Gdy sąd przywróci pracownika do pracy, wyrok trzeba wykonać

Konieczność ponownego zatrudnienia pracownika przywróconego przez sąd do dotychczasowej pracy często spotyka się z niechęcią ze strony pracodawców. Przepisy przewidują jednak odpowiednie sankcje za odmowę wykonania takiego wyroku. Jeżeli firma odmawia dopuszczenia pracownika do pracy pomimo że zgłosił gotowość do pracy w ciągu 7 dni od przywrócenia do pracy, może on wystąpić z wnioskiem do sądu o wszczęcie egzekucji w tym zakresie. Wyrok przywracający do pracy podlega bowiem wykonaniu w drodze egzekucji sądowej, w trybie egzekucji świadczeń niepieniężnych (art. 1050 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego; t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 101; dalej: k.p.c.).

Grzywny i areszt

W toku takiego postępowania sąd może poprzez nałożenie grzywien na pracodawcę wymusić przywrócenie pracownika do pracy. Przy czym w jednym postanowieniu sąd może wymierzyć grzywnę nie wyższą niż 10 tys. złotych, chyba że dwukrotne wymierzenie grzywny okazało się nieskuteczne. Natomiast ogólna suma grzywien w tej samej sprawie nie może przewyższać miliona złotych. W razie wykonania czynności przez firmę lub umorzenia postępowania grzywny niezapłacone do tego czasu ulegają umorzeniu.

Sąd, wymierzając pracodawcy grzywnę, orzeka jednocześnie na wypadek jej nieściągnięcia o zamianie grzywny na areszt, stosując przelicznik określony w kodeksie postępowania cywilnego. Areszt ten może trwać maksymalnie 6 miesięcy (art. 1053 k.p.c.). Stanowi to dość surową sankcję za odmowę wykonania wyroku. Jeżeli pracodawcą jest osoba prawna (np. spółka z o.o.) lub inna organizacja, środkom przymusu podlega jej pracownik odpowiedzialny za niezastosowanie się do wezwania, a gdyby ustalenie takiego pracownika było utrudnione, środkom przymusu podlegają osoby uprawnione do jej reprezentowania (np. prezes zarządu, dyrektor ).

100 zł za dzień opóźnienia

Sąd może także na wniosek pracownika zamiast grzywną zagrozić firmie nakazem zapłaty na rzecz pracownika określonej sumy pieniężnej za każdy dzień zwłoki. Wówczas w razie nieprzywrócenia pracownika do pracy w określonym przez sąd terminie firma będzie musiała zapłacić pracownikami za każdy dzień opóźnienia np. 100 zł.

Jeśli to nie przyniesie efektów, sąd może podwyższyć kwotę na wniosek pracownika. Pracownik może natomiast wystąpić o wszczęcie egzekucji w celu ściągnięcia od firmy przyznanych mu kwot.

Zawiadomienie inspektora pracy

Jeśli pracodawca nie wykonuje orzeczenia sądu, pracownik może o tym fakcie powiadomić inspektora Państwowej Inspekcji Pracy. Do zadań PIP należy bowiem także ściganie wykroczeń przeciwko prawom pracownika.

Inspektor pracy w celu ustalenia, czy istnieją podstawy do wystąpienia z wnioskiem o ukaranie pracodawcy oraz zebrania danych niezbędnych do sporządzenia takiego wniosku lub jego uzupełnienia, może w miarę potrzeby przesłuchiwać świadków, dokonywać oględzin i przeszukania, wzywać do wydania lub okazania dokumentu lub przedmiotu mającego znaczenie dowodowe dla sprawy, a także powoływać i przesłuchiwać biegłych. Może także przesłuchać osobę, co do której istnieje uzasadniona podstawa do sporządzenia przeciwko niej wniosku o ukaranie (art. 54 ustawy z 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia; t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 395 ze zm.; dalej: k.p.w.). Następnie inspektor pracy może wystąpić do sądu z wnioskiem o ukaranie pracodawcy. Jest on bowiem w tych sprawach oskarżycielem publicznym (art. 17 par. 2 k.p.w.).

Jako przestępstwo

Pracodawca, który wbrew obowiązkowi nie wykonuje podlegającego wykonaniu orzeczenia sądu pracy, podlega również karze grzywny od 1000 zł do 30 000 zł. Wskazuje na to jednoznacznie art. 282 par. 2 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 ze zm.; dalej: k.p.). Jest to odpowiedzialność za wykroczenie przeciwko prawom pracowniczym, która podlega ściganiu z urzędu. W sprawach tego rodzaju sąd orzeka na podstawie wniosku złożonego przez inspektora pracy.

Wykroczenie opisane w art. 282 par. 2 k.p. może być popełnione przez pracodawcę zarówno umyślnie, jak i nieumyślnie. Zwracał na to uwagę Sąd Najwyższy w wyroku z 4 lutego 2002 r. (sygn. akt V KKN 389/01; OSNKW 2002/5-6/46). Pracodawca nie może przy tym usprawiedliwiać swojego postępowania niesłusznością orzeczenia sądu lub ugody. Istotą tego wykroczenia jest bowiem samo nieposłuszeństwo wobec treści orzeczenia sądu lub zawartej ugody.

Odmowa wykonania wyroku sądu może być także zakwalifikowana jako przestępstwo. Jeśli bowiem pracodawca odmawia ponownego przyjęcia do pracy pracownika, o którego przywróceniu orzekł sąd, to naraża się na surową odpowiedzialność karną za przestępstwo określone w art. 218 par. 2 ustawy z 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz.U. nr 88, poz. 553 ze zm.). W myśl bowiem tego przepisu podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. Przestępstwo to ma charakter umyślny, czyli pracodawca będzie odpowiadał wówczas, gdy miał świadomość faktu istnienia orzeczenia sądu i jego treści, a mimo to go nie wykonywał. Jego sprawcą może być jedynie pracodawca lub inna osoba podejmująca z upoważnienia pracodawcy decyzje w tym przedmiocie. Przestępstwo to jest popełnione bez względu na to, czy pracownik poniesie wskutek tego jakąkolwiek szkodę.

@RY1@i02/2014/206/i02.2014.206.21700070c.802.jpg@RY2@

Ryszard Sadlik sędzia Sądu Okręgowego w Kielcach

Ryszard Sadlik

sędzia Sądu Okręgowego w Kielcach