Nowe technologie obniżą koszty wdrożenia pakietu klimatycznego

Podczas szczytu Unii Europejskiej 11 - 12 grudnia 2008 r. uchwalono pakiet energetyczno-klimatyczny. Pakiet zawiera postanowienia wykonawcze do unijnej polityki energetycznej spopularyzowanej pod hasłem 3 x 20 proc., tj. redukcja emisji CO₂ o 20 proc., uzyskanie 20 proc. udziału odnawialnych źródeł energii (OZE) w zużyciu energii, poprawa efektywności energetycznej o 20 proc. Realizacja postanowień pakietu oznacza duży wzrost kosztów wytwarzania, co w Polsce wynika ze struktury jej wytwarzania. Produkcja energii w Polsce opiera się głównie na wysokoemisyjnym węglu. To powoduje znaczne obciążenie kosztów wytwarzania energii kosztem zakupu praw do emisji dwutlenku węgla. Inwestycje w OZE również są kosztowne, co więcej, choć są to źródła przyjazne dla środowiska, to wytwarzanie energii w wielu z nich jest o wiele droższe i mniej stabilne od tradycyjnej energetyki. Wiąże się to również z tym, że w Polsce system OZE jest jeszcze ciągle w powijakach. Świadomość istnienia takich rozwiązań na przykład na terenach niezurbanizowanych jest bardzo niska. Z odnawialnych źródeł energii korzysta zaledwie 8 proc. społeczeństwa. Co więcej, system OZE raczkuje zarówno od strony legislacyjnej, jak i infrastruktury sieciowej i dystrybucyjnej. Nie najlepszy stan infrastruktury, a także wciąż niska świadomość społeczna efektywnych rozwiązań energetycznych (korzystanie głównie z tradycyjnych, przestarzałych technologii i instalacji grzewczych) znacząco wpływają na relatywnie niską efektywność energetyczną naszego kraju. Wzrost kosztów energii jest więc nieunikniony. Jednak naszym zdaniem ten scenariusz nie musi się przedstawiać aż tak dramatycznie. Redukcję emisji i poprawę efektywności energetycznej można uzyskać, przechodząc np. z paliwa węglowego na gazowe - gaz ziemny, tam, gdzie jest dostęp do sieci, lub LPG na terenach niezurbanizowanych. Koszty uzyskania 1 kWh energii z węgla i gazu ziemnego są na podobnym poziomie. Forum Rozwoju Efektywnej Energii (FREE) postuluje, aby w polityce energetycznej Polski do 2030 roku przyjąć gaz płynny (LPG) jako niskoemisyjne i energetycznie efektywne źródło energii.

Naturalnie wiąże się to po pierwsze ze wzrostem kosztów wytwarzania energii. W efekcie zmniejszy się też opłacalność wszelkiego rodzaju inwestycji w energetyce. Podmioty działające w branży będą bowiem miały ręce skrępowane finansowo, gdyż wszelkie wolne zasoby gotówki będą wykorzystywane do zabezpieczenia zobowiązań wynikających z pakietu i uniknięcia ewentualnych restrykcji. Oznacza to, że ryzyko inwestycyjne w dłuższej perspektywie czasowej radykalnie wzrośnie. Z dzisiejszego punktu widzenia jest to scenariusz bardzo groźny dla polskiej energetyki.

Mimo że ryzyko inwestycyjnie znacznie wzrośnie, a podmiotów w branży energetycznej nie będzie stać na duże inwestycje, staną się one jeszcze bardziej potrzebne niż dziś. Przede wszystkim niezbędna jest modernizacja infrastruktury sieciowej i dystrybucyjnej. To jeden z zasadniczych elementów poprawy efektywności energetycznej kraju. Kolejna kwestia to wspieranie innowacji poprawiających efektywność i bezpieczeństwo rozwiązań energetycznych. Drogą do ich osiągnięcia musi być innowacyjność stosowanych rozwiązań. Gazowe pompy ciepła (GHP), ogrzewanie hybrydowe czy kogeneratory MCHP napędzane silnikiem gazowym i umożliwiające produkcję energii elektrycznej oraz ciepłej wody użytkowej w skojarzeniu to najważniejsze przykłady innowacyjnych, alternatywnych rozwiązań energetycznych. Ważny będzie też system wsparcia dla przedsiębiorstw i osób prywatnych, które chciałyby korzystać z innowacyjnych technologii zasilanych odnawialnymi źródłami energii lub efektywnym źródłem energii, jakiem jest gaz płynny. Wszystko to znacznie przyczyni się do zmniejszenia emisji dwutlenku węgla, wzrostu udziału OZE w produkcji energii oraz poprawy efektywności energetycznej kraju.

Konsekwencje wynikające z podporządkowania się rygorom pakietu klimatyczno-energetycznego dotkną bez wątpienia wszystkie te sektory. Pamiętajmy jednak, że to nie wszystko. Nie ma bowiem w polskiej gospodarce takiej branży, która nie zapłaci w swoich rachunkach wyższej ceny za energię elektryczną i ciepło. Wprowadzenie wymagań pakietu będzie więc obciążeniem dla całej gospodarki i całego społeczeństwa.

Dziś rynek nie jest zbyt stabilny, ciężko więc przewidywać, jak dokładnie mogą wyglądać opłaty za kilka lat. Trend zapewne będzie wzrostowy, ale wiele zależy od poczynionych inwestycji. Możliwości i tempo realizowania koniecznych inwestycji w polskiej energetyce zależą z kolei w dużej mierze od tego, jak postanowienia unijnego pakietu będą wprowadzane w życie, czyli m.in. od zmian legislacyjnych na gruncie polskiego prawodawstwa czy certyfikatów.

Bez wątpienia jedną z dróg wiodących do obniżenia kosztów implementacji pakietu jest oszczędzanie energii, ale też zastosowanie wysokosprawnych technologii energetycznych, jak chociażby gazowe pompy ciepła (GHP) czy kogeneratory MCHP napędzane silnikiem gazowym i umożliwiające produkcję energii elektrycznej oraz ciepłej wody użytkowej w skojarzeniu. Nie zapominajmy, że ważnym elementem jest też świadomość społeczna dotycząca stosowania efektywnych rozwiązań energetycznych, w tym także OZE. Szczególnie w tej kwestii zaniedbane pozostają obszary podmiejskie i wiejskie, a przecież właśnie tam zamieszkuje dziś blisko 40 proc. Polaków. Nie mając dostępu do sieci gazowej i ciepłowniczej, korzystają głównie z wysokoemisyjnych źródeł energii, jak węgiel, drewno czy olej opałowy, a czasami nawet śmieci. Zaplanowanie i rozpoczęcie szeroko zakrojonej akcji edukacyjnej skierowanej do mieszkańców terenów niezurbanizowanych oraz dobrze przemyślany system pomocy mogłyby w znaczącym stopniu przyczynić się do realizacji celów 3 x 20 proc. bez gigantycznych kosztów.

@RY1@i02/2011/013/i02.2011.013.167.0002.001.jpg@RY2@

Fot. Wojciech Górski

Sylwester Śmigiel, prezes zarządu spółki Gaspol, przewodniczący inicjatywy Forum Rozwoju Efektywnej Energii

Rozmawiał Krzysztof Polak