Dźwignia dla rozwoju

Piotr Kuczyński, analityk Domu Inwestycyjnego Xelion, ocenia, że to, czy polski biznes, a w konsekwencji i gospodarka odniosą korzyści z local contentu, będzie zależeć od wielu czynników, np. od sposobu wdrożenia strategii czy mechanizmów wsparcia firm. Kuczyński uważa, że podmioty z udziałem Skarbu Państwa, realizujące potężne przedsięwzięcia finansowane ze środków publicznych, będą respektować określone przez rząd kryterium polskości i wybierać rodzimych kooperantów. W przypadku firm prywatnych wiele będzie zależało od tego, na jakie korzyści będą one mogły liczyć, preferując lokalnych dostawców.

– Jeśli się okaże, że wybrawszy podwykonawców spośród spółek polskich, otrzymają np. gwarancje rządowe lub dostęp do grantów z funduszy unijnych, to ten czynnik może mieć wpływ na ostateczne decyzje przetargowe inwestorów. Jeśli nie, będą wybierali tego, kto zapewni im optymalne warunki realizacji kontraktu i większe zyski – uważa ekonomista.

Pytany o wpływ strategii na gospodarkę wylicza, że jeśli polskie firmy będą miały więcej zamówień, przełoży się to na wzrost zatrudnienia, większy popyt wewnętrzny, wyższe wpływy z podatków, większą konsumpcję wewnętrzną i wyższy wzrost PKB.

– Ale jak mocny to będzie efekt, trudno w tej chwili oszacować – wskazuje.

Wiatr w żagle gospodarki

Na koniec marca firma konsultingowa Baker Tilly TPA przedstawiła raport „Wpływ ekonomiczny budowy morskich farm wiatrowych w Polsce” przygotowany wraz z CEE Energy. Jak podsumowano, do 2040 r. w krajowej części Morza Bałtyckiego może powstać do 18 GW mocy zainstalowanej, a pełny potencjał polskiego offshore jest dużo większy.

– Polski offshore wind ma szansę stać się jednym z największych motorów krajowej gospodarki: pełne wykorzystanie jego potencjału oznacza aż 33 GW mocy oraz inwestycje rzędu 897 mld zł. Rozwój morskiej energetyki wiatrowej może wygenerować 346 mld zł wartości dodanej i ponad 56 mld zł wpływów podatkowych, stając się potężnym impulsem dla przemysłu, rynku pracy i budżetu państwa – wskazali autorzy raportu.

Oszacowali oni w całym cyklu życia projektów offshore wind wpływy z CIT do budżetu na 17,6 mld zł, PIT i ZUS – 19 mld zł oraz z opłat lokalizacyjnych i koncesyjnych – ok. 19,7 mld zł.

Jeśli chodzi o zatrudnienie w sektorze offshore i firmach kooperujących, ma ono wzrastać wraz z kolejnymi etapami rozbudowy mocy zainstalowanej do 102 tys. miejsc pracy. Co ważne, będą one „charakteryzować się relatywnie wysoką specjalizacją i trwałością”.

Autorzy raportu podkreślają, że offshore wind nie należy traktować wyłącznie jako segmentu energetyki, lecz jako projekt reindustrializacyjny i element polskiej gospodarki morskiej – napędzający rozwój przemysłu ciężkiego, logistyki, stoczni, stali, automatyki i technologii cyfrowych, jak również dual use, podwójnego zastosowania.

W analizie przedstawiono również stopniowy wzrost udziału krajowych przedsiębiorstw w łańcuchu dostaw (local content), który na początkowym etapie rozwoju sektora, przy mocy 4 GW, wynosi 15,64 proc., następnie wzrasta do 24,16 proc. przy 10 GW mocy zainstalowanej, by docelowo osiągnąć poziom 39,56 proc. na etapie 19 GW. Jak zaznaczono, zależność ta ma charakter nieliniowy i wynika z dojrzewania rynku, w tym kumulacji kompetencji, inwestycji w moce produkcyjne oraz przechodzenia krajowych podmiotów do wyższych poziomów łańcucha wartości (Tier 1 i Tier 2).

Z kolei raport Polskiego Instytutu Ekonomicznego „Ile Polski w atomie” z grudnia 2024 r. odnosi się do programu energetyki jądrowej. Publikacja powstała na zlecenie Polskich Elektrowni Jądrowych we współpracy z BGK, a w badaniach wzięło udział 111 przedsiębiorstw. Część z nich już współpracowała z zagranicznymi koncernami mającymi doświadczenie w branży energetyki jądrowej, w tym m.in. z firmami francuskimi. Z raportu wynika, że udział local contentu w inwestycji może wynieść 40 proc. do 2033 r. (szacunki dla budowy pierwszego bloku). Jak wyliczono na podstawie modeli Międzynarodowej Agencji Energetyki Atomowej, planowany rozwój energetyki jądrowej w Polsce może skutkować wzrostem polskiego PKB o 2–3 proc. w całym cyklu życia inwestycji.

Optymistyczny obraz wyłania się też z raportu PwC z 2024 r., dotyczącego wpływu realizacji projektu budowy reaktora AP1000 przez firmę Westinghouse na polską gospodarkę. Jak stwierdzono, „wykorzystanie polskiego łańcucha dostaw w ramach rozwoju AP1000 w regionie (poza Polską) może przynieść dodatkowe 1,9 mld zł dla PKB na każdą zainstalowaną jednostkę”.

Widoczny trend w UE

Polska nie jest samotną wyspą. Poszczególne kraje wprowadzają różne rozwiązania wspierające rodzimy przemysł. Według dziennika „Handelsblatt” niemieckie koncerny samochodowe od 2017 r. otrzymały od rządu różne formy wsparcia szacowanego na ok. 115 mld euro. W 2025 r. niemiecki rząd i parlament zatwierdziły fundusz o wartości ok. 500 mld euro na obronność i infrastrukturę, który ma bezpośrednio stymulować niemieckich dostawców, a państwowy fundusz celowy KENFO uzyskał zgodę na inwestowanie w spółki z sektora obronnego. Na integrację rodzimych producentów stawiają też m.in. Włochy (np. przemysł meblarski) i Dania (energetyka wiatrowa), Czechy, Słowacja oraz Estonia. Odchodzi się od modelu „kupuj najtaniej” na rzecz zapewnienia bezpieczeństwa dostaw i wsparcia rodzimego przemysłu. Jest to efekt doświadczeń, które dotknęły unijne gospodarki podczas epidemii COVID, potem wojny Rosji z Ukrainą, a obecnie mają związek z konfliktem na Bliskim Wschodzie.

Eksperci zwracają uwagę, że zwiększanie poziomu local contentu w gospodarce nie zawsze jednak przynosi wyłącznie korzyści. Badanie OECD oparte na analizie globalnych regulacji dotyczących local contentu wskazuje również na możliwe niepożądane skutki, takie jak spadek poziomu międzynarodowej wymiany handlowej, spadek zatrudnienia w sektorach nieobjętych regulacjami, zmniejszenie konkurencyjności gospodarki, a nawet spadek innowacyjności, ponieważ firmy mogą wyhamować proces zwiększania swojej konkurencyjności. Efekty zależą od szczegółów rozwiązań.

Ewa Wesołowska

Partnerzy wydania