Po szczeblach kariery na nowych zasadach - czasem na mocy porozumienia

Do 22 stycznia 2016 r. wyższe stanowiska w służbie cywilnej były obsadzane w drodze otwartego i konkurencyjnego naboru. W konsekwencji zastępca dyrektora komórki organizacyjnej, aby zostać dyrektorem tej komórki, musiał przystąpić do naboru na takich samych zasadach jak pozostali kandydaci. Jeżeli nabór ten wygrał, był przenoszony na nowe stanowisko pracy. Nieco łatwiejszy dla członków korpusu służby cywilnej był dostęp do stanowiska zastępcy dyrektora. Obsadzenie tego stanowiska mogło nastąpić bez przeprowadzania naboru, w drodze przeniesienia na to stanowisko członka korpusu służby cywilnej spełniającego wymagania na to stanowisko oraz posiadającego ostatnią ocenę okresową na jednym z dwóch najwyższych poziomów przewidzianych w skali ocen. Należy przypomnieć, że przeniesienie takie było możliwe zarówno na stanowisko zastępcy dyrektora w tym samym urzędzie, w którym członek korpusu służby cywilnej był dotychczas zatrudniony, jak i na stanowisko w innym urzędzie.

Od 23 stycznia 2016 r. wyższe stanowiska w służbie cywilnej są obsadzane w drodze powołania. W konsekwencji zmianie uległy też zasady awansowania oraz przenoszenia na inne stanowiska w ramach wyższych stanowisk w służbie cywilnej.

Jak przenieść

Zatrudnienie na stanowisku dyrektora komórki organizacyjnej osoby, która dotychczas była zatrudniona na stanowisku zastępcy dyrektora tej komórki, może nastąpić w drodze odwołania z dotychczasowego stanowiska i powołania na nowe. Możliwe jest także zawarcie porozumienia zmieniającego treść dotychczasowego stosunku pracy z powołania przez zaproponowanie pracownikowi nowego stanowiska pracy. W ten sam sposób dyrektor generalny może przenieść pracownika zatrudnionego na stanowisku zastępcy dyrektora na stanowisko dyrektora w innej komórce organizacyjnej urzędu.

Decydując się na odwołanie pracownika z dotychczasowego stanowiska, a następnie na powołanie go na nowe stanowisko w urzędzie, pracodawca powinien pamiętać, że akt odwołania z zajmowanego stanowiska wywiera podwójny skutek: pozbawia pracownika stanowiska powierzonego aktem powołania i jest równoznaczny z wypowiedzeniem stosunku pracy. Samo odwołanie pracownika z dotychczasowego stanowiska i powołanie na nowe stanowisko w tym samym urzędzie spowodowałoby, że pracownik ten przez okres wynikający z jego stażu pracy u tego pracodawcy pozostawałby jednocześnie w okresie wypowiedzenia i pobierał z tego tytułu wynagrodzenie w wysokości przysługującej przed odwołaniem oraz świadczył pracę na nowym stanowisku. W celu uniknięcia takiej sytuacji strony mogą rozwiązać dotychczasowy stosunek pracy z powołania na mocy porozumienia stron. Rozwiązanie stosunku pracy z powołania w tym trybie może nastąpić zarówno z inicjatywy pracodawcy, jak i pracownika. Dla swej skuteczności wymaga jednak zgodnej woli obydwu stron stosunku pracy.

Z orzecznictwa Sądu Najwyższego

Przepisy kodeksu pracy nie wyłączają możliwości rozwiązania na skutek porozumienia stron stosunku pracy nawiązanego na podstawie powołania, przy czym porozumienie powinno być zawarte między pracownikiem i organem, który go powołał. Rozwiązanie na mocy porozumienia stron stosunku pracy nawiązanego na podstawie powołania, powoduje ustanie stosunku pracy z dniem ustalonym w tym porozumieniu, bez względu na to, czy i kiedy organ uprawniony odwoła pracownika z zajmowanego stanowiska.

z 22 grudnia 1976 r., sygn. akt I PRN 121/76.

Co z urlopem

Kolejną kwestią, o której powinien pamiętać pracodawca, który chce odwołać pracownika, by następnie powołać go na inne stanowisko, jest rozliczenie niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego. Odwołanie ze stanowiska powoduje rozwiązanie stosunku pracy. Niezależnie od tego, czy rozwiązanie to nastąpi z upływem okresu wypowiedzenia, czy też na mocy porozumienia, zgodnie z art. 171 kodeksu pracy (dalej: k.p.) w przypadku niewykorzystania przysługującego urlopu w całości lub w części pracownikowi przysługuje ekwiwalent pieniężny. Pracodawca nie ma obowiązku wypłacenia ekwiwalentu pieniężnego, gdy strony postanowią o wykorzystaniu urlopu w czasie pozostawania pracownika w stosunku pracy na podstawie kolejnej umowy o pracę zawartej z tym samym pracodawcą bezpośrednio po rozwiązaniu lub wygaśnięciu poprzedniej umowy o pracę z tym pracodawcą. Przepis ten znajduje zastosowanie także do zawarcia kolejnego stosunku pracy na podstawie powołania. Strony mogą więc ustalić, że urlop wypoczynkowy, do którego pracownik nabył prawo, i którego nie wykorzystał na dotychczasowym stanowisku, wykorzysta na nowym stanowisku pracy. Należy podkreślić, że rozwiązanie takie jest możliwe wyłącznie w sytuacji, gdy nawiązanie kolejnego stosunku pracy na podstawie powołania następuje bezpośrednio, a więc nawet bez dnia przerwy, od ustania dotychczasowego stosunku pracy z powołania.

Można się dogadać

Awans wewnętrzny jest możliwy także bez rozwiązywania dotychczasowego stosunku pracy na podstawie powołania. Strony stosunku pracy mogą bowiem w drodze porozumienia zmienić dotychczasowe warunki pracy i płacy, w tym stanowisko pracy i wynagrodzenie przysługujące pracownikowi. W tej sytuacji nie dochodzi do rozwiązania dotychczasowego stosunku pracy z powołania, a jedynie do zmiany jego treści - stanowiska pracy i ewentualnie wynagrodzenia za pracę. Należy podkreślić, że zmiana warunków pracy i płacy, a co za tym idzie, zmiana stanowiska pracy pracownika powołanego nie może nastąpić w drodze wypowiedzenia warunków pracy i płacy.[przykład]

Z orzecznictwa Sądu Najwyższego

Wypowiedzenie warunków pracy i płacy pracownikowi zatrudnionemu na podstawie powołania jest niedopuszczalne.

z 21 grudnia 1987 r., sygn. akt III PZP 47/87.

Dyrektor departamentu dyrektorem generalnym

Gdy na stanowisku dyrektora generalnego urzędu ma zostać zatrudniona osoba dotychczas zatrudniona na stanowisku dyrektora komórki organizacyjnej w tym samym urzędzie, jedynym możliwym rozwiązaniem jest odwołanie tego pracownika z dotychczas zajmowanego stanowiska, a następnie powołanie go na stanowisko dyrektora generalnego urzędu. W tym przypadku nie ma możliwości zawarcia z pracownikiem porozumienia zmieniającego treść dotychczasowego stosunku pracy, ponieważ do powołania na stanowisko dyrektora generalnego urzędu właściwy jest inny podmiot (właściwy minister, kierownik urzędu centralnego, szef Kancelarii Prezesa Rady Ministrów lub wojewoda) niż do powołania na stanowisko kierującego komórką organizacyjną (dyrektor generalny urzędu, a w urzędach, w których nie tworzy się stanowiska dyrektora generalnego, kierownik tego urzędu). W tym przypadku strony również mogą uzgodnić, że dotychczasowy stosunek pracy ulegnie rozwiązaniu na mocy porozumienia stron.

W tej sytuacji zastosowanie znajdzie także art. 171 par. 3 k.p. Wprawdzie zgodnie z ustawą o służbie cywilnej podmiot, który dokonuje rozwiązania dotychczasowego stosunku pracy, i podmiot uprawniony do nawiązania kolejnego stosunku pracy są różne, jednak podmioty te nie są pracodawcami, a jedynie reprezentują pracodawcę, który w przypadku powołania na stanowisko dyrektora generalnego w tym samym urzędzie, w którym pracownik był dotychczas zatrudniony, jest ten sam. Osoba odwołana ze stanowiska dyrektora komórki organizacyjnej i bezpośrednio po ustaniu tego stosunku pracy powołana na stanowisko dyrektora generalnego tego samego urzędu może więc wykorzystać urlop wypoczynkowy, do którego nabyła prawo i którego nie wykorzystała w zakończonym stosunku pracy.

Wzór odwołania ze stanowiska dyrektora departamentu

(imię i nazwisko

stanowisko pracownika)

Na podstawie art. 68 par. 1 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1502 ze zm.) oraz art. 53a ust. 2 ustawy z 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (Dz.U. z 2014 r. poz. 1111 ze zm.)

odwołuję pana z dniem ...................... 2016 r. ze stanowiska dyrektora................... w...................................... Jednocześnie proponuję panu rozwiązanie stosunku pracy z dniem .................... 2016 r. na mocy porozumienia stron.

......................................................................

(podpis dyrektora generalnego/kierownika urzędu)

Wyrażam zgodę na rozwiązanie stosunku pracy na mocy porozumienia stron.

................................................................

(data i podpis pracownika)

PRZYKŁAD

Nie można wypowiedzieć umowy

Dyrektor generalny urzędu zaproponował pracownikowi zatrudnionemu na stanowisku dyrektora biura kontroli objęcie stanowiska dyrektora biura administracyjnego. Pracownik nie przyjął propozycji. W tej sytuacji pracodawca wypowiedział mu dotychczasowe warunki pracy w zakresie stanowiska pracy.

Takie postępowanie jest niedopuszczalne. Nieprzyjęcie przez pracownika nowych warunków pracy nie może doprowadzić do rozwiązania stosunku pracy z powołania. Dyrektor generalny może odwołać pracownika z dotychczasowego stanowiska (należy podkreślić, że powołanie go na inne stanowisko wymaga zgody tego pracownika). Nie może natomiast zmienić stanowiska pracy pracownikowi zatrudnionemu na podstawie powołania w drodze wypowiedzenia warunków pracy i płacy.

@RY1@i02/2016/076/i02.2016.076.088000700.803.jpg@RY2@

Ewa Łukasik

prawnik, legislator, pracownik administracji rządowej

Podstawa prawna

Art. 68-72, art. 171 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1502 ze zm.).

Art. 52-53a ustawy z 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej - (Dz.U. z 2014 r. poz. 1111 ze zm.).