Ograniczanie emisji gazów na obszarach wiejskich UE

Raport firmy doradczej Ecofys, który przedstawiono w Brukseli, zawiera wyniki najnowszych badań obszarów wiejskich przeprowadzonych w pięciu największych krajach UE: we Francji, w Niemczech, w Wielkiej Brytanii, we Włoszech oraz także w Polsce. Powstał on we współpracy z inicjatywą FREE (Future of Rural Energy in Europe) i wskazuje na wysoki potencjał obszarów wiejskich w obniżaniu emisji CO₂.

W państwach, w których przeprowadzono badania, mieszka 61 proc. populacji UE, generowane jest 61 proc. całkowitego końcowego zużycia energii w Unii i 62 proc. emisji CO₂ ze spalania paliw kopalnych. Tym samym to wielki potencjał w ograniczaniu emisji gazów cieplarnianych do atmosfery.

Podczas dyskusji z udziałem urzędników Komisji Europejskiej, największych fim paliwowych oraz ekspertów można było usłyszeć, że w zasadzie cała emisja CO₂ z gospodarstw domowych i usług może być zlikwidowana przez przejście na odnawialne źródła energii. Nawet przejście na paliwa o niższej emisyjności, takie jak gaz, może zmniejszyć intensywność zużycia węgla.

Mimo że gaz ziemny jest powszechnie stosowanym paliwem o niskiej zawartości węgla, kosztowne może być rozszerzenie infrastruktury niezbędnej do jego dystrybucji na obszarach wiejskich. Alternatywą dla tych obszarów jest gaz płynny. Na przykład całkowite przejście z węgla i oleju opałowego na LPG spowoduje zmniejszenie emisji CO₂ o 7,7 mln ton w wiejskich gospodarstwach domowych i sektorze usług (przy założeniu, że nie ma strat wydajności podczas korzystania z urządzeń działających na LPG). Taka ilość CO₂ mniej więcej równa się emisji 750 małych miast w UE.

- Niezbędna jest aktywna rola UE w osiągnięciu odpowiedniej kombinacji źródeł energii na obszarach wiejskich. Dostęp do zrównoważonych i niskoemisyjnych źródeł i systemów energii musi być ułatwiony. Zdecentralizowanie produkcji i konsumpcji energii powinno być wspierane razem z promowaniem ogólnej efektywności energetycznej - mówił Andrew Ford z FREE.

Wyniki raportu pokazują wyraźny profil energetyczny obszarów wiejskich w Unii Europejskiej. Nie jest on jednolity, ponieważ w różnych krajach udział poszczególnych źródeł energii w miksie energetycznym się różni. Tym, co jest wspólne dla wszystkich obszarów wiejskich, jest większy udział paliw wysokoemisyjnych i wyższa emisyjność CO₂ w przeliczeniu na mieszkańca. Aż 40,7 mln gospodarstw domowych w Europie znajduje się poza dostępem do sieci energetycznej.

We Francji i w Wielkiej Brytanii bardzo wyraźnie miks energetyczny w wiejskich gospodarstwach domowych różni się od miksu na obszarach miejskich. Wykorzystanie paliw wysokoemisyjnych (szczególnie oleju) skutkuje wyższą emisyjnością gazów cieplarnianych w przeliczeniu na jednego mieszkańca w wiejskich gospodarstwach domowych w obu krajach.

Z kolei we Francji i Włoszech udział oleju w miksie energetycznym w rolnictwie sięga 75 proc. Biorąc pod uwagę znaczenie rolnictwa francuskiego (20 proc. produkcji roślinnej i 16 proc. produkcji zwierzęcej) i włoskiego (14 proc. upraw i 10 proc. produkcji zwierzęcej), znaczne ograniczenie emisji może być osiągnięte w obu krajach, dzięki przejściu na paliwa mniej emisyjne.

W Polsce nie ma aż tak dużych różnic między strukturą stosowanych paliw w gospodarstwach domowych na obszarach wiejskich i miejskich. Jednak węgiel jest zdecydowanie dominującym paliwem (jego udział wynosi aż 36 proc. na obszarach wiejskich), w wyniku tego wielkość emisji szacowana jest na 11 mln ton CO₂ (co stanowi równowartość emisji z 1000 małych miast). Problemem Polski jest wysoka emisja SO_x (z powodu szerokiego wykorzystania węgla), w szczególności na obszarach wiejskich. To samo dotyczy Wielkiej Brytanii, gdzie emisje SO_x z gospodarstw domowych są cztery razy większe na obszarach wiejskich niż w miastach.

W Niemczech i we Włoszech nie ma wielkiej różnicy w bilansie paliw wykorzystywanych na obszarach wiejskich i miejskich, mimo że olej w Niemczech jest używany w większym stopniu na obszarach wiejskich niż w miastach. We Włoszech najbardziej oddalone obszary (np. regiony górskie) stanowią wyjątek, ponieważ mają mniejszy dostęp do scentralizowanych dostaw energii. Istnieje niewielka różnica między wielkością emisji gazów cieplarnianych na głowę mieszkańca w obu krajach.

Krzysztof Olszewski