Wręczenie wypowiedzenia nie może być przyczyną wypadku

Warunkiem uznania danego zdarzenia za wypadek przy pracy jest ustalenie, że nastąpiło ono wskutek zaistnienia przyczyny zewnętrznej. Wynika to z definicji wypadku przy pracy zawartej w art. 3 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (dalej: ustawa wypadkowa). Zgodnie bowiem z tym przepisem za wypadek przy pracy uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w związku z pracą. Zatem aby nieszczęśliwe zdarzenie mogło być uznane za wypadek przy pracy, muszą zostać łącznie spełnione wszystkie cztery warunki, tj.: nagłość zdarzenia, przyczyna zewnętrzna tego zdarzenia, wystąpienie urazu lub śmierci oraz związek zdarzenia z pracą.

Przyczyna zewnętrzna

Brak jest ustawowej definicji przyczyny zewnętrznej wypadku. Powszechnie przyjmuje się jednak, że może nią być każdy czynnik pochodzący spoza organizmu poszkodowanego pracownika mogący wywołać szkodliwe skutki, w tym także doprowadzić do pogorszenia się stanu zdrowia chorego pracownika. Mogą to być np. urazy powstałe wskutek działania maszyn, pojazdów czy innych osób.

Nie można jednak uznać za nadmierny wysiłek i przyczynę wypadku stanu napięcia wywołanego zwykłymi problemami w pracy. Podobnie nie jest także przyczyną zewnętrzną wypadku sam stres związany z wykonywaniem pracy przez pracowników zatrudnionych na stanowiskach kierowniczych (np. dyrektorów czy członków zarządu), gdyż jest on zwykłą cechą ich obowiązków.

Oświadczenie pracodawcy

W orzecznictwie sądowym dominuje pogląd, że wręczenia pracownikowi pisma o rozwiązaniu umowy o pracę nie uznaje się za przyczynę zewnętrzną wypadku przy pracy. Tak wskazywano w uchwale Sądu Najwyższego z 6 maja 1976 r. (sygn. akt III PZP 2/76, OSNC 1976/11/239) oraz wyrokach z 16 listopada 1984 r. (sygn. akt I PR 15/84, OSNC 1984/10/185) i z 4 października 2000 r. (sygn. akt I PKN 70/00, OSNP 2002/11/262).

Można więc uznać za ugruntowane stanowisko SN, że wręczenie pracownikowi wypowiedzenia umowy o pracę i nagłe pogorszenie się z tego powodu stanu jego zdrowia nie jest wypadkiem przy pracy. Potwierdza to także uzasadnienie wyroku SN z 4 marca 2010 r. (sygn. akt I PK 186/09, OSNP 2011/17-18/224). Wynika to z przyjęcia poglądu, że złożenie pracownikowi pisemnego oświadczenia pracodawcy o rozwiązaniu umowy o pracę jest zwykłą czynnością w ramach stosunku zatrudnienia i nie jest okolicznością kwalifikowaną jako uzasadnione źródło szczególnego stresu, przekraczającego wytrzymałość ludzkiego organizmu, a przez to nie stanowi zewnętrznej przyczyny zdarzenia. Wskazuje się nadto, że wypowiedzenie umowy o pracę, choć między określonymi stronami jest na ogół czynnością jednorazową, bo kończy byt stosunku pracy, to jednak należy do kategorii zwykłych czynności w stosunkach pracy, z których dokonaniem musi się liczyć każdy pracownik i pracodawca.

Przeniesienie na inne stanowisko

W orzecznictwie sądowym nie uważa się także za wypadek przy pracy nagłego pogorszenia stanu zdrowia pracownika wskutek zdenerwowania wywołanego przeniesieniem pracownika do innej pracy, nieodpowiadającej jego oczekiwaniom. Podobnie wypowiadał się Sąd Najwyższy w wyroku z 22 czerwca 1977 r. (sygn. akt III PRN 12/77, OSNC 1977/12/248). Stwierdził, że nie można nadać charakteru przyczyny zewnętrznej samemu faktowi zdenerwowania, spowodowanego nieodpowiadającym życzeniom pracownika przesunięciem go do innej pracy. Nie można też za wypadek przy pracy uznać zdenerwowania pracownika z powodu wręczenia mu wypowiedzenia zmieniającego dotychczasowe warunki pracy lub płacy. Tak też jednoznacznie wskazał SN w wyroku z 28 marca 2012 r. (sygn. akt II PK 182/11, LEX nr 1211182).

PRZYKŁAD

Ograniczenie etatów

Na skutek złej sytuacji finansowej firmy zdecydowano o ograniczeniu produkcji i zwolnieniu z pracy kierownika produkcji. Został on wezwany do gabinetu dyrektora firmy, gdzie wręczono mu wypowiedzenie umowy o pracę. Pracownik wyszedł zdenerwowany i na korytarzu doznał zawału serca, w wyniku którego został przewieziony do szpitala. Zdarzenia tego nie można uznać za wypadek przy pracy.

@RY1@i02/2014/103/i02.2014.103.03300010a.802.jpg@RY2@

Ryszard Sadlik sędzia Sądu Okręgowego w Kielcach

Ryszard Sadlik

sędzia Sądu Okręgowego w Kielcach

Podstawa prawna

Art. 3 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 167, poz. 1322 ze zm.).