Cel to uzupełnienie regulacji, które są wątpliwe i ułatwiają nadużycia

Jak pan ocenia kierunek zmian w zatrudnianiu cudzoziemców w Polsce?

Nie budzi on większych zastrzeżeń. W dużej mierze proponowane przepisy bazują na dotychczas funkcjonujących zasadach, a ich celem jest doprecyzowanie istniejących zapisów. Odpowiadają one na postulaty pracodawców, którzy zgłaszają deficyty osób do pracy, a rozwiązaniem problemu może być pozyskiwanie pracowników z innych krajów. Poza tym zmiany mają na celu również uzupełnienie tych regulacji, które budzą wątpliwości interpretacyjne i ułatwiają nadużycia w postępowaniach dotyczących zezwoleń na pracę. Brak wystarczających regulacji dotyczących zatrudnienia cudzoziemców na podstawie oświadczeń pracodawców w latach ubiegłych prowadził do nadużyć i rejestracji oświadczeń dla pozoru. Obecne i proponowane rozwiązania pozwalają zaś na monitorowanie przepływu pracowników z zagranicy, ochronę ich interesów oraz mogą ułatwić kontrolę legalności ich pobytu i zatrudnienia w Polsce chociażby poprzez zastosowanie systemów teleinformatycznych.

W projekcie ustawy wiele miejsca poświęcono kontroli podmiotów powierzających pracę cudzoziemcom w celu ochrony tych ostatnich przed nieuczciwym zatrudnieniem. Pracodawca ma przecież obowiązek zatrudniać cudzoziemca na zasadach takich, jakie obowiązują w przypadku zatrudniania obywateli polskich. Wynagrodzenie nie może być niższe od minimalnego wynagrodzenia za pracę itd. Z danych Państwowej Inspekcji Pracy, która obok Straży Granicznej zajmuje się kontrolą legalności zatrudnienia cudzoziemców, wynika, że w latach 2007–2017 najczęściej stwierdzaną nieprawidłowością był brak wymaganego zezwolenia na pracę, a w dalszej kolejności stwierdzano brak sporządzonej na piśmie umowy o pracę lub cywilnoprawnej. Pracodawcy i cudzoziemcy często sądzili, że oświadczenie stanowi umowę o pracę, a tak nie jest. Jednak w związku z większym napływem imigrantów zarobkowych do Polski z roku na rok zwiększa się ich świadomość na polskim rynku pracy. PIP otrzymuje coraz więcej skarg bezpośrednio od obcokrajowców i notuje się więcej porad dotyczących legalności zatrudnienia. Na popularności zyskuje także infolinia dla cudzoziemców.

Rośnie nie tylko świadomość, lecz także oczekiwania przedsiębiorców. Jakie postulaty docierają do urzędu?

Jednym z nich jest skrócenie czasu przeprowadzania procedur związanych z zatrudnianiem cudzoziemców. Naprzeciw temu oczekiwaniu wychodzi zawarty w projekcie ustawy pomysł obowiązkowego składania wniosków w postaci elektronicznej. Najistotniejszą i pozytywnie ocenianą przez pracodawców zmianą jest wydłużenie okresu pracy wykonywanej bez zezwolenia na pracę do 12 miesięcy w ciągu kolejnych 18 miesięcy (dotychczas 6 miesięcy w ciągu najbliższych 12 miesięcy). Spowoduje to większą stabilizację zatrudnienia.

Intencją ustawodawcy jest także zmniejszenie obciążeń związanych z zatrudnieniem obcokrajowców m.in. poprzez zwolnienie agencji pracy tymczasowej z konieczności uzyskania nowego zezwolenia na pracę w razie zmiany pracodawcy przez cudzoziemca, czy też uznania pracy za legalną w przypadku zmiany stanowiska u tego samego pracodawcy. Zmiany te powinny spowodować odciążenie firm od dodatkowych obowiązków administracyjnych. Pracodawcy spodziewali się jednak dalej idących udogodnień, polegających na całkowitej rezygnacji z konieczności inicjowania procedur urzędowych w przypadku zmiany stanowiska pracy pracownika z zagranicy.

Czego zabrakło w obecnie planowanych przepisach?

Zmiany ustawowe będzie można ocenić dopiero po ich zastosowaniu w praktyce. Wówczas z pewnością przyjdzie czas na modyfikacje, a także, być może, na dalej idące zmiany – np. w zakresie obsługi elektronicznej wniosków. Nie wszystkie propozycje zgłaszane przez polskich pracodawców pod presją deficytu pracowników powinny być automatycznie realizowane przez ustawodawcę. Można tutaj wskazać choćby wydawanie przez starostę w oparciu o badania rynku pracy opinii co do zawodów preferowanych w kontekście zatrudniania cudzoziemców. Zalecana jest tutaj daleko idąca ostrożność, związana choćby z cyklami koniunkturalnymi, a także koniecznością zapewnienia bezpieczeństwa zatrudnienia polskim pracownikom. W projekcie ustawy znalazły się rozwiązania, które stanowią zabezpieczenie w tym zakresie. Można wskazać przede wszystkim art. 252, którego zastosowanie umożliwia ochronę interesów polskich pracowników, bo zawarte w nim rozwiązania wiążą się wprost z kontrolowaniem napływu pracowników z zagranicy.

Z jednej strony zaproponowane zmiany w projekcie ustawy o rynku pracy sugerują liberalne potraktowanie kwestii dostępu cudzoziemców do polskiego rynku pracy, z drugiej zaś proponuje się doprecyzowanie katalogu dokumentów, które podmiot powierzający wykonywanie pracy cudzoziemcowi musi przedłożyć organowi wraz z wnioskiem o wydanie stosownego zezwolenia.

Zezwolenia na pracę wydaje właściwy terytorialnie wojewoda, a obsługą zezwoleń na pracę sezonową i oświadczeń pracodawców zajmują się właściwe ze względu na siedzibę lub miejsce stałego pobytu pracodawcy powiatowe urzędy pracy, które stosują te przepisy w praktyce, w związku z tym warto również zapoznać się z ich opiniami w tej sprawie. ©℗

fot. Materiały prasowe

Paweł Nowak naczelnik wydziału badań i analiz w Wojewódzkim Urzędzie Pracy w Szczecinie