Inteligentne sieci poprawią efektywność

W jakim zakresie można wykorzystać w Polsce doświadczenia krajów, które od lat budują inteligentne sieci energetyczne?

Tylko pozornie Polska i inne kraje, które rozpoczynają budowę smart gridu, są opóźnione względem krajów zachodnich. W punkcie wyjścia mają dostęp do nowszej technologii, mogą uniknąć wielu błędów popełnionych przez kraje, które jako pierwsze postawiły na inteligentne sieci. Smart grid to jest efekt końcowy transformacji sieci energetycznej - takiego jej przekształcenia, by czerpała energię ze źródeł odnawialnych, niskoemisyjnych i lepiej nią zarządzała. Mimo że kraje zachodnie mają już sporo doświadczeń z budową smart grids, nie istnieje sprawdzony sposób przebudowy systemu energetycznego. Na pewno po stronie wytwórców przybywać będzie zaawansowanych źródeł odnawialnych, a elektrownie konwencjonalne będę dużo bardziej sprawne, niż dziś. Systemy przesyłowe będą bardziej bezpieczne, a straty na przesyle będę stopniowo redukowane. Krytycznym obszarem w tego rodzaju inwestycjach jest wprowadzanie mechanizmów automatyzujących działanie sieci dystrybuującej energię. Dlatego pierwszym obszarem inwestycji w smart grid będzie wprowadzenie mechanizmów poprawiających dystrybucję energii.

Jakie doświadczenia Niemiec warto w Polsce brać pod uwagę przy rozbudowanie smart grids?

Polska jeszcze nie doświadczyła bolączek wynikających z dynamicznego rozwoju skądinąd obiecujących, ale jednocześnie niestabilnych źródeł zasilania, jakimi są odnawialne źródła energii, zwłaszcza instalacje solarne i farmy wiatrowe. W Niemczech to rozwój sektora OZE stał się istotnym bodźcem do budowy inteligentnych sieci. W pewnym momencie okazało się, że bez wprowadzenia elementów automatyki i zdalnego zarządzania podażą energii może dojść do poważnej destabilizacji działania sieci energetycznej. Budowa podstawowych elementów smart gridu pozwoli Polsce uniknąć takich sytuacji.

W jaki sposób sieć powinna działać, by ograniczyć straty energii i zarządzać jej podażą?

Wymaga to przede wszystkim gruntownej modernizacji istniejącej infrastruktury (np. transformatorów). To jest podstawa dla praktyki zdalnego zarządzania siecią. Ponadto trzeba uruchomić nowe funkcje sieci, np. monitoring techniczny, kontrolę przesyłu i automatyzację obrotu. Inteligentna sieć musi nie tylko dostarczać energię, ale i przyjmować ją z mikroinstalacji, a także umożliwić magazynowanie (np. akumulatory i pojazdy elektryczne). W związku z tym należy się spodziewać montażu inteligentnych liczników i elementów automatyki u odbiorców końcowych - zarówno korporacyjnych, jak i indywidualnych. Inteligentne liczniki to urządzenia, które w czasie rzeczywistym informują zarówno odbiorcę, jak i dostawcę, ile prądu zużyto. Ich instalacja pozwoli na eliminację od dawna krytykowanej praktyki wystawiania faktur na podstawie prognoz. Inteligentne liczniki pomogą też obu stronom oszczędzać energię. Jednak warunkiem uruchomienia inteligentnego systemu jest nienaganne działanie rozwiązań telekomunikacyjnych do przesyłu pakietów danych między użytkownikami a wytwórcami energii. Bez przesady można je nazwać sercem smart gridu.

Jakie wydatki pochłonie budowa inteligentnych sieci?

Komisja Europejska i niezależni eksperci wskazują, że wydatki na takie oprzyrządowanie sieci energetycznej, by można było nią zdalnie zarządzać, będą największą pozycją kosztową w budżetach rezerwowanych na unowocześnienie infrastruktury energetycznej. Warto jednak pamiętać, że choć inteligentne liczniki są drogie, to nie można sprowadzać budowy smart gridu jedynie do ich montażu. One same nie poprawią efektywności przesyłu i dostarczania energii ani nie zwiększą wykorzystania energii z OZE. O wiele ważniejsze są wydatki na automatyzację sieci energetycznych. Po osiągnięciu automatyzacji działania sieci energetycznej wystarczyłoby zainstalować inteligentne liczniki jedynie u 20 proc. kluczowych odbiorców, by już uzyskać efekt inteligentnego działania sieci. Przyrządy te najbardziej przydatne będą prosumentom, czyli odbiorcom energii, którzy również wytwarzają energię na własne potrzeby, a nadwyżki przekazują do sieci. Bez inteligentnych liczników nie będą oni mogli pomierzyć energii dostarczonej do sieci i otrzymać za nią zapłaty. W sieci energetycznej starego typu odbiorca jest pasywny.

Jakie jest nastawienie władz unijnych wobec wyzwania budowy smart grids?

Unia Europejska oczekuje od krajów członkowskich, że do 2020 r. obejmą systemem inteligentnych pomiarów energii ok. 80 proc. konsumentów. Jest to jednak zachęta, a nie wymóg. Oznacza to, że rozwój smart gridu powinien być napędzany przede wszystkim czynnikami ekonomicznymi. Inteligentne pomiary umożliwią operatorom przesyłowym monitorowanie energii na obszarze sieci, ułatwią przewidywanie zapotrzebowania na energię z dużą dokładnością czasową i geograficzną, pozwolą reagować na zmiany zapotrzebowania tam, gdzie w godzinach szczytu trzeba ograniczać jej pobór. Oznacza to, że system energetyczny będzie dzięki temu bardziej zrównoważony. Inteligentne liczniki wraz z rozwiązaniami telekomunikacyjnymi i informatycznymi bazami danych pozwolą poprawić dokładność prognoz, na bieżąco monitorować stan rozpływu energii i mocy w sieci, kontrolować i eliminować awarie, zwiększyć efektywność wykorzystania mocy pochodzącej z lokalnych źródeł energii i jednocześnie zmniejszyć koszty rynku bilansującego. Nie należy natomiast oczekiwać, że pierwszym efektem rozwoju smart grids będą obniżki cen energii. Można jednak uznać to jako pewnik, że w przypadku braku inwestycji w smart grids bylibyśmy świadkami skokowych wzrostów cen energii w niedalekiej przyszłości.

@RY1@i02/2013/002/i02.2013.002.16700030n.802.jpg@RY2@

Rolf Adam, dyrektor do spraw rozwoju biznesu na europejskim rynku energetycznym i smart grids w Cisco Systems

Rozmawiał Krzysztof Polak