Dzięki SN płace mniej poufne

W ostatnim orzecznictwie Sądu Najwyższego zdecydowanie podkreślono prawo pracowników do ujawniania informacji o wysokości wynagrodzeń w firmie, o ile realizowane jest ono w celu przeciwdziałania dyskryminacji płacowej. SN stanął po stronie pracowników, nawet gdy ujawniali oni wysokość wynagrodzeń wbrew obowiązującej u pracodawcy klauzuli poufności.

Przepisy kodeksu pracy nie wprowadzają obowiązku zachowania w tajemnicy wysokości indywidualnych wynagrodzeń pracowników. Pracodawca ma jednak możliwość uregulowania tej kwestii np. w regulaminie pracy poprzez wprowadzenie klauzuli zakazującej pracownikom dzielenia się takimi informacjami.

Klauzule tajności wynagrodzenia mogą jednak stać na przeszkodzie przeciwdziałaniu dyskryminacji płacowej. Jeżeli bowiem pracownik poweźmie wątpliwości, czy jego płaca nie odbiega znacząco od wynagrodzeń kolegów na podobnych stanowiskach, to zanim zgłosi swoje roszczenia przeciwko pracodawcy, musi przecież posiadać informacje o wysokości płac innych osób. Próbując je uzyskać od innych pracowników, może jednak spotkać się z odmową uzasadnioną tajnością informacji. Wykorzystując zaś informacje zdobyte w inny sposób (np. w dziale płac), naraża się na zarzuty bezprawnego uzyskania i rozpowszechniania dokumentów pracodawcy.

Powstaje zatem konflikt interesów: pracownika - dążącego do sprawiedliwych zasad wynagradzania, oraz pracodawcy - dążącego do ochrony interesów firmy i ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa. SN konflikt ten rozstrzygnął zdecydowanie na korzyść pracownika. W jednym z rozpoznawanych stanów faktycznych (wyrok SN z 15 lipca 2011 r., I PK 12/11) pracownica zajmująca się prowadzeniem spraw kadrowo-płacowych wykorzystała informacje, do których miała dostęp z racji wykonywanych obowiązków. Porównując wynagrodzenia w firmie doszła do wniosku, iż jest w tym zakresie dyskryminowana i wniosła pozew o zapłatę odszkodowania za naruszenie zasady równego traktowania z zakresie wynagrodzenia. Przed sądem przedstawiła listy płac skopiowane bez wiedzy i zgody pracodawcy.

W innej sprawie (wyrok SN z 26 maja 2011 r. II PK 304/10) pracownik przypadkowo wszedł w posiadanie informacji na temat wynagrodzenia wszystkich kolegów ze swojego działu. Jego przełożony, zamierzając przesłać wyłącznie informacje o wynagrodzeniu pytającego, omyłkowo przekazał informacje o wynagrodzeniu wszystkich pracowników działu. Z danych tych wynikało rażące zróżnicowanie wynagrodzeń. Pracownik skwapliwie wykorzystał tę informację i rozesłał ją kolegom, żądając od pracodawcy zorganizowania spotkania i przedstawienia wyjaśnień co do istotnych różnic w wynagrodzeniach na podobnych stanowiskach pracy.

Obydwa opisane przypadki zakończyły się rozwiązaniem umów o pracę bez wypowiedzenia z pracownikami, którzy wykorzystali dane o wynagrodzeniach. Niekorzystne dla pracowników wyroki sądów powszechnych spotkały się z ostrą krytyką ze strony SN. Sąd ten przypomniał treść art. 18^3e k.p., zgodnie z którym skorzystanie przez pracownika z uprawnień przysługujących z tytułu naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu nie może być podstawą niekorzystnego traktowania pracownika, a także nie może powodować jakichkolwiek negatywnych konsekwencji wobec pracownika, zwłaszcza nie może stanowić przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie przez pracodawcę stosunku pracy lub jego rozwiązanie bez wypowiedzenia. Zdaniem SN pracodawcy nie mogą nadużywać zasady ochrony tajności wynagrodzeń pracowniczych w celu obrony przed roszczeniami z tytułu naruszenia zasady równego traktowania. To pracownik ma obowiązek uprawdopodobnić przed sądem ewentualną dyskryminację i nie będzie mógł tego uczynić bez ujawniania wysokości płac swoich kolegów. Ujawnienie takich informacji w celu przeciwdziałania dyskryminacji nie może zatem stanowić przyczyny rozwiązania stosunku pracy.

@RY1@i02/2012/048/i02.2012.048.217000200.802.jpg@RY2@

Joanna Klimowicz, radca prawny

Joanna Klimowicz

radca prawny