Kto może liczyć na preferencje przy naborze

Prawie rok temu - 26 listopada 2011 r. - weszła w życie nowelizacja ustawy o służbie cywilnej, której celem było zwiększenie zatrudnienia osób niepełnosprawnych w tej grupie pracowników. Zgodnie ze zmianami wprowadzonymi do ustawy, gdy w urzędzie wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych, w rozumieniu ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, w miesiącu poprzedzającym datę upublicznienia ogłoszenia o naborze nie wyniósł co najmniej 6 proc., pierwszeństwo w zatrudnieniu przysługuje osobie niepełnosprawnej. Dzieje się tak, o ile złoży ona swoją ofertę w odpowiedzi na opublikowane ogłoszenie o naborze i znajduje się w gronie nie więcej niż pięciu albo dwóch (w przypadku wyższych stanowisk) najlepszych kandydatów, spełniających wymagania niezbędne oraz w największym stopniu spełniających wymagania dodatkowe.

Nowe elementy ogłoszenia o naborze

Po wejściu w życie nowelizacji ustawy o służbie cywilnej w każdym ogłoszeniu o naborze powinny znaleźć się dwa dodatkowe elementy:

wInformacja, czy w miesiącu poprzedzającym datę upublicznienia ogłoszenia wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych w urzędzie:

- wynosi co najmniej 6 proc.,

- nie wynosi co najmniej 6 proc.

wInformacja o warunkach pracy na danym stanowisku pracy. Opis warunków pracy ma pozwolić zainteresowanym osobom niepełnosprawnym na ocenę własnych możliwości i podjęcie decyzji o złożeniu swojej oferty na dane stanowisko.

Dodatkowo w każdym ogłoszeniu o naborze, w którym zostanie wskazany poziom zatrudnienia osób niepełnosprawnych niższy niż 6 proc., w części "Inne dokumenty i oświadczenia" należy umieścić informację dotyczącą złożenia przez kandydata dokumentu potwierdzającego niepełnosprawność.

Tylko dla orłów

Osoby niepełnosprawne na poszczególnych etapach naboru traktowane są na równi z pozostałymi kandydatami ubiegającymi się o dane stanowisko. Tak jak wszyscy kandydaci muszą spełniać określone w ogłoszeniu o naborze niezbędne wymagania. Ponadto o zaliczeniu do grupy najlepszych kandydatów decyduje spełnienie w największym stopniu wymagań dodatkowych. W toku naboru komisja wyłania nie więcej niż pięciu najlepszych kandydatów spełniających wymagania niezbędne oraz w największym stopniu wymagania dodatkowe. Dopiero w przypadku gdy w gronie wyłonionych najlepszych kandydatów znajdzie się osoba niepełnosprawna, przysługuje jej pierwszeństwo w zatrudnieniu, bez względu na wyniki pozostałych kandydatów znajdujących się w tym gronie.

Należy dodać, iż zasadę tę stosuje się również do naboru na wyższe stanowisko w służbie cywilnej. Jeżeli więc komisja w toku naboru wyłoni dwóch najlepszych kandydatów uszeregowanych według poziomu spełniania wymagań, a na miejscu drugim znajdzie się kandydat, który złożył dokument potwierdzający niepełnosprawność, to właśnie jemu będzie przysługiwało pierwszeństwo w zatrudnieniu.

Obowiązki pracodawcy

Podstawowym obowiązkiem pracodawcy związanym z zatrudnieniem niepełnosprawnego pracownika jest zapewnienie mu odpowiednio wyposażonego, przystosowanego do rodzaju niepełnosprawności stanowiska pracy, a także środowiska pracy, czyli m.in. możliwości korzystania z pomieszczeń higieniczno-sanitarnych czy socjalnych oraz swobodnego przemieszczania się po budynku.

Zatrudniając osobę niepełnosprawną pracodawca powinien również pamiętać o odrębnych regulacjach w zakresie czasu pracy. Należy podkreślić, iż regulacje te wyłączają odpowiednio stosowanie ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.) i ustawy z 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (Dz.U. z 2008 r. nr 227, poz. 1505 z późn. zm.). Tak więc czas pracy niepełnosprawnego członka korpusu służby cywilnej nie może przekraczać 8 godzin na dobę i 40 godzin tygodniowo. W przypadku osoby niepełnosprawnej zaliczonej do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności nie może przekraczać 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo, jeżeli lekarz przeprowadzający badania profilaktyczne pracowników lub w razie jego braku lekarz sprawujący opiekę nad osobą niepełnosprawną wyda w odniesieniu do tej osoby zaświadczenie o celowości stosowania skróconej normy czasu pracy. Skrócenie czasu pracy nie może spowodować obniżenia wysokości wynagrodzenia pracownika.

Niepełnosprawny członek korpusu służby cywilnej nie może być zatrudniany w porze nocnej i w godzinach nadliczbowych. Ponadto ma prawo do dodatkowej przerwy w pracy na gimnastykę usprawniającą lub wypoczynek. Jej czas wynosi 15 minut i jest wliczany do czasu pracy. Taka przerwa przysługuje niezależnie od przerwy przysługującej na podstawie art. 134 kodeksu pracy.

Dodatkowy urlop

Osobie zaliczonej do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności przysługuje dodatkowy urlop wypoczynkowy w wymiarze 10 dni roboczych w roku kalendarzowym. Prawo do pierwszego urlopu dodatkowego osoba ta nabywa po przepracowaniu jednego roku po dniu zaliczenia jej do jednego z tych stopni niepełnosprawności. Urlop ten nie przysługuje osobie uprawnionej do urlopu wypoczynkowego w wymiarze przekraczającym 26 dni roboczych lub do urlopu dodatkowego na podstawie odrębnych przepisów. Jeżeli jednak wymiar urlopu dodatkowego przysługującego na podstawie odrębnych przepisów jest niższy niż 10 dni roboczych, zamiast tego urlopu przysługuje urlop dodatkowy z tytułu niepełnosprawności. Jeśli więc urzędnik służby cywilnej złoży zaświadczenie o zakwalifikowaniu do jednego z wymienionych stopni niepełnosprawności, przez pierwszy rok od uzyskania orzeczenia, gdy legitymuje się wymaganym stażem pracy, będzie uprawniony do dodatkowego urlopu na podstawie ustawy o służbie cywilnej. Natomiast po przepracowaniu roku od uzyskania orzeczenia powinien korzystać z tego urlopu, który będzie dla niego bardziej korzystny. Jeśli więc na podstawie ustawy o służbie cywilnej nie przysługiwałby mu jeszcze urlop dodatkowy lub wymiar tego urlopu byłby niższy niż 10 dni roboczych, urzędnik powinien korzystać z urlopu dodatkowego z tytułu niepełnosprawności. Jeśli natomiast posiada staż pracy uprawniający do 10 dni lub więcej (maksymalnie 12 dni) dodatkowego urlopu na podstawie ustawy o służbie cywilnej, prawo do tego urlopu wyłączy możliwość korzystania z dodatkowego urlopu z tytułu niepełnosprawności.

Kolejnym uprawnieniem przysługującym osobie o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności jest zwolnienie od pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia:

1) w wymiarze do 21 dni roboczych w celu uczestniczenia w turnusie rehabilitacyjnym, nie częściej niż raz w roku,

2) w celu wykonania badań specjalistycznych, zabiegów leczniczych lub usprawniających, a także w celu uzyskania zaopatrzenia ortopedycznego lub jego naprawy, jeżeli czynności te nie mogą być wykonane poza godzinami pracy.

Przy czym łączny wymiar urlopu z tytułu niepełnosprawności i zwolnienia od pracy na czas uczestniczenia w turnusie rehabilitacyjnym nie może przekroczyć 21 dni roboczych w roku kalendarzowym.

Ważne

Jeżeli niepełnosprawny kandydat złoży swoją ofertę bez dokumentu potwierdzającego niepełnosprawność, nie będzie mógł skorzystać z pierwszeństwa w zatrudnieniu

Ewa Łukasik

prawnik, pracownik administracji rządowej

Podstawa prawna

Art. 28, art. 29 a, art.55, art. 57, art. 105 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (Dz.U. nr 227, poz. 1505 z późn. zm.). Art.15 - 20, art. 21 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2011 r. nr 127, poz. 721 z późn. zm.).