Śmierć urzędnika służby cywilnej powoduje wygaśnięcie stosunku pracy

Stosunek pracy urzędników służby cywilnej normowany jest pragmatyką służbową, tj. ustawą z 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (Dz.U. nr 227, poz. 1505 z późn. zm. - dalej ustawa).

Artykuł 70 ustawy wyszczególnił przypadki, w których wygasa stosunek pracy urzędnika służby cywilnej. Są to:

● odmowa złożenia ślubowania;

● utrata obywatelstwa państwa należącego do Unii Europejskiej lub innego państwa, którego obywatelom na podstawie umów międzynarodowych lub przepisów prawa wspólnotowego przysługuje prawo do podjęcia zatrudnienia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

● prawomocne orzeczenie kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby cywilnej;

● prawomocne skazanie za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe;

● prawomocne orzeczenie utraty praw publicznych lub zakazu wykonywania zawodu urzędnika w służbie cywilnej;

● upływ trzech miesięcy nieobecności w pracy z powodu tymczasowego aresztowania;

● odmowa wykonania decyzji w sprawie przeniesienia lub niepodjęcia pracy w urzędzie, do którego urzędnik został przeniesiony.

Wśród wspomnianych wyżej przesłanek nie została jednak wymieniona śmierć pracownika. Chociaż wydaje się, iż wspomniane wyliczenie ma charakter wyczerpujący, to jednak trzeba mieć na względzie, iż zgodnie z art. 5 k.p. - jeżeli stosunek pracy określonej kategorii pracowników regulują przepisy szczególne, w zakresie nieuregulowanym tymi przepisami stosuje się przepisy kodeksu pracy. Należy więc uznać, iż wobec urzędników służby cywilnej będzie miał zastosowanie także art. 63¹ k.p., którego par. 1 stanowi, iż z dniem śmierci pracownika stosunek pracy wygasa.

Natomiast par. 2 powołanego artykułu wyraźnie przewiduje, iż prawa majątkowe ze stosunku pracy przechodzą po śmierci pracownika, w równych częściach, na małżonka oraz inne osoby spełniające warunki wymagane do uzyskania renty rodzinnej w myśl przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Dopiero w razie braku wspomnianych osób uprawnionych prawa majątkowe zmarłego pracownika (urzędnika służby cywilnej) wchodzą w skład spadku i podlegają dziedziczeniu na zasadach ogólnych przewidzianych w przepisach kodeksu cywilnego.

Zatem aby określić katalog osób mających prawo do renty rodzinnej, należy odnieść się do art. 67 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 z późn. zm.), zgodnie z którym do renty tej uprawnieni są następujący członkowie rodziny zmarłego pracownika:

● dzieci własne, dzieci drugiego małżonka oraz dzieci przysposobione,

● przyjęte na wychowanie i utrzymanie przed osiągnięciem pełnoletniości wnuki, rodzeństwo i inne dzieci, w tym również w ramach rodziny zastępczej,

● małżonek (wdowa i wdowiec)

● rodzice (za rodziców uważa się również ojczyma i macochę oraz osoby przysposabiające).

Ponadto osoby te muszą także spełniać szczególne przesłanki określone w art. 68 - 71 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

W przypadku śmierci ojca, dziecko musi wypełnić dodatkowe warunki związane z wiekiem. Do renty rodzinnej uprawnione są bowiem dzieci do ukończenia 16 lat, do ukończenia nauki w szkole (jeżeli przekroczyły 16 lat życia, nie dłużej jednak niż do osiągnięcia 25 lat) albo bez względu na wiek, jeżeli stały się całkowicie niezdolne do pracy oraz do samodzielnej egzystencji lub całkowicie niezdolne do pracy. Natomiast jeżeli dziecko osiągnęło 25 lat życia, będąc na ostatnim roku studiów w szkole wyższej, prawo do renty rodzinnej przedłuża się do zakończenia tego roku studiów.

Warto jednak podkreślić, iż odwołanie się do przepisów o rencie rodzinnej służy tylko pomocniczo określeniu uprawnionych podmiotów. Dziedziczenie praw majątkowych związanych ze stosunkiem pracy jest bowiem niezależne od prawa do tej renty.

Podsumowując, wszelkie prawa majątkowe wynikające ze stosunku pracy urzędnika służby cywilnej, tj. wynagrodzenie, ekwiwalent za urlop, premie, nagrody itp., wymienione powyżej osoby dziedziczą w równych częściach. Stanowi to odstępstwo od ogólnych reguł prawa spadkowego.

Katarzyna Jędrzejewska

ekspert z zakresu prawa pracy

Art. 63¹ ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Art. 67 - 68 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 z późn. zm.).