Jak przedsiębiorca może starać się o stażystę z urzędu pracy

Staże to najbardziej popularny instrument rynku pracy. W praktyce to z nich przedsiębiorcy najczęściej korzystają. Przede wszystkim dlatego, że nie płacą stażystom i nie muszą ich zatrudniać po zakończeniu praktyki. Staż oznacza nabywanie przez bezrobotnego umiejętności praktycznych, poprzez realizowanie zadań w firmie, bez nawiązywania z pracodawcą stosunku pracy.

Większość osób bezrobotnych może skorzystać ze stażu wynoszącego od trzech do sześciu miesięcy. Dyrektor powiatowego urzędu pracy może skierować do odbycia takiej formy aktywizacji zawodowej - przez okres nieprzekraczający sześciu miesięcy.

Niektórzy ze skierowanych mogą odbywać dłuższą praktykę, czyli od trzech do 12 miesięcy. Maksymalnie przez rok staż mogą odbywać młodzi bezrobotni - do 25 lat i tacy, którzy nie ukończyli 27 lat, pozostający bez pracy przez 12 miesięcy od dnia uzyskania dyplomu, świadectwa lub innego dokumentu poświadczającego ukończenie szkoły wyższej.

Bezrobotnemu w okresie odbywania stażu przysługuje stypendium w wysokości 120 proc. kwoty zasiłku. [przykład 1]

Nie każdy przedsiębiorca może ubiegać się o praktykanta z powiatowego urzędu pracy. Otóż o zorganizowanie miejsc odbywania stażu mogą starać się organizatorzy stażu, którzy spełniają następujące warunki:

● w ostatnich 6 miesiącach nie przeprowadzali redukcji zatrudnienia,

● nie są w stanie likwidacji lub w upadłości,

● nie mają zaległości w opłacaniu składek ZUS ani zadłużeń wobec Skarbu Państwa w opłatach podatków,

● przedstawią dokładny opis proponowanego programu stażu, z uwzględnieniem umiejętności i kwalifikacji, jakie nabędą osoby bezrobotne w trakcie jego odbywania.

Jak więc widać, o staż może się ubiegać firma, jeśli jest wiarygodna. Tak więc taka, która nie tylko nie zwalniała ostatnio pracowników, ale mogła ich nawet zatrudnić. Praktykanta nie dostaną dłużnicy wobec ZUS i urzędu skarbowego, co ma uprawdopodobnić, że przetrwają na rynku w najbliższym czasie, czyli wtedy, gdy będą mieli u siebie stażystę.

Przedsiębiorca, chcąc pozyskać stażystę z urzędu, musi najpierw złożyć wniosek. Wypełniony formularz wniosku o zorganizowanie stażu dla osób bezrobotnych (wzory wniosków dostępne są w siedzibach urzędów pracy lub na ich stronie internetowej) musi zawierać określone informacje.

Są to m.in. takie niezbędne dane jak: liczba osób bezrobotnych proponowanych do przyjęcia na staż oraz datę i proponowany okres jego trwania, określenie kwalifikacji i umiejętności wymaganych od potencjalnych kandydatów, nazwa stanowiska pracy, miejsce odbywania stażu, program stażu, wskazanie opiekuna osób objętych programem stażu, deklarację czy organizator po zakończeniu umowy stażowej zamierza zatrudnić skierowanego bezrobotnego.

Dodatkowo powinny znaleźć się tam także informacje dotyczące organizatora: nazwę, adres, telefon, numer REGON, NIP, określenie rodzaju prowadzonej działalności (PKD) i daty jej rozpoczęcia, stan zatrudnienia i informacje o przebiegu zatrudnienia w okresie ostatnich 6 miesięcy, informację na temat kondycji przedsiębiorstwa, tzn. czy nie jest w stanie likwidacji lub w upadłości.

We wniosku przedsiębiorca ma podać także dane dotyczące dotychczasowej współpracy z urzędem pracy czy wskazać, z jakich form współpracy korzystał i ilu bezrobotnych przyjął do pracy po zakończeniu praktyk, czy za ilu otrzymał refundacje.

Do wniosku zainteresowany dołącza następujące załączniki:

● kopię dokumentów poświadczających formę prawną organizatora - wpis do ewidencji działalności gospodarczej lub rejestru sądowego (poświadczone za zgodność z oryginałem),

● REGON (poświadczony za zgodność z oryginałem),

● NIP (poświadczony za zgodność z oryginałem),

● zaświadczenie z urzędu skarbowego o niezaleganiu z podatkami lub dowody wpłaty zaliczek na podatek dochodowy lub podatku za ostatnie trzy miesiące,

● zaświadczenie z ZUS o niezaleganiu z opłatami składek lub deklaracje ZUS DRA i dowody wpłaty składek za ostatnie trzy miesiące.

Wniosek podlega ocenie formalnej i merytorycznej. Ta pierwsza polega na sprawdzeniu jego kompletności (wypełnienia oraz dołączenia wszystkich wymaganych załączników). Dokumenty zawierające uchybienia formalne nie będą rozpatrywane pod względem merytorycznym. Ocena merytoryczna odbywa się w obecności co najmniej dwóch członków komisji urzędu pracy. Złożone przez zainteresowanych dokumenty aplikacyjne są rozpatrywane do wyczerpania środków przeznaczonych na realizację tej formy aktywizacji zawodowej. Ocena wniosków następuje w oparciu o pewne kryteria, którym przypisana jest punktacja, np. w urzędzie warszawskim trzeba uzyskać 21 punktów, żeby otrzymać stażystę.

Sprawdzeniu podlega także to, ilu bezrobotnych chce wziąć do siebie firma na staż. Następnie urzędnicy oceniają, czy uzyskane w trakcie stażu kwalifikacje są poszukiwane na rynku pracy czy proponowany programu stażu zapewnia istotny rozwój kompetencji czy wymagania stawiane kandydatom na staż, dotyczące ich kwalifikacji, są istotne z punktu widzenia zaproponowanego programu stażu. Zainteresowany otrzyma tym więcej punktów, im proponowany przez niego okres stażu jest krótszy. O tym, czy firma pozyska bezrobotnego, decyduje także jej wielkość i rodzaj prowadzonej przez nią działalności. Preferowane są małe i średnie przedsiębiorstwa lub firmy prowadzące działalność w prężnie rozwijających się dziedzinach gospodarki.

Przedsiębiorcy kompletne wnioski wraz z załącznikami powinni składać w swoich urzędach pracy w kancelariach lub przesyłać pocztą. Formularze nadesłane w inny sposób (np. faksem, pocztą elektroniczną) nie zostaną zakwalifikowane do rozpoznania. Należy je składać wyłącznie w formie pisemnej, na obowiązującym w urzędzie pracy druku. Do wniosku dołącza się załączniki, przy czym kserokopie muszą być poświadczone za zgodność z oryginałem przez organizatora stażu. Na formularzu druku dopuszczalne jest zwiększenie wierszy w tabelach, nie wolno jednak zmieniać jego treści oraz formy. Powinien być wypełniony w sposób czytelny.

Przedsiębiorcy muszą pamiętać, że wniosek nie będzie rozpoznany, jeżeli jest niekompletny lub w inny sposób niezgodny z wymogami formalnymi. Ostateczną decyzję w sprawie złożonych ofert podejmie dyrektor urzędu, po zasięgnięciu opinii komisji. Urząd w terminie do dwóch tygodni od daty rozpatrzenia sprawy zamieści na stronie internetowej protokół zawierający opinię komisji, zatwierdzony przez dyrektora. Jednak wniosek rozpatrzony pozytywnie pozostanie bez realizacji, jeżeli w ciągu 60 dni od daty przekazania go do pośredników pracy nie zostanie zawarta umowa między organizatorem stażu a starostą. [przykład 2]

Wnioski przedsiębiorców, którzy nie zatrudniają pracowników na zasadach przewidzianych dla pracodawców mogą zostać pozytywnie rozpatrzone pod warunkiem zobowiązania do zatrudnienia bezrobotnego po zakończonym stażu.

Jeśli dyrektor PUP pozytywnie oceni wniosek zainteresowanego podmiotu, podpisuje z nim umowę. Przed skierowaniem bezrobotnego do odbycia stażu może skierować go na badania lekarskie opłacane ze środków Funduszu Pracy. Mają one na celu stwierdzenie zdolności osoby do wykonywania pracy, uczestnictwa w szkoleniu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych, odbywania stażu czy wykonywania prac społecznie użytecznych, a także określenie szczególnych predyspozycji psychofizycznych wymaganych do wykonywania zawodu. [przykład 3]

Przedsiębiorcy kompletne wnioski wraz z załącznikami powinni składać w swoich urzędach pracy w kancelariach lub przesyłać pocztą

Bezrobotny, bez ryzyka utraty swojego statusu, a co za tym idzie także zasiłku, w ogóle nie może osiągać dodatkowych dochodów z tytułu jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Może natomiast uzyskiwać określone przez prawo przychody, niepochodzące z pracy (np. ze sprzedaży), ale nie wyższe niż 693 zł (połowa płacy minimalnej) miesięcznie. Zatem, jeśli dorobi choćby złotówkę z pracy lub ma niewielkie przychody ze sprzedaży, to zachowa swój status. Są jednak wyjątki od tej zasady. Bez groźby utraty statusu bezrobotny może uzyskiwać przychody w dowolnej wysokości z tytułu odsetek lub innych przychodów od środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych. Osoba fizyczna nie zapłaci także podatku dochodowego od osób fizycznych od przychodu ze sprzedaży (ale nie z tytułu wykonywanej działalności gospodarczej) nieruchomości po pięciu latach od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło jej nabycie lub wybudowanie. Tak samo będzie, jeśli sprzeda rzecz ruchomą, jeśli posiada ją dłużej niż pół roku.

Osoba zakwalifikowana do stażu odbywa go według programu określonego w umowie pod nadzorem powiatowego urzędu pracy. Należy podkreślić, iż urzędnicy mogą kontrolować, zarówno pracodawcę, jak i stażystę. Firma zatrudniająca praktykanta musi niezwłocznie informować, nie później jednak niż w terminie siedmiu dni, o istotnych zdarzeniach dla realizacji programu. Ponadto po zakończeniu każdego miesiąca stażu ma obowiązek dostarczyć do urzędu (w ciągu pięciu dni) listę obecności podpisywaną przez bezrobotnego. Z kolei stażysta musi stawiać się w urzędzie pracy na wezwanie. W okresie odbywania stażu praktykant korzysta z pomocy opiekuna. To on udziela mu wskazówek i pomocy w wypełnianiu powierzonych zadań. Osoba wyznaczona może jednocześnie sprawować opiekę nad nie więcej niż trzema stażystami.

Po zakończeniu realizacji programu osoba, która przebywała na stażu, sporządza sprawozdanie, które musi być poświadczone podpisem opiekuna. Natomiast organizator najpóźniej w ciągu siedmiu dni po zakończeniu praktyk wydaje praktykantowi opinię zawierającą informacje o zadaniach przez niego zrealizowanych i pozyskanych umiejętnościach praktycznych. Opinię tę wraz ze sporządzonym przez siebie sprawozdaniem osoba po stażu przedkłada w powiatowym urzędzie pracy w terminie siedmiu dni od dnia jej otrzymania.

Urząd pracy może nie udzielić firmie zgody na stażystę albo przyznać mu mniejszą ich liczbę niż podawano we wniosku. W obu przypadkach bezrobotny nie może odwołać się do sądu. Rozstrzygnięcie komisji decydującej o stażu nie jest decyzją administracyjną, dlatego nie można stosować do niego trybów odwoławczych przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego. Osoba niezadowolona z wyniku rozpatrzenia swojej sprawy może jednak ponownie złożyć do urzędu pracy wniosek o praktykanta. Nie ma przy tym żadnego okresu, który musi odczekać. Może ubiegać się o wsparcie już w następnym miesiącu, licząc od tego, w którym uzyskała negatywną decyzję.

Paweł Jakubczak

pawel.jakubczak@infor.pl

Art. 9 ust. 7, art. 49 i 53 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 69, poz. 415 z późn. zm.).

Par. 1, 2, 7 - 10 rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 20 sierpnia 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków odbywania stażu przez bezrobotnych (Dz.U. nr 142, poz. 1160).