Programy wspierające rozwój energetyki przyjaznej dla środowiska

Jednym z nich - dotującym bezpośrednie działania inwestycyjne - jest sztandarowy w zakresie ochrony środowiska Program Operacyjny - Infrastruktura i Środowisko. Realizowane w jego ramach działania, zwłaszcza te zgrupowane w priorytecie 4 "Przedsięwzięcia dostosowujące przedsiębiorstwa do wymogów ochrony środowiska" oraz 9 "Infrastruktura energetyczna przyjazna środowisku i efektywność energetyczna" obejmowały możliwość wsparcia bardzo szerokiego spektrum inwestycji. Obecnie toczy się jeden z ostatnich konkursów realizowanych w ramach programu, a dotyczący Działania 4.5 "Wsparcie dla przedsiębiorstw w zakresie ochrony powietrza". W jego ramach przedsiębiorcy mogą ubiegać się o środki na wsparcie projektów dotyczących modernizacji lub rozbudowy instalacji spalania paliw i systemów ciepłowniczych celem dostosowania ich do norm ochrony środowiska.

Lepsza sytuacja panuje natomiast na poziomie województw, gdzie prowadzone są działania realizowane w ramach poszczególnych regionalnych programów operacyjnych. Jednak i tutaj wykorzystano znaczącą pulę środków, w kilku województwach planowane jeszcze są ogłoszenia konkursów w ramach działań dotyczących wsparcia tematyki z zakresu odnawialnych źródeł energii i ochrony powietrza. Zgodnie z ostatnio dostępnymi harmonogramami ogłaszania konkursów, przewidywany jest nabór wniosków w zakresie tego typu działań w województwach: dolnośląskim, lubelskim, lubuskim, opolskim, podkarpackim i podlaskim.

Pomoc z NFOŚiGW

Największą liczbę dostępnych programów, a przede wszystkim wielkość środków oferuje Narodowy Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, który wspólnie z wojewódzkimi funduszami jest filarem polskiego systemu finansowania ochrony środowiska. Obszar działań funduszu jest bardzo szeroki, zaś wsparcie inwestycji z zakresu odnawialnych źródeł energii oraz energooszczędności i efektywności energetycznej zajmuje w tej strukturze bardzo znaczące miejsce. W szczególności wskazać należy tutaj takie programy, jak:

● Realizowane w ramach Systemu Zielonych Inwestycji (Green Investment Scheme - GIS) Programy priorytetowe: "Część 2 - Biogazownie rolnicze" oraz "Część 3 - Elektrociepłownie i ciepłownie na biomasę";

● Program priorytetowy "Efektywne wykorzystanie energii"

● Program priorytetowy "Inteligentne Sieci Energetyczne (ISE)"

● Program "Generator Koncepcji Ekologicznych - GEKON" (realizowany wspólnie wraz z Narodowym Centrum Badań i Rozwoju - NCBR).

Pierwsze dwa wymienione programy jak wspomniano powyżej realizowane są w ramach Systemu Zielonych Inwestycji, który został stworzony w celu wsparcia finansowego inwestycji z zakresu ochrony klimatu i redukcji emisji CO₂ za pomocą środków uzyskanych przez Polskę w międzynarodowych transakcjach sprzedaży nadwyżek jednostek emisji CO₂, przyznanych w systemie ONZ w ramach protokołu z Kioto. Przeznaczenie środków dostępnych w ramach wymienionych działań wyjaśniają w zasadzie ich tytuły: wspierają bądź to budowę, rozbudowę lub przebudowę obiektów wytwarzania energii elektrycznej lub ciepła z wykorzystaniem biogazu rolniczego (z zastrzeżeniem, iż minimalna wartość projektu wynosi 10 mln zł) czy też obiektów wytwarzania energii elektrycznej lub cieplnej (kogeneracja) z zastosowaniem wyłącznie biomasy (projekty o minimalnej wartości 2 mln zł dotyczące źródeł rozproszonych o nominalnej mocy cieplnej poniżej 20 MWt). W obu działaniach wsparcie przyznawane jest w formie dotacji - do 30 proc. kosztów kwalifikowanych - oraz dodatkowo pożyczki - do 45 proc. kosztów kwalifikowanych - o którą można starać się dodatkowo. Wnioski o dofinansowanie projektów biogazowych składać można jeszcze do 31 lipca br. Natomiast w zakresie obiektów wykorzystujących biomasę, termin następnego konkursu nie został jeszcze wyznaczony.

Kolejnym programem jest działanie "Efektywne wykorzystanie energii". Jest to program przeznaczony dla przedsiębiorstw, w których minimalna wielkość przeciętnego zużycia energii elektrycznej i cieplnej w ostatnim roku przed aplikowaniem o środki wynosiła 50 000 MWh i składa się on z dwóch części. Część I dotyczy dofinansowania do 70 proc. kosztów kwalifikowanych przeprowadzenia audytów energetycznych i elektroenergetycznych w przedsiębiorstwach (zgodnie z wymogami pomocy de minimis), natomiast część II obejmuje wsparcie w formie pożyczek działań inwestycyjnych o minimalnej wartości 5 mln zł, wskazanych w przeprowadzonych audytach i prowadzących do oszczędności w zużyciu energii o co najmniej 7 proc. Pożyczki przyznawane są w wysokości od 3,5 do 42 mln zł i na okres nie dłuższy niż 5 lat. W ramach tego działania przeprowadzono już parę naborów, nie wyznaczono jednakże kolejnego terminu - być może będzie to III/IV kwartał br.

Inteligentne sieci

Program priorytetowy "Inteligentne Sieci Energetyczne (ISE)" czeka natomiast na swoją inaugurację. Wynika to z faktu, iż szczegółowe zasady udzielania dofinansowania w jego ramach zostały zatwierdzone 31 maja br. Jest to kolejny program dotyczący generalnego celu, jakim jest obniżenie emisji gazów cieplarnianych, a bezpośrednio wspierać ma on przedsięwzięcia w zakresie budowy inteligentnych sieci energetycznych realizowanych w przestrzeniach pilotażowych. Działania dotyczyć mają energii elektrycznej, cieplnej, ciepłej wody użytkowej oraz w powiązaniu z innymi rodzajami także energii gazowej. Co należy podkreślić, przewiduje się wsparcie projektów kompleksowych, zakładających obok opomiarowania także instalację rozproszonych odnawialnych źródeł energii. Całościowo pojedynczy projekt przełożyć się ma na uzyskanie minimalnego ograniczenia/uniknięcia emisji CO2 w wielkości co najmniej 1000 Mg/rok. Zakłada się wsparcie także innych rodzajów projektów, np. inteligentnych sieci oświetleniowych z energooszczędnym oświetleniem. Podkreśleniem kompleksowości ma być prowadzenie akcji informacyjno-edukacyjnych. Program skierowany będzie do przedsiębiorców, jednostek samorządu terytorialnego, uczelni oraz instytutów badawczych. Wsparcie udzielane ma być w formie dotacji w wysokości 30 proc. - 70 proc. kosztów kwalifikowanych w zależności od beneficjenta i rodzaju przedsięwzięcia. Zgodnie z zapowiedziami pierwszy konkurs ogłoszony ma zostać na przełomie II/III kwartału 2012.

Jeszcze świeższym działaniem jest Program "Generator Koncepcji Ekologicznych - GEKON". Jego powstanie zostało ogłoszone pod koniec maja, zaś prowadzony ma być on przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz Narodowe Centrum Badań i Rozwoju. Program wspierać ma wdrażanie do produkcji innowacyjnych technologii i produktów, zaś jako beneficjentów przewidziano konsorcja nauko-przemysłowe. NFOŚiGW dofinansowywać ma badania naukowe i prace rozwojowe, NCBR wspierać zaś ma prace wdrożeniowe. Wstępnie poziom dofinansowania określono do 100 proc. kosztów kwalifikowanych w przypadku części badawczej, oraz od 30 proc. do 50 proc. w zakresie wdrożenia. Określono też - także w wersji roboczej - planowane tematyczne obszary wsparcia: środowiskowe aspekty wydobycia gazu niekonwencjonalnego, efektywność energetyczna i magazynowanie energii, ochrona i racjonalizacja wykorzystania wód, pozyskiwanie energii z czystych źródeł. Ogłoszenie naboru określono na październik 2012 roku.

Program Life+

Jak widzimy projekty związane z zieloną energetyką i efektywnością energetyczną to nie tylko bezpośrednie działania inwestycyjne. Dlatego warto w tym momencie wspomnieć o dwóch programach ogólnoeuropejskich, wspierających projekty pilotażowe i demonstracyjne. Pierwszy z nich to Program Wspólnotowy Life+. Jest to jeden z największych funduszy unijnych umożliwiających pozyskanie środków na prowadzenie projektów ochrony środowiska, obejmujący różnorodne obszary tematyczne. Komponent II "Polityka i zarządzanie w zakresie środowiska" - umożliwia finansowanie innowacyjnych lub demonstracyjnych projektów z zakresu ochrony środowiska, w szczególności dotyczących m.in. zapobiegania zmianom klimatycznym czy też ochrony powietrza. Drugim jest zaś instrument Eko-innowacje, będący częścią Programu Ramowego na rzecz Konkurencyjności i Innowacyjności. W jego ramach przeznaczono wsparcie dla innowacyjnych rozwiązań, które, posiadając potencjał rynkowy i mając możliwość szerokiego zastosowania, zmniejszają jednocześnie negatywny wpływ na środowisko. Są to działania jeszcze za mało znane w naszym kraju, ale są atrakcyjną formą wsparcia przedsięwzięć.

Instrumenty bankowe

Formą wsparcia, z jakiej mogą skorzystać przedsiębiorstwa, są specjalnie dedykowane instrumenty bankowe. Wyspecjalizowanych narzędzi pożyczkowych, które nakierowane są na inwestycje związane z omawianą tematyką, jest wiele, zwłaszcza jeżeli chodzi o poszukiwanie środków przez małe i średnie przedsiębiorstwa. Na uwagę zasługują kredyty udzielane przez podmioty bankowe ze wsparciem Europejskiego Banku Inwestycyjnego czy też Program PolSEFF. Jest to Program Finansowania Rozwoju Energii Zrównoważonej w Polsce, skierowany do przedsiębiorstw z grupy MSP, zainteresowanych inwestycją w nowe technologie i urządzenia obniżające zużycie energii lub wytwarzające energię ze źródeł odnawialnych. Finansowanie można uzyskać w formie kredytu lub leasingu w wysokości do 1 miliona euro za pośrednictwem uczestniczących w Programie instytucji finansowych (banków i instytucji leasingowych).

Marcin Wojtowicz

menedżer ds. środowiskowych i OZE

Barbara Peć

konsultantka

Marcin Wojtowicz

konsultant Zespół PNO Consultants