zadaniowego jest potrzeba mierzenia pracy pracowników nie czasem, ale wymiarem wykonanych zadań. Oczywiście pracodawca, po porozumieniu z pracownikiem, ustala czas niezbędny do wykonania powierzonych zadań służbowych. Niedopuszczalne byłoby bowiem, aby pracownicy świadczący pracę w takim systemie pracowali więcej niż wynika to z ustawy o czasie pracy kierowców.

Pracodawca powinien zatem tak ustalić zadania, aby pracownik mógł je wykonać w normalnym czasie pracy, tj. nieprzekraczającym 40 godzin tygodniowo i 8 godzin na dobę.

Natomiast o faktycznych godzinach rozpoczynania i kończenia pracy decyduje już sam pracownik. Można zatem mówić, że mamy tu do czynienia ze specjalnymi ruchomymi godzinami pracy pracowników. Rozkład czasu pracy w okresie wykonywania danego zadania przewozowego ustala kierowca.

W przypadku gdy praca jest wykonywana w porze nocnej, czas pracy kierowcy nie może przekraczać 10 godzin w danej dobie.

Zgodnie z art. 3 lit.h dyrektywy 2002/15/WE przez porę nocną należy rozumieć okres co najmniej czterech godzin, w rozumieniu prawa krajowego, między godziną 00.00 i godziną 07.00. Natomiast jak wynika z art. 151⁷ par. 1 k.p., pora nocna obejmuje 8 godzin pomiędzy godzinami 21.00 i 7.00.

Dokładne określenie czasu trwania pory nocnej powinno nastąpić zatem w układzie zbiorowym pracy, regulaminie pracy, w obwieszczeniu pracodawcy lub w umowie o pracę.

Granice pory nocnej mogą być ustalone w ten sam sposób dla wszystkich pracowników, ale mogą też być różne dla poszczególnych ich grup.

Na pracodawców zatrudniających kierowców nałożone zostały dwa obowiązki o szczególnym znaczeniu:

● obowiązek poinformowania kierowcy o obowiązujących go przepisach z zakresu czasu pracy oraz

● obowiązek uzyskania od kierowcy oświadczenia na piśmie o wymiarze zatrudnienia albo o niepozostawaniu w zatrudnieniu u innego pracodawcy.

Takie regulacje wynikają z zasady, że czas pracy kierowcy stanowi sumę godzin pracy na rzecz różnych pracodawców.

Poinformowanie pracowników o obowiązujących ich przepisach z zakresu czasu pracy może nastąpić np. w regulaminie pracy czy w obwieszczeniu pracodawcy.

Pracodawca ma również obowiązek prowadzić ewidencję czasu pracy kierowców w formie:

● zapisów na wykresówkach,

● wydruków danych z karty kierowcy i tachografu cyfrowego,

● plików pobranych z karty kierowcy i tachografu cyfrowego,

● innych dokumentów potwierdzających czas pracy i rodzaj wykonywanej czynności,

● rejestrów opracowanych na podstawie ww. dokumentów.

Pracodawca przechowuje ewidencję czasu pracy przez okres trzech lat po zakończeniu okresu nią objętego. W każdym czasie obowiązany jest udostępnić ją kierowcy, na jego wniosek.

A	Motocyklem
A1	motocyklem o pojemności skokowej silnika nieprzekraczającej 125 cm3 i mocy nieprzekraczającej 11 kW
B	● pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 t, z wyjątkiem autobusu lub motocykla, ● pojazdem z przyczepą o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej masy własnej pojazdu ciągnącego, o ile łączna dopuszczalna masa całkowita zespołu tych pojazdów nie przekracza 3,5 t, ● ciągnikiem rolniczym lub pojazdem wolnobieżnym.
B1	trójkołowym lub czterokołowym pojazdem samochodowym o masie własnej nieprzekraczającej 550 kg, z wyjątkiem motocykla
C	pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 t, z wyjątkiem autobusu, a także ciągnikiem rolniczym lub pojazdem wolnobieżnym
C1	pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 t i nieprzekraczającej 7,5 t, z wyjątkiem autobusu, a także ciągnikiem rolniczym lub pojazdem wolnobieżnym
D	autobusem, ciągnikiem rolniczym lub pojazdem wolnobieżnym
D1	autobusem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 17 osób łącznie z kierowcą, a także ciągnikiem rolniczym lub pojazdem wolnobieżnym
T	ciągnikiem rolniczym z przyczepą (przyczepami) lub pojazdem wolnobieżnym z przyczepą (przyczepami)
B+E, C+E lub D+E	pojazdem określonym odpowiednio w kategorii B, C lub D, łącznie z przyczepą
C1+E	zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 12 t, składającym się z pojazdu ciągnącego określonego w kategorii C1 i przyczepy o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej masy własnej pojazdu ciągnącego
D1+E	zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 12 t, składającym się z pojazdu ciągnącego określonego w kategorii D1 i przyczepy o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej masy własnej pojazdu ciągnącego

AM	● motorowerem, ● czterokołowcem lekkim
A1	● motocyklem o pojemności skokowej silnika nieprzekraczającej 125 cm3, mocy nieprzekraczającej 11 kW i stosunku mocy do masy własnej nieprzekraczającym 0,1 kW/kg, ● motocyklem trójkołowym o mocy nieprzekraczającej 15 kW, ● pojazdami określonymi dla prawa jazdy kategorii AM
A2	● motocyklem o mocy nieprzekraczającej 35 kW i stosunku mocy do masy własnej nieprzekraczającym 0,2 kW/kg, przy czym nie może on powstać w wyniku wprowadzenia zmian w pojeździe o mocy przekraczającej dwukrotność mocy tego motocykla, ● motocyklem trójkołowym o mocy nieprzekraczającej 15 kW, ● pojazdami określonymi dla prawa jazdy kategorii AM
A	● motocyklem, ● pojazdami określonymi dla prawa jazdy kategorii AM
B1	● czterokołowcem, ● pojazdami określonymi dla prawa jazdy kategorii AM
B	● pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 t, z wyjątkiem autobusu i motocykla, ● zespołem pojazdów złożonym z pojazdu samochodowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 t (z wyjątkiem autobusu i motocykla) oraz z przyczepy lekkiej, ● zespołem pojazdów złożonym z pojazdu samochodowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 t (z wyjątkiem autobusu i motocykla) oraz z przyczepy innej niż lekka, o ile łączna dopuszczalna masa całkowita zespołu tych pojazdów nie przekracza 4250 kg. Zespołem pojazdów, którego dopuszczalna masa całkowita przekracza 3,5 t, może kierować osoba, która zdała część praktyczną egzaminu państwowego, potwierdzoną wpisem do prawa jazdy ● pojazdami określonymi dla prawa jazdy kategorii AM
C1	● pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 t i nieprzekraczającej 7,5 t, z wyjątkiem autobusu, ● zespołem pojazdów złożonym z pojazdu samochodowego o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 t i nieprzekraczającej 7,5 t (z wyjątkiem autobusu) oraz z przyczepy lekkiej, ● pojazdami określonymi dla prawa jazdy kategorii AM
C	● pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 t, z wyjątkiem autobusu, ● zespołem pojazdów złożonym z pojazdu samochodowego o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 t (z wyjątkiem autobusu) oraz z przyczepy lekkiej, ● pojazdami określonymi dla prawa jazdy kategorii AM
D1	● autobusem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 17 osób łącznie z kierowcą, o długości nieprzekraczającej 8 m, ● zespołem pojazdów złożonym z pojazdu, o którym mowa powyżej, oraz z przyczepy lekkiej, ● pojazdami określonymi dla prawa jazdy kategorii AM
D	● autobusem, ● zespołem pojazdów złożonym z autobusu oraz z przyczepy lekkiej, ● pojazdami określonymi dla prawa jazdy kategorii AM
T	● ciągnikiem rolniczym lub pojazdem wolnobieżnym, ● zespołem pojazdów złożonym z ciągnika rolniczego z przyczepą (przyczepami) lub pojazdem wolnobieżnym z przyczepą (przyczepami), ● pojazdami określonymi dla prawa jazdy kategorii AM
B+E, C+E lub D+E	pojazdem określonym odpowiednio w prawie jazdy kategorii B, C lub D, łącznie z przyczepą (przyczepami), przy czym w zakresie kategorii B+E dopuszczalna masa całkowita ciągniętej przyczepy nie może przekraczać 3,5 t
C1+E	zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 12 t, składającym się z pojazdu ciągnącego określonego w prawie jazdy kategorii C1 i przyczepy
D1+E	zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 12 t, składającym się z pojazdu ciągnącego określonego w prawie jazdy kategorii D1 i przyczepy
B i C1+E, B i D1+E, B i C+E lub B i D+E	zespołem pojazdów określonym w prawie jazdy kategorii B+E
C+E i D	zespołem pojazdów określonym w prawie jazdy kategorii D+E

Kierowca z kategorią D, swoją pierwszą pracę w zawodzie podjął w październiku. Powinien zatem ukończyć szkolenie okresowe, a nie kurs dokształcający.

Osoby posiadające prawo jazdy kategorii D1, D1+E, D lub D+E, wydane do 10 września 2008 r., które podjęły po raz pierwszy pracę na stanowisku kierowcy przed 10 września 2010 r., dotyczył obowiązek ukończenia kursu dokształcającego:

● kierowców przewożących rzeczy - dla kierowców pojazdów samochodowych konstrukcyjnie przystosowanych do przewozu rzeczy,

● kierowców przewożących osoby - dla kierowców pojazdów samochodowych konstrukcyjnie przystosowanych do przewozu osób, z wyłączeniem taksówek.

Natomiast, osoby posiadające uprawnienia do kierowania pojazdami wskazanych kategorii (tj. w zakresie przewozów pasażerskich), które podjęły po raz pierwszy pracę na stanowisku kierowcy po 10 września 2010 r., obowiązane są ukończyć szkolenie okresowe.

Kierowca, który zdobył kwalifikacje do kategorii prawa jazdy w bloku programowym dotyczącym kategorii C1, C1 + E, C i C + E, otrzymał od pracodawcy polecenie wykonania kursu autobusem. Nie będzie mógł jednak polecenia tego wykonać, gdyż nie ma wymaganych uprawnień.

Kierowca, który uzyskał kwalifikację w zakresie określonego bloku programowego, czyli np. C1, C1 + E, C i C + E i zamierza wykonywać przewozy innymi pojazdami samochodowymi niż te, dla których wymagane jest prawo jazdy odpowiadające zakresowi uzyskanej kwalifikacji, obowiązany jest odbyć odpowiednią kwalifikację uzupełniającą lub kwalifikację uzupełniającą przyśpieszoną. Kierowanie autobusem to kategoria prawa jazdy D, kierowca musi zatem uzyskać kwalifikację z bloku programowego D1, D1 + E, D i D + E.

Kierowca posiadający prawo jazdy kategorii C i D, czyli mający uprawnienia do kierowania pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 t i autobusem, musi odbyć szkolenie okresowe odpowiednio do pojazdu, którym wykonuje przewóz drogowy. Przepis art. 39d ust. 6 ustawy o transporcie drogowym, przewiduje jednak udogodnienie dla kierowców wykonujących przewozy drogowe różnymi pojazdami, dla których prowadzenia wymagane jest posiadanie prawa jazdy co najmniej dwóch kategorii. Kierowca taki może bowiem ukończyć szkolenie okresowe z zakresu tylko jednego bloku programowego, czyli dla kategorii C lub D.

Kierowca, niebędący obywatelem UE, pod warunkiem posiadania prawa jazdy wydanego przez państwo trzecie, wykonujący lub zamierzający wykonywać przewóz drogowy rzeczy na rzecz przedsiębiorcy mającego siedzibę na terytorium Polski, nie musi uzyskiwać wpisu do krajowego prawa jazdy. W takim przypadku potwierdzenie spełnienia ukończenia kwalifikacji wstępnej i szkolenia okresowego stanowi świadectwo kierowcy. Natomiast jeżeli kierowca niebędący obywatelem UE uzyskał kwalifikację wstępną lub ukończył szkolenie okresowe i ubiega się o wpis do krajowego prawa jazdy, powinien zamiast zagranicznego prawa jazdy otrzymać krajowe. Wymianie posiadanego przez kierowcę prawa jazdy zagranicznego na polskie krajowe prawo jazdy towarzyszy w takim przypadku dokonanie wpisu potwierdzającego spełnienie wymagań ustawy o transporcie drogowym, w tym ukończenia kwalifikacji wstępnej i odbycia szkolenia okresowego. Dodatkowym warunkiem wymiany prawa jazdy jest złożenie przez przedsiębiorcę oświadczenia o zatrudnieniu lub nawiązaniu współpracy z tym kierowcą, który będzie wykonywał lub wykonuje na jego rzecz przewozy drogowe.

Pracownik starający się o zatrudnienie jako kierowca nie może mieć jedynie zaświadczenia o braku przeciwwskazań do pracy na takim stanowisku. Do podjęcia pracy w charakterze kierowcy wykonującego przewozy drogowe w rozumieniu przepisów ustawy o transporcie drogowym konieczne jest potwierdzenie przeprowadzenia badań lekarskich i brak przeciwwskazań zarówno do pracy na stanowisku kierowcy, jak i do kierowania pojazdami. Taki kierowca powinien posiadać zarówno zaświadczenie lekarskie o braku przeciwwskazań do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, jak i orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami. Zgodnie z art. 39j ust. 6 ustawy o transporcie drogowym, badania lekarskie kierowców wykonują lekarze uprawnieni do wykonywania badań profilaktycznych, o których mowa w kodeksie pracy, posiadający dodatkowo uprawnienia do przeprowadzania badań lekarskich kandydatów na kierowców i kierowców określone w odrębnych przepisach.

Osoba zatrudniona na stanowisku dostawcy może również wykonywać obowiązki kierowcy bez konieczności dodatkowych badań lekarskich.

Obowiązkowym badaniom lekarskim, przeprowadzanym w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, podlegają kierowcy wykonujący transport drogowy rzeczy, transport na potrzeby własne oraz kierujący pojazdami o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony. Badaniom podlegają również kierowcy wykonujący przewóz drogowy osób pojazdami przeznaczonymi konstrukcyjnie do przewozu osób w zarobkowym przewozie drogowym.

Dodatkowym badaniom lekarskim nie podlegają tylko kierowcy, którzy wykonują przewóz drogowy rzeczy pojazdami o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 t oraz wykonujący niezarobkowy przewóz drogowy rzeczy, osób pojazdami konstrukcyjnie przeznaczonymi do przewozu nie więcej niż dziewięciu osób łącznie z kierowcą.

Pracodawca nie musi zapłacić za wszystkie badania lekarskie zatrudnionego u niego kierowcy. Spełnienie przez przedsiębiorcę lub przez inny podmiot wykonujący przewóz drogowy obowiązku kierowania kierowców na badania lekarskie i psychologiczne uznaje się za równoznaczne ze spełnieniem obowiązków pracodawcy w zakresie wykonywania wstępnych i okresowych badań lekarskich, o których mowa w art. 229 par. 1 i 2 k.p. A zatem, pracodawca płaci tylko za takie badania swojego pracownika - kierowcy. Jak wynika bowiem z art. 76 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, badanie lekarskie osoby ubiegającej się o uzyskanie uprawnienia do kierowania odpowiednim pojazdem jest przeprowadzane na koszt osoby badanej, z wyjątkiem badań, o których mowa w art. 229 k.p.

Pracodawca ma licencję na transport drogowy, dlatego też zleca kierowcom przewozy zarobkowe i przewozy na potrzeby własne. Wprawdzie pracodawca posiada licencję na transport drogowy, to bez znaczenia jest faktyczny typ przewozu wykonywany przez kierowcę, ponieważ do wszystkich zatrudnionych w równoważnym czasie pracy kierowców należy stosować maksymalnie 10-godzinny dzień pracy. Przewoźnik posiadający licencję zatrudnia wszystkich kierowców w transporcie drogowym i nie może planować w żadnym przypadku 12-godzinnej pracy.

Magdalena Kasprzak, ekspert z zakresu prawa pracy

Magdalena Kasprzak

ekspert z zakresu prawa pracy

Art. 87, 88, ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz.U. z 2005 r. nr 108, poz. 908 z późn. zm.).

Art. 3, 4, 39a - 39m ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tj. Dz.U. z 2007 r. nr 125, poz. 874 z późn. zm.).

Art. 1, 3, 6, 9, 15, 75 - 94, 126 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. nr 30, poz. 151 z późn. zm.).

Art. 229 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Art. 6, 7, 11 - 19, 21, 24, 25 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz.U. nr 92, poz. 879 z późn. zm.).

Rozporządzenie ministra zdrowia i opieki społecznej z 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w kodeksie pracy (Dz.U. nr 69, poz. 332 z późn. zm.).