Nie trzeba określać jednej pory nocnej

Ustalenie obowiązującej w firmie pory nocnej należy do przedsiębiorcy. Kodeks pracy w art. 151⁷ wskazuje tylko, że obejmować ma ona 8 kolejnych godzin między godz. 21.00 wieczorem a 7.00 rano. Konkretne godziny pory nocnej powinny określać przepisy wewnątrzzakładowe: układ zbiorowy lub regulamin pracy. W mniejszych firmach, które nie są zobowiązane do wydawania takich aktów, godziny rozpoczęcia i zakończenia pory nocnej podaje pracodawca w pisemnej informacji o warunkach zatrudnienia, którą jest zobowiązany wręczyć każdemu pracownikowi. Ma na to 7 dni od dnia zawarcia umowy o pracę.

Wskazanie konkretnych godzin pory nocnej należy do obowiązków wszystkich pracodawców, nawet tych, u których praca wykonywana jest tylko na jednej (dziennej) zmianie. Przy wyznaczaniu jej granic przedsiębiorca ma za to całkowicie wolną rękę. Może więc ustalić ją np. od godz. 21.00 do 5.00 albo od godz. 23.00 do 7.00. Nie musi przy tym trzymać się pełnych godzin zegarowych, ważne tylko, aby zmieścił się w ramach ustawowych.

Pora nocna nie musi być przy tym określona jednolicie dla wszystkich pracowników w firmie. Nic nie stoi na przeszkodzie, aby dla poszczególnych grup zatrudnionych przedsiębiorca ustalił ją odmiennie. Tu jednak jego swoboda jest ograniczona. Przede wszystkim musi pamiętać, że takie zróżnicowanie powinno być uzasadnione organizacją pracy w firmie oraz charakterem i specyfiką obowiązków tej grupy pracowników. Przy czym przez grupę pracowników należy rozumieć zespół wyodrębniony bądź ze względu na strukturę zakładu (odmienne pory nocne są ustalane dla poszczególnych wydziałów), bądź ze względu na charakter świadczonej pracy.

Niedopuszczalne wydaje się natomiast ustalanie innej pory nocnej dla poszczególnych pracowników wyselekcjonowanych np. ze względu na ich sytuację osobistą (np. kobiety w ciąży, pracownicy 50+). Pracodawca łatwo wtedy może zostać posądzony o dyskryminację. Podobnie ryzykowne może być ustalenie innych pór nocnych dla poszczególnych zmian. Mogłoby to prowadzić do obejścia przepisów o wypłacie dodatku za pracę w porze nocnej.

W firmach, w których praca wykonywana jest na zmiany, pracodawca musi zadbać, aby godziny pory nocnej pokrywały się z godzinami pracy zmiany. Ułatwi mu tonaliczanie dodatku za pracę w porze nocnej.

Mariusz Stępień

dgp@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 1517 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 ze zm.).