W ramach zwolnień indywidualnych nie można zwolnić związkowca

Jakakolwiek ingerencja w stosunek pracy związkowca podlega daleko idącym ograniczeniom prawnym. Dlatego - nie bez przyczyny - rozwiązanie czy nawet zmiana stosunku pracy ze związkowcem są zazwyczaj postrzegane przez pracodawcę jako czynność podwyższonego ryzyka.

W przypadku zwolnień grupowych możliwe jest jedynie wypowiedzenie warunków pracy i płacy względem związkowca objętego szczególną ochroną. Nie ma natomiast możliwości definitywnego rozwiązania umowy o pracę. Wynika to wprost z art. 5 ust. 5 pkt 3 i 4 ustawy z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz.U. nr 90, poz. 844 z późn. zm.) - dalej ustawa, który wyłącza możliwość rozwiązania stosunku pracy, a dopuszcza jedynie wypowiedzenie warunków pracy i płacy.

Sytuacja jest mniej oczywista w przypadku zwolnień indywidualnych. W takim wypadku stosuje się odpowiednio powołany wyżej art. 5 ust. 5 pkt 3 i 4 ustawy. Jednakże kolejne ustępy artykułu 10, tj. ust. 2 i 3 ustawy odnoszą się do zwolnienia indywidualnego pracowników objętych szczególną ochroną. Przepis ten stanowi, że pracodawca może rozwiązać stosunki pracy w drodze wypowiedzenia z pracownikami, których stosunek pracy podlega z mocy odrębnych przepisów szczególnej ochronie przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem i wobec których jest dopuszczalne wypowiedzenie stosunku pracy w ramach grupowego zwolnienia. Warunkiem jest niezgłoszenie sprzeciwu przez zakładową organizację związkową w terminie 14 dni od dnia otrzymania zawiadomienia o zamierzonym wypowiedzeniu.

W świetle powyższego zrodziło się pytanie, jak w zasadzie kształtuje się możliwość zwolnienia związkowca objętego szczególną ochroną w przypadku zwolnień indywidualnych dokonywanych z przyczyn niedotyczących pracowników. Przede wszystkim czy rozwiązanie stosunku pracy jest w ogóle dopuszczalne. Jeśli tak, to czy konieczna jest zgoda zakładowej organizacji związkowej, czy też wystarczy brak sprzeciwu. Odpowiedzi na tak zadane pytanie udzielił Sąd Najwyższy w orzeczeniu z 19 kwietnia 2006 r. (II PK 287/05, OSNP 2007/7-8/102). Sąd ten uznał, że w ramach zwolnień indywidualnych pracodawca może wypowiedzieć dotychczasowe warunki pracy i płacy pracownikowi objętemu szczególną ochroną ze względu na członkostwo w zakładowej organizacji związkowej i upoważnienie do reprezentowania tej organizacji wobec pracodawcy. Natomiast brak jest możliwości rozwiązania stosunku pracy z takim pracownikiem w ramach zwolnień indywidualnych. W ocenie Sądu Najwyższego wynika to z tego, że art. 10 ust. 2 i 3 ustawy nie dotyczy związkowców. Dotyczy on bowiem innych pracowników, "których stosunek pracy podlega z mocy odrębnych przepisów szczególnej ochronie przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem i wobec których jest dopuszczalne wypowiedzenie stosunku pracy w ramach grupowego zwolnienia".

W konsekwencji sytuacja prawna związkowca uprawnionego do reprezentacji związku oznacza całkowity zakaz rozwiązania stosunku pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, pozostawiając jedynie możliwość wypowiedzenia warunków pracy i płacy.

Tego rodzaju wniosek wydaje się spójny z ogólną sytuacją związkowca podlegającego szczególnej ochronie. Skoro bowiem nie ma możliwości rozwiązania stosunku pracy w przypadku zwolnień grupowych, to tym bardziej nieuzasadnione byłoby wprowadzenie takiej możliwości w przypadku zwolnień indywidualnych.

@RY1@i02/2011/068/i02.2011.068.209.002b.001.jpg@RY2@

dr Anna Śmigaj, radca prawny z Kancelarii Prawnej Schampera, Dubis, Zając i Wspólnicy we Wrocławiu

dr Anna Śmigaj

radca prawny z Kancelarii Prawnej Schampera, Dubis, Zając i Wspólnicy we Wrocławiu