130 mln euro z handlu jednostkami emisji

Łączna wartość wszystkich zawartych przez Polskę umów na sprzedaż jednostek emisji to ok. 130 mln euro. Środki pochodzące ze sprzedaży jednostek AAU są przekazywane na rachunek klimatyczny Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW). Z tego rachunku dofinansowana jest realizacji programów i projektów powodujących redukcję emisji gazów cieplarnianych.

Nasz kraj posiada trzecią co do wielkości nadwyżkę jednostek AAU (jednostki przyznanej emisji CO₂ w systemie ONZ) na świecie: ok. 500 mln jednostek za lata 2008 - 2012 (po Rosji i Ukrainie). Nadwyżka jest wynikiem bardzo trudnej i kosztownej restrukturyzacji polskiej gospodarki. Osiągnięcia te wynikają w mniejszym stopniu z upadku niektórych energochłonnych przedsiębiorstw w okresie transformacji, w większym stopniu z działań na rzecz środowiska: ustanowieniu kompleksowego systemu finansowego dla środowiska, w dalszej kolejności sprawnemu dostosowywaniu naszych krajowych wymogów do restrykcji unijnych.

Dla Polski rok bazowy, od którego liczy się spadek emisji, to 1988. Zgodnie z Protokołem z Kioto Polska zobowiązała się do redukcji emisji o 6 proc., a osiągnęła 30 proc. redukcji. I z tego powodu nasz kraj ma nadwyżkę. GIS: Green Inwestment Scheme - System Zielonych Inwestycji został stworzony przez państwa, które podpisały Protokół z Kioto (wszedł w życie w 2005 roku).

W ramach zarządzania energią w budynkach użyteczności publicznej przewiduje się m.in.: wykonanie izolacji termicznej ścian i dachów, wymianę drzwi i okien na energooszczędne, wymianę instalacji odpowiedzialnej za wentylację, wymianę instalacji oświetleniowej na energooszczędną. Umowy przewidują możliwość dofinansowania w postaci dotacji w wysokości do 30 proc., a dodatkowo wnioskodawcy mogą ubiegać się o przyznanie pożyczki preferencyjnej ze środków NFOŚiGW w wysokości do 60 proc. wartości kosztów kwalifikowanych. Przewiduje się udzielanie 50 proc. zaliczek.

Realizacja umów pozwoli na termomodernizację ponad 150 budynków i zmniejszenie zużycia energii przez te budynki o 110 tys. MWh rocznie. Wybór projektów w ramach programu odbędzie się w trybie konkursowym według zasad określonych w ustawie GIS.

NFOŚiGW, jako krajowy operator systemu zielonych inwestycji, dysponuje środkami w wysokości ponad 430 mln zł na dofinansowanie OZE oraz poprawy efektywności energetycznej w budynkach użyteczności publicznej (termomodernizacji). W ramach dodatkowego wsparcia realizacji przedsięwzięć oferuje uzupełniające dofinansowanie w formie pożyczek. Ponad 60 proc. środków jest przeznaczonych na termomodernizację.

NFOŚiGW ogłosił w 2010 r. i 2011 r. siedem naborów wniosków w celu wykorzystania środków pochodzących z transakcji sprzedaży jednostek AAU. Do chwili obecnej podpisano umowy o dofinansowaniu 13 przedsięwzięć na ponad 74 mln zł dofinansowania dotacyjnego ze środków ze sprzedaży AAU oraz 75 mln zł dofinansowania w formie pożyczki.

Trwają negocjacje dotyczące przyznania dofinansowania dla kolejnych 21 projektów o szacowanej kwocie dofinansowania dotacyjnego 78 mln zł oraz pożyczkowego w wysokości 135 mln zł. W trakcie oceny jest 266 wniosków o wnioskowanej kwocie dofinansowania dotacyjnego w wysokości ponad 460 mln zł.

Zasada tzw. zazieleniania przychodów uzyskanych ze sprzedaży jednostek AAU polega na inwestowaniu tych środków w dalsze ograniczanie emisji gazów cieplarnianych (działania mitygacyjne), działania adaptacyjne do zmian klimatu, kampanie społeczne. Katalog działań określa szeroko nowa ustawa, a Rada Ministrów ma prawo, na drodze rozporządzenia, ustalić obszary priorytetowe. Obecnie są opracowane cztery programy priorytetowe: OZE - biomasa, OZE - biogaz, modernizacja sieci energetycznych w celu podłączania farm wiatrowych, termomodernizacja. Zawierana z partnerem umowa może regulować, na jakie obszary lub wręcz na jaki rodzaj projektów przekazywane środki mogą być wydane.

Przychody ze sprzedaży AAU będą trafiały do NFOŚiGW na jedyny zamknięty subfundusz, z którego nawet w perspektywie wieloletniej nie będzie można przemieszczać (pożyczać) środków na inne cele. Środki te będą mogły trafić wyłącznie na dotacje (dopłaty do oprocentowania lub kapitału) i wyłącznie na projekty zazieleniające te przychody.

Polska zawarła siedem umów sprzedaży AAU (1 AAU = 1 tona CO₂).

Począwszy od listopada 2009 roku: dwie umowy z Europejskim Bankiem Odbudowy i Rozwoju działającym na rzecz Hiszpanii i Irlandii, dwie umowy z prywatnymi firmami japońskimi oraz umowę z japońską organizacją rządową oraz dwie umowy z Bankiem Światowym na rzecz Spanish Carbon Fund i Carbon Fund for Europe.

RO