Sposób inwestowania ze 150-letnią tradycją

Pierwsze towarzystwo inwestycyjne powstało w Wielkiej Brytanii w 1860 roku. W późniejszym okresie rozwój tego rynku nabrał tempa w Stanach Zjednoczonych.

Za oceanem pierwszy fundusz zamknięty utworzony został w 1904 r., a pierwszy fundusz o charakterze otwartym w 1924 roku. Tuż przed wielkim kryzysem, w końcu lat 20. ubiegłego wieku w USA działało już 400 funduszy o łącznej wartości aktywów 3 mld dol., sumy na owe czasy gigantycznej. Wielki kryzys z lat 30. a potem II wojna światowa nieco przyhamowały ekspansję funduszy.

Bessa na rynku kapitałowym z lat 70. spowodowała w USA szczególnie intensywny rozwój funduszy rynku pieniężnego. Były ku temu powody. Kiedy wskaźniki inflacji regularnie osiągały wysoki ponad 10 - proc. poziom, większość tych funduszy wypracowywała dwucyfrowe zyski, podczas gdy w tym samym czasie np. fundusze akcyjne notowały stagnację lub nawet spadek wartości jednostek uczestnictwa. Jednocześnie dzięki wysokiej rentowności jednostek funduszy pieniężnych, wyższej od lokat bankowych, wpływała na dalszy wzrost zainteresowania tego rodzaju inwestowaniem.

Prawdziwy boom w rozwoju rynku funduszy inwestycyjnych w USA nastąpił w latach 90. XX stulecia. W okresie tym wartość aktywów amerykańskich funduszy inwestycyjnych wzrosła z 1,1 bln dolarów w 1990 r. do 6,8 bln dolarów w końcu dekady. Aktywa zgromadzone w amerykańskich funduszach sięga, z pewnymi rocznymi wahaniami, kwoty ponad 5 bilionów dolarów według Market Watch.

W Polsce pierwsza ustawa regulująca obrót papierami wartościowymi z 22 marca 1991 r. Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi i funduszach powierniczych, stworzyła możliwości tworzenia funduszy wspólnego inwestowania. Pierwszym i jedynym, przez blisko 3 lata, funduszem powierniczym był zrównoważony fundusz Pioneera (noszący wówczas nazwę Pioneer Pierwsze Polskie Towarzystwo Funduszy Powierniczych SA) utworzony w lipcu 1992 roku. Dzięki giełdowej hossie na warszawskim parkiecie z lat 1993-1994, wartość jego aktywów osiągnęła 2 mld zł. Dopiero w 1995 r. powstały kolejne fundusze zrównoważone oraz pierwsze inwestujące w akcje i obligacje.

Najdynamiczniejszy rozwój rynku funduszy inwestycyjnych w naszym kraju nastąpił w latach 1997-1999. Poważnym impulsem była uchwalona przez parlament 28 sierpnia 1997 r. odrębna ustawa regulująca działalność funduszy inwestycyjnych. Nowa regulacja zastąpiła pojęcie funduszy powierniczych funduszami inwestycyjnymi, nakazując ich przekształcenie oraz nadając im (podobnie jak ma to miejsce w USA) osobowość prawną. Wyróżniła także trzy typy funduszy: otwarty, zamknięty i mieszany. Pierwszy fundusz zamknięty powstał jednak dopiero w 1999 r.

Pod koniec roku 2000 Sejm dokonał poważnej nowelizacji ustawy z 28 sierpnia 1997 r. o funduszach inwestycyjnych, dostosowując ją do wymogów Unii Europejskiej. Zgodnie ze znowelizowaną ustawą wraz z przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej, tj. od 2005 r. mogą być u nas tworzone np. fundusze typu venture capital (specjalistyczne fundusze zamknięte o wysokim ryzyku). Pojawiła się również możliwość sprzedawania funduszy utworzonych w krajach unijnych, ale już bez obowiązku ich upublicznienia.

Dariusz Styczek