Dokształcanie poza firmą nie pozbawia prawa do dodatkowych świadczeń

Podnoszeniem kwalifikacji zawodowych jest zdobywanie lub uzupełnianie wiedzy i umiejętności przez pracownika, które odbywa się albo z inicjatywy pracodawcy, albo też za jego zgodą (art. 103¹ par. 1 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy; t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 ze zm.; dalej: k.p.). Warunek ten jest istotny, decyduje bowiem o zakresie uprawnień przysługujących pracownikowi w związku z kształceniem się.

Decyzja pracodawcy w kwestii podnoszenia kwalifikacji przez pracownika ma swój wyraz w umowie szkoleniowej zawieranej z pracownikiem. Obejmuje ona zarówno zgodę na kształcenie z inicjatywy pracodawcy, jak i na kształcenie za jego zgodą.

Podpisanie umowy szkoleniowej nie jest obligatoryjne, jeżeli pracodawca nie zamierza zobowiązać pracownika do pozostawania w zatrudnieniu po ukończeniu podnoszenia kwalifikacji zawodowych (art. 103⁴ par. 3 k.p.).

Także kodeks cywilny

Nie ma większych problemów z ustaleniem, czy pracownik ma prawo do świadczeń związanych z podnoszeniem kwalifikacji zawodowych, jeżeli w grę wchodzi dokształcanie z inicjatywy pracodawcy. Problemy w praktyce budzi natomiast kwestia dokształcania przez pracownika za zgodą pracodawcy. Kodeks pracy nie określa bowiem sposobu wyrażenia zgody. W takim wypadku stosuje się przepisy ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 121) dotyczące składania oświadczeń woli. W sprawach nieuregulowanych przepisami prawa pracy do stosunku pracy stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu cywilnego, jeżeli nie są one sprzeczne z zasadami prawa pracy (art. 300 k.p.). Wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny, w tym również przez ujawnienie tej woli w postaci elektronicznej (oświadczenie woli), co wynika z art. 60 k.c.

Decydujące jest zachowanie

W sytuacji, gdy pracodawca nie podpisze z pracownikiem umowy szkoleniowej, o tym, czy pracodawca wyraził zgodę na podnoszenie kwalifikacji przez pracownika, będzie zatem decydować jego zachowanie. Jeżeli zatem np. udzieli pracownikowi urlopu szkoleniowego, pokrywa wydatki związane z przejazdem w miejsce odbywania kształcenia, opłaca podręczniki, można mówić, że wyraża zgodę na podnoszenie kwalifikacji zawodowych przez pracownika.

Warto podkreślić, że milczenie pracodawcy w kwestii kształcenia przez pracownika nie oznacza, że wyraża on zgodę na to kształcenie. Wyrazem takiej zgody na dokształcanie będzie natomiast np. niesprzeciwianie się korzystaniu ze świadczeń przysługujących pracownikowi podnoszącemu kwalifikacje zawodowe.

Warto zadbać o szczegóły

Aby wyeliminować wątpliwości związane z wyrażaniem przez pracodawcę zgody na kształcenie przez pracownika, kwestie te powinny być uregulowane np. w regulaminie pracy lub też w procedurze podnoszenia kwalifikacji przez pracownika. W takich aktach wewnątrzzakładowych powinny być wówczas sformalizowane kwestie związane np. ze wskazaniem osób upoważnionych do wyrażania zgody na kształcenie przez pracowników, wzór wniosku pracownika o wyrażenie zgody na dokształcanie, obowiązek odpowiedzi na taki wniosek pracownika, prawo pracowników do korzystania ze świadczeń związanych z podnoszeniem kwalifikacji zawodowych tylko w przypadku wyrażenia przez pracodawcę na to zgody w sposób formalny.

Ważne

Pracodawca może wyrazić zgodę na podnoszenie kwalifikacji w trakcie trwającego już procesu podnoszenia kwalifikacji zawodowych przez pracownika

Prawa pracownika w razie nauki

● Urlop szkoleniowy. ● Zwolnienie z całości lub części dnia pracy na czas niezbędny, by punktualnie przybyć na obowiązkowe zajęcia, oraz na czas ich trwania. Za czas urlopu szkoleniowego oraz za czas zwolnienia z całości lub części dnia pracy pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia (art. 1031 par. 2 i par. 3 k.p.). Pracodawca może przyznać pracownikowi podnoszącemu kwalifikacje zawodowe także dodatkowe świadczenia o charakterze fakultatywnym, przede wszystkim może pokryć opłaty za kształcenie, przejazd, podręczniki i zakwaterowanie (art. 1033 k.p.).

● Zwolnienie z całości lub części dnia pracy bez zachowania prawa do wynagrodzenia. ● Urlop bezpłatny - w wymiarze ustalonym w porozumieniu zawieranym między pracodawcą a pracownikiem (art. 1036 k.p.). Pracodawca nie ma obowiązku udzielenia pracownikowi wskazanych wyżej świadczeń, jeżeli wiązałoby się to z dezorganizacją pracy w zakładzie pracy. Porozumienie pracodawcy z pracownikiem podnoszącym swoje kwalifikacje powinno wskazywać, że przysługują mu uprawniania przewidziane dla pracowników podnoszących swoje kwalifikacje na własną rękę. Warto jednak dodać, że mimo braku zgody pracodawcy na podnoszenie kwalifikacji zawodowych, pracodawca może przyznać pracownikowi, który dokształca się na własną rękę, takie świadczenia, jakie przysługują temu, który dysponuje zgodą pracodawcy na kształcenie. Strony stosunku pracy mogą bowiem zawsze kształtować prawa pracownika w sposób korzystniejszy, niż przewidują to przepisy kodeksu pracy. Urlop bezpłatny udzielany pracownikowi podnoszącemu kwalifikacje na własną rękę nie podlega wliczeniu do okresu zatrudnienia pracownika, czyli do stażu pracy.

@RY1@i02/2014/137/i02.2014.137.21700060b.803.jpg@RY2@

Aneta Mościcka specjalista z zakresu prawa pracy

Aneta Mościcka

specjalista z zakresu prawa pracy