Większa sprawność to mniejsza emisja

- Przy spalaniu węgla emisja CO₂ jest większa niż w przypadku spalania innych paliw. Chcąc uzyskać jeden GJ energii ze spalenia węgla, generujemy emisję ok. 100 kg CO₂, ze spalania ropy naftowej emisja ta jest na poziomie 74 kg CO₂, a w przypadku gazu ziemnego na poziomie ok. 56 kg CO₂ - mówi Józef Dubiński, dyrektor naczelny Głównego Instytutu Górnictwa (GIG).

To oznacza, że zamieniając energetykę węglową na gazową nadal będziemy emitować CO₂. Należy o tym pamiętać, bowiem bardzo często można spotkać opinię, że tylko węgiel jest paliwem brudnym i szkodliwym, z którym trzeba walczyć, a inne surowce - w tym gaz - są przyjazne dla środowiska.

Nowe standardy

Jak podkreśla Józef Dubiński, polska elektroenergetyka posiada znaczące możliwości redukcji emisji CO₂.

- Mamy przestarzałą elektroenergetykę. Polskie elektrownie pracują na parametrach podkrytycznych, gdzie sprawność wytwarzania jest na poziomie ok. 32 - 34 proc. Dzisiaj obowiązują w elektroenergetyce inne standardy i istnieją możliwości przejścia na zupełnie nową generację bloków energetycznych, gdzie efektywność wykorzystania energii zawartej w węglu wzrastać może do 45 - 46 proc., a w technologiach IGCC, czyli parowo-gazowych, nawet do ponad 50 proc. - przekonuje Józef Dubiński.

Poprawa sprawności wytwarzania o 10 proc. powoduje, że emisja CO₂ zmniejsza się o co najmniej 20 proc. Na razie w polskiej energetyce nie stosuje się zgazowania węgla, a tutaj kryją się duże możliwości redukcji CO₂. Także rozwój i upowszechnienie kogeneracji pozwoli na obniżenie emisji CO₂ i duże oszczędności węgla.

Technologie chemiczne

- Warto też pamiętać o technologiach chemicznych, gdzie węgiel można wykorzystywać do produkcji paliw ciekłych i gazowych. Właśnie w "Polityce energetycznej Polski do roku 2030" zapisano, że węgiel powinien być również wykorzystywany w ten sposób - podkreśla Józef Dubiński.

W jego ocenie technologie energetyczno-chemiczne to podstawa przyszłego, efektywnego wykorzystania węgla, ponieważ pozwalają one na istotne obniżenie emisji CO₂.

Paradoks CCS

Józef Dubiński jest natomiast sceptyczny, jeśli chodzi o rozwój i powszechne wdrożenie technologii CCS, czyli wychwytywania CO₂ w elektrowniach i składowania go pod powierzchnią ziemi.

- Technologia CCS jest w swojej istocie pewnego rodzaju paradoksem. W jej skład wchodzi blok wychwytu CO₂ ze strumienia gazów odlotowych, który jest niczym innym jak fabryką chemiczną, zużywającą ok. 10 proc. energii produkowanej przez blok energetyczny. Z jednej strony CCS ma ograniczyć emisję CO₂, a z drugiej obniża sprawność bloku, a więc dla wyprodukowania określonej ilości energii elektrycznej będziemy zużywać więcej paliwa węglowego - wskazuje Józef Dubiński.

Drugim elementem technologii CCS jest transport CO₂ na miejsce jego składowania. Na tym etapie mogą pojawić się wielkie problemy, ponieważ nie ma doświadczeń z zatłaczania milionów ton CO₂ w jednym składowisku. Światowe doświadczenia oparte są na zatłaczaniu tylko tysięcy ton. Elektrownia Bełchatów, największy emitent CO₂ w Europie, emituje ok. 25 - 30 mln ton CO₂ rocznie. Tylko 20-proc. zmniejszenie emisji to 5 - 6 mln ton CO₂, które trzeba by rocznie transportować i składować. Józef Dubiński podkreśla, że nie można ślepo wierzyć, że technologia CCS doprowadzi do 90 proc. redukcji emisji CO₂ do roku 2050, co postuluje Komisja Europejska. To są ogromne, niewyobrażalne ilości gazu do przetransportowania i zatłoczenia. Należy zwrócić także uwagę na kluczowy czynnik społecznej akceptacji dla stosowania takiej technologii. Tylko w niektórych miejscach, gdzie są wyjątkowo korzystne warunki geologiczne, będzie możliwe bezpieczne składowanie większych ilości CO₂.

- Jeżeli mamy obniżać emisję CO₂ to świat powinien szukać innych dróg niż CCS. Nasz instytut w tym właśnie kierunku zamierza prowadzić prace badawcze - konkluduje Józef Dubiński.

Dariusz Ciepiela

dziennikarz miesięcznika "Nowy Przemysł" i portalu WNP.pl