Pracodawca odzyska nadpłaconą pensję

Po pierwsze pracodawca może potrącić z kolejnego wynagrodzenia pracownika tę nadpłaconą kwotę. Może to jednak zrobić pod warunkiem, że pracownik się na to zgodzi. Jak podkreślił główny inspektor pracy w piśmie z 1 lipca 2009 r. (sygn. GPP-110-4560-43/09/PE/RP) pracodawca nie może bez zgody pracownika potrącić nadpłaconego wynagrodzenia za pracę przysługującego pracownikowi w kolejnych miesiącach. Sytuacje, w których pracodawca ma prawo dokonać takiego potrącenia bez zgody pracownika, zostały wprost wskazane w art. 87 par. 1 kodeksu pracy (dalej: kp).

Jak zauważa główny inspektor pracy, jeśli dochodzi do sytuacji, kiedy pracodawca omyłkowo wypłaca pracownikowi zawyżone wynagrodzenie, a pracownik nie wyraża dobrowolnie zgody na zwrot nadpłaconej kwoty, pracodawcy pozostaje jedynie wystąpienie na drogę sądową z roszczeniem o jej zwrot na podstawie przepisów kodeksu cywilnego (dalej: k.c.) dotyczącego bezpodstawnego wzbogacenia.

Jeżeli zatem pracownik nie zgodził się na potrącenie z wynagrodzenia nadpłaconej pensji, dopiero korzystny dla pracodawcy wyrok sądu daje możliwość dokonania potrącenia z wynagrodzenia pracownika na podstawie art. 87 par. 1 pkt 2 k.p. Chodzi tu zatem o wykorzystanie przepisów dotyczących potrącania sum ściąganych w drodze egzekucji na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne.

Trzeba podkreślić, że uzyskanie nadpłaconej kwoty na podstawie przepisów dotyczących bezpodstawnego wzbogacenia jest dość trudne. Jeśli pracownik wykaże przed sądem, że zużył już te pieniądze, obowiązek wydania korzyści lub zwrotu jej wartości wygasa, chyba że wyzbywając się korzyści lub zużywając ją powinien był liczyć się z obowiązkiem zwrotu.

W praktyce wcale nie jest oczywiste, że pracownik zawsze wie dokładnie, ile zarabia netto, zwłaszcza gdy w danym miesiącu otrzymał poza wynagrodzeniem zasadniczym inne składniki wynagrodzenia, jak np. nagrody, prowizje, dodatki za pracę w nocy czy też za pracę w godzinach nadliczbowych. Oznacza to, że nie zawsze można z góry założyć, że pracownik zużywając nadpłaconą kwotę wynagrodzenia powinien był liczyć się z możliwością zwrotu. Dlatego też każdy przypadek sąd musi zbadać indywidualnie. Pracodawca musi mieć zatem świadomość, iż jeśli sąd uzna, że pracownik nie miał świadomości, że otrzymał pensję w zawyżonej wysokości, jego roszczenie może zostać oddalone.

Poza tym trzeba pamiętać o tym, że wypłata wynagrodzenia w prawidłowej wysokości leży po stronie pracodawcy, a pracownik ma prawo sądzić, że jest ono wypłacane we właściwej wysokości.

W omawianej kwestii sądy zajmują stanowisko korzystne dla pracowników; np. w wyroku z 9 stycznia 2007 r., (sygn. akt II PK 138/06 (OSNP 2008/3-4/38) Sąd Najwyższy uznał, że pracownik ma prawo uważać, że świadczenie wypłacane przez pracodawcę posługującego się wyspecjalizowanymi służbami jest spełniane zasadnie i zgodnie z prawem, a więc jego obowiązek liczenia się ze zwrotem świadczenia ogranicza się zasadniczo do sytuacji, w których ma świadomość otrzymania nienależnego świadczenia. Ciężar dowodu w tej kwestii spoczywa na pracodawcy.

W podobnym tonie wypowiedział się SN w wyroku 8 czerwca 2010 r. (sygn. akt I PK 31/10 (LEX nr 818424), w którym orzekł, że pracodawca nie może domagać się od pracownika zwrotu nienależnie wypłaconej pensji, jeśli księgowa lub elektroniczny system pomylił się w wyliczeniach.

Natomiast w wyroku z 20 czerwca 2001 r. (sygn. akt I PKN 511/00) Sąd Najwyższy stwierdził, że przypisanie pracownikowi powinności liczenia się z obowiązkiem zwrotu nienależnie pobranego wynagrodzenia za pracę musi uwzględniać, że zgodnie z art. 18 k.p. pracodawca może indywidualnym aktem przyznać pracownikowi wynagrodzenie w rozmiarze większym niż wynikający z obowiązujących przepisów płacowych.

Ważne

W razie uzyskania korzyści majątkowej bezpodstawnie kosztem drugiej osoby osoba bezpodstawnie wzbogacona jest zobowiązana albo zwrócić tę korzyść w naturze, a jeśli nie jest to możliwe, zwrócić wartość tej korzyści (art. 405 k.c.)

@RY1@i02/2014/108/i02.2014.108.217001100.803.jpg@RY2@

Aneta Mościcka specjalista z zakresu prawa pracy

Aneta Mościcka

specjalista z zakresu prawa pracy

Podstawa prawna

Art. 87 par. 1 pkt 2, art. 300 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 ze zm.).

Art. 405 i 409 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 121).