Unijne szkolenia i kompetentne doradztwo wspierają rozwój inicjatyw klastrowych

Polityka klastrowa w Polsce, zgodnie z rekomendacjami Komisji Europejskiej, jest prowadzona w oparciu o tzw. podejście oddolne (bottom-up approach). Oznacza to, że najważniejszymi podmiotami zaangażowanym w proces budowania tego typu inicjatyw są same przedsiębiorstwa.

Aktywność władz publicznych koncentruje się jedynie na tworzeniu odpowiedniej infrastruktury instytucjonalnej oraz wsparcia w postaci programów pomocowych, zwłaszcza o charakterze szkoleniowym.

- Komisja Europejska stosuje restrykcyjne zasady wspierania klastrów. Pomaga najefektywniejszym inicjatywom, szczególnie projektom, w których intensywnie współpracują przedsiębiorcy zbliżonych branż - podkreśla Maciej Dzierżanowski z Instytutu Badań nad Gospodarką.

W Polsce obszarami, które sprzyjają rozwojowi struktur klastrowych są specjalne strefy ekonomiczne (SSE). Jednym z dotychczasowych rezultatów działalności SSE jest stworzenie specjalizacji branżowej, która może być zalążkiem klastrów. Dlatego resort gospodarki stawia na rozwój współpracy między przedsiębiorstwami działającymi w SSE oraz wspiera inicjatywy klastrowe o największym potencjale rozwojowym i konkurencyjnym. Istnieje potrzeba przebudowania SSE w celu nadania im nowej dynamiki rozwojowej. Pracuje tam bowiem 200 tys. pracowników i prowadzonych jest tam wiele innowacyjnych przedsięwzięć.

Strefy zajmują obecnie powierzchnię ok. 12 tys. ha i działają od ponad 13 lat. W tym czasie wydano prawie 1,3 tys. zezwoleń na działalność gospodarczą. Dane te wskazują, że warto rozwijać kolejne inicjatywy na tych obszarach, bo już powstały tam globalne korporacje oraz skupiska polskich i zagranicznych firm działających w tym samych lub pokrewnych sektorach.

- Dzięki klastrom grupującym przedsiębiorstwa i instytuty badawcze mogą w Polsce powstać nowoczesne specjalizacje przemysłowe - twierdzi Waldemar Pawlak, wicepremier i minister gospodarki. - W Unii Europejskiej inicjatywy grupowania przedsiębiorstw, które mają podobną charakterystykę to jeden z podstawowych filarów polityki gospodarczej. Na takie działania Unia będzie przeznaczała niemałe środki - podkreśla Maciej Dzierżanowski.

Jako przykłady polskich klastrów, które należy brać pod uwagę przy tworzeniu następnych tego typu skupisk wicepremier Pawlak wskazuje dolinę lotniczą w okolicach Rzeszowa, która zrzesza ponad 70 firm przemysłu lotniczego i ośrodków naukowo -badawczych. Wymienia też Śląsk, gdzie jest rozwinięty przemysł samochodowy oraz informatyczny, a także skupisko przedsiębiorstw zajmujących się zdrową żywnością na Lubelszczyźnie.

- Jestem przekonany, że można i należy tworzyć następne tego rodzaju skupiska. Chcemy wykorzystać potencjał SSE, jednostek badawczo - rozwojowych, aby budować współpracę przedsiębiorców, sektora badań i rozwoju, samorządu regionalnego i wspólnymi siłami tworzyć klastry, te wyjątkowe obszary kompetencji i specjalizacji przemysłowej - uważa wicepremier Waldemar Pawlak. Jednocześnie zapowiada, że SSE w obecnej formule będą funkcjonować aż do 2020 r. W tym czasie będą podlegać procesom stopniowego przemodelowania w kierunku klastrów.

Jak zintegrować samorządy, środowiska biznesowe, naukowe, ośrodki badawczo - rozwojowe w celu tworzenia wspólnych przedsięwzięć? Ważną rolę mają tu do odegrania doradztwo i szkolenia nastawione na przekaz wiedzy oraz kształtowanie nowych kwalifikacji.

- Firmy rozwijające się na terenie stref potrzebują nowej kadry i kompetencji - podkreśla Waldemar Pawlak.

SEKA S.A. realizuje ogólnopolski projekt "Powiązania kooperacyjne polskich przedsiębiorstw" (zob. www.powiazaniakooperacyjne.pl). Oferuje zainteresowanym podmiotom (firmom, samorządom, instytucjom otoczenia biznesu) nieodpłatne wsparcie szkoleniowo - doradcze mające na celu dostarczenie podstawowej wiedzy o klasteringu i pomoc już istniejącym klastrom w dalszym rozwoju.

KLASTER - geograficzne skupisko firm związanych ze sobą, dzielących te same umiejętności, technologię i infrastrukturę. Firmy konkurują ze sobą, ale jednocześnie ściśle współpracują, korzystając np. z tych samych zasobów kadrowych (uczelnie), sieci dostawców i odbiorców. Największym i najbardziej znanym klastrem jest Dolina Krzemowa w USA.

Korzyści:

● możliwość realizacji projektów i inwestycji, których przedsiębiorstwa nie mogłyby prowadzić samodzielnie,

● obniżenie kosztów oraz ryzyka niektórych projektów biznesowych i inwestycji,

● znacznie większa możliwość kształtowania i wpływania na otoczenie,

● możliwość specjalizacji, rozwoju sieci produkcji i dystrybucji, co może zaowocować niższymi kosztami,

● podnoszenie konkurencyjności na rynkach lokalnych i na rynku krajowym,

● podnoszenie atrakcyjności struktur kooperacyjnych dla firm zagranicznych,

● transfer wiedzy w ramach klastra,

● stworzenie środowiska sprzyjającego generowaniu innowacji,

● łatwiejszy dostęp do zewnętrznego finansowania, np. venture capital

Rafał Zdanecki