Zamierzamy wprowadzić wygaszanie sporu nieaktywnego

@RY1@i02/2016/126/i02.2016.126.18300100d.802.jpg@RY2@

prof. Jacek Męcina przewodniczący zespołu ds. prawa pracy Rady Dialogu Społecznego, Konfederacja Lewiatan

W kraju toczy się obecnie wiele sporów zbiorowych. Pozostają one na różnych etapach - część z nich jest zawieszona na wiele miesięcy lub nawet lat. Jak pan to ocenia?

To rzeczywiście bolączka sporów zbiorowych w Polsce. Mimo że jesteśmy krajem ze stosunkowo niewielką ich liczbą, a strajki są naprawdę ostatecznością, to problemem są spory, które są prowadzone najczęściej do etapu mediacji lub nawet rokowań, następnie są przerywane i miesiącami lub latami nieprowadzone. Następnie przy okazji innego konfliktu znów podejmowane z pominięciem procedury wszczęcia sporu. W jednej z firm organizacje związkowe wszczęły spór zbiorowy latem 2015 r., gdy głównym postulatem była podwyżka wynagrodzeń dla pracowników przeciętnie o 300 zł. Spór toczył się na etapie rokowań, a pracodawca, odmawiając podwyżki z powodu trudnej sytuacji ekonomicznej firmy, zaproponował jednorazowo średnio 150 zł dla każdego pracownika. Związki przyjęły propozycję, ale nie zgodziły się na zakończenie sporu. Po roku wystąpiły do pracodawcy z żądaniem podjęcia rokowań, a w razie nieuwzględnienia postulatów zagroziły strajkiem i wnioskowały o wyznaczenie mediatora. Ten przykład pokazuje, że w ustawie o rozwiązywaniu sporów zbiorowych brakuje regulacji dotyczącej wygaszania sporu, który nie jest przez strony prowadzony przez 6, 9 lub nawet 12 miesięcy.

W jakich branżach toczy się najwięcej sporów zbiorowych?

Sytuacja różni się w poszczególnych latach. W ostatnim czasie dominują jednak spory zbiorowe w szeroko pojętej ochronie zdrowia i tutaj też występuje bardzo duży odsetek sporów (blisko połowa). Wiele z nich ma też miejsce w przetwórstwie przemysłowym i są one związane przede wszystkim z fiaskiem rozmów dotyczących wzrostu wynagrodzeń. Choć obecnie nie odnotowujemy dużej liczby sporów, to wraz z pojawieniem się większej presji płacowej ich liczba będzie rosnąć.

Jak pracodawcy mogą się zabezpieczyć przed rozbudzaniem takich zawieszonych sporów?

Najlepszą metodą ograniczania liczby sporów jest podejmowanie negocjacji ze związkami w zwykłym trybie i zawieranie porozumień lub układów zbiorowych. Jeśli uda się w firmie zawrzeć porozumienie regulujące tryb i zasady regulacji wynagrodzeń, ogranicza się tym samym znacznie ryzyko wszczęcia sporu, gdyż wymagałoby to wypowiedzenia wcześniejszego porozumienia. Aby wyeliminować ryzyko zawieszania sporów, w nowej ustawie o rozwiązywaniu sporów zbiorowych, nad którą pracujemy w Radzie Dialogu Społecznego, planujemy m.in. wprowadzenie instytucji wygaszania sporu nieaktywnego przez określony czas (9 lub 12 miesięcy), wzmocnienie instytucji mediacji, wreszcie sądowej kontroli legalności sporu zbiorowego.

Rozmawiał Jakub Styczyński