Komentarze

W okresie spowolnienia gospodarczego często firmy przeprowadzają zwolnienia grupowe. Przepisy chronią pracowników przed nagłą utratą źródeł utrzymania, czego dowodem jest komentowana dziś ustawa z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz.U. nr 90, poz. 844 z późn. zm., dalej: ustawa o zwolnieniach grupowych). Podobnie jak poprzednio obowiązująca ustawa z 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy (Dz.U. z 1990 r. nr 4, poz. 19 z późn. zm.) dotyczy ona tylko pracodawców, którzy zatrudniają co najmniej 20 pracowników.

Istotną zmianą w stosunku do poprzednio obowiązujących przepisów jest zaś to, że dotyczy ona nie tylko tych zwolnień, które następują z przyczyn leżących po stronie pracodawcy, ale także przyczyn od niego niezależnych, byle tylko nie były to przyczyny dotyczące pracownika. Wiele wątpliwości powstałych na tle obydwu ustaw o zwolnieniach grupowych rozstrzyganych było przez Sąd Najwyższy w licznych orzeczeniach. Pomimo że zakres zastosowania poprzednio obowiązującej ustawy był węższy, to zapadłe na jej tle orzecznictwo jest najczęściej aktualne również w obecnym stanie prawnym.

Komentowana ustawa nakłada na pracodawców przeprowadzających zwolnienia grupowe liczne obowiązki, których naruszenie skończyć się może przegraną przed sądem, jeśli pracownik odwoła się od złożonego mu wypowiedzenia. Trzeba zatem ściśle przestrzegać procedur konsultacyjno-informacyjnych. Uczestniczą w nich przede wszystkim związki zawodowe lub przedstawicielstwo pracowników (gdy w firmie nie ma związków). Pracodawca przeprowadzający grupowe zwolnienia ponadto musi współpracować z powiatowym urzędem pracy, który jest organem zapewniającym pomoc zwalnianym bez ich winy pracownikom.

Niektórym grupom pracowników pracodawca nie może wypowiedzieć w sposób definitywny stosunków pracy. Ochronę finansową przed nagłą utratą pracy stanowi z kolei obowiązek wypłacenia zwalnianym pracownikom odpraw. Ustawa zapewnia minimalny standard ochrony zwalnianych pracowników. W umowach o pracę lub przepisach zakładowego prawa pracy pracownicy mogą uzyskać dodatkowe uprawnienia, przede wszystkim wyższe gratyfikacje finansowe, niż przewiduje komentowana ustawa. Jednocześnie należy podkreślić, że w pewnym ograniczonym zakresie, ale obejmującym jednak najbardziej dolegliwą dla pracodawców konieczność wypłacania odpraw, ustawa znajduje zastosowanie również w przypadku zwolnień indywidualnych, których przyczyny nie dotyczą pracowników.

Komentarz nie zawiera omówienia art. 13-30 ustawy, gdyż mają one charakter porządkowy.

@RY1@i02/2013/167/i02.2013.167.217000100.802.jpg@RY2@

Rafał Krawczyk sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu

Rafał Krawczyk

sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu