Dobra intelektualne ważne w budowaniu strategii biznesowej

To także składniki majątku mające wymierną wartość. Warto zatem o nie dbać i na stałe włączyć ochronę własności intelektualnej i przemysłowej w strategię rozwoju firmy.

Racjonalne zarządzanie know-how oraz właściwie dobrana strategia ochrony praw własności intelektualnej pozwala firmie zyskać przewagę konkurencyjną. Odpowiednio chroniona własność intelektualna i przemysłowa pozwala z jednej strony czerpać zyski, a z drugiej chronić się przed naruszeniami ze strony konkurencji.

Dbałość o innowacyjność zarówno w odniesieniu do produktów, jak i stosowanej technologii produkcji, a także opakowań oraz oznaczeń jest współcześnie nieodzowna. Przepisy prawa polskiego, wspólnotowego i międzynarodowego zapewniają firmom możliwość optymalnej ochrony ich dóbr, a co za tym idzie wyłączność w czerpaniu korzyści finansowych i wizerunkowych.

Kluczem do osiągnięcia skutecznej i efektywnej kosztowo ochrony jest właściwy i kompleksowy dobór środków prawnych oraz dostosowanie ich do terytorialnej aktywności biznesowej. Każda firma buduje swoją strategię ochrony własności intelektualnej. Najczęściej jednak obserwujemy trzy rodzaje postaw, jakie przyjmują przedsiębiorcy: aktywna, obronna i pasywna. Którą strategię obrać, zależy od tego, w jakiej branży działamy, jaka jest konkurencja, jakimi dobrami własności intelektualnej dysponujemy. Wiele zależy od sytuacji konkurencyjnej, od naszej własnej strategii i planów dotyczących np. życia produktu - czy będzie on sezonowy, czy całoroczny, czy będziemy w niego inwestować, ponieważ ma potencjał zostać liderem rynku, czy też jest to produkt niszowy.

Postawę aktywną prezentuje ten przedsiębiorca, który chroni jak najszerszą ilość dóbr niematerialnych. Często taką strategię obierają firmy kosmetyczne, producenci żywności, producenci wysoko innowacyjni np. z branży elektronicznej, biotechnologicznej, farmaceutycznej. Strategia aktywna zakłada także często obrót prawami wyłącznymi, w tym udzielanie licencji. Ten model biznesowy, tak powszechny w krajach wysokorozwiniętych, w Polsce dopiero się rozwija. W krajach Europy Zachodniej czy USA funkcjonują natomiast firmy, których cała strategia biznesowa oparta jest na udzielaniu licencji. Może się to odbywać odpłatnie, kiedy czerpiemy zyski z tytułu opłat licencyjnych, ale może też być bezpłatne. Powody udzielania bezpłatnych licencji mogą być różne np. przemawiać za tym może system powiązań organizacyjnych czy kapitałowych.

Niewątpliwie, taka strategia aktywna wiąże się z ponoszeniem najwyższych inwestycji na ochronę praw wyłącznych, ale też przychody z obrotu nimi są znaczne.

Strategia obronna polega na chronieniu swojej własności intelektualnej tylko w takim stopniu, w jakim jest to konieczne, biorąc pod uwagę otoczenie konkurencyjne przy jednoczesnym intensywnym monitorowaniu działań konkurencji i jej praw wyłącznych. Zabezpieczając się w ten sposób, przedsiębiorca ma podstawę do roszczeń w razie nieuprawnionych prób wykorzystania jego praw. Taka postawa jest najbardziej efektywna kosztowo.

Niektórzy przedsiębiorcy wybierają także postawę pasywną. W ramach tej strategii przedsiębiorca obserwuje działania konkurencji i to ona jest wyznacznikiem skali jego działań. Celem jest chronienie tylko niezbędnego minimum. Na przykład w branży odzieżowej częsta jest postawa pasywna za względu na krótki czas życia produktu, liczną konkurencję i korzystanie z ochrony na gruncie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.

Każda ze wskazanych strategii ma mocne i słabe strony. Należy pamiętać, że jeśli firma nie chroni innowacyjnych rozwiązań, jej pomysły stają się dobrem publicznym, może z nich czerpać każdy, w tym oczywiście konkurencja. Jeśli zbyt wcześnie ujawnimy innowacyjne rozwiązanie, sami odbierzemy sobie prawo do czerpania korzyści, jakie mogą nam dawać prawa własności intelektualnej, w tym także korzyści finansowych.

● budować silną markę firmy i produktów;

● kreować wizerunek przedsiębiorstwa i produktów za pomocą spójnej i silnej identyfikacji marki;

● podnieść wartość firmy;

● zyskać wyłączne prawo do czerpania zysków z własnego pomysłu;

● udzielić licencji na swój znak, wzór, patent lub prawa autorskie, zyskując dodatkowe przychody;

● sprzedać prawo do zastrzeżonego wzoru, znaku, wynalazku lub praw autorskich, zyskując z tego tytułu przychody;

● zapobiec imitacji swoich produktów i oznaczeń;

● zyskać silniejszą pozycję negocjacyjną;

● przyciągnąć inwestorów;

● zyskać silniejszą pozycję przy ubieganiu się o środki unijne.

@RY1@i02/2011/237/i02.2011.237.13000040n.801.jpg@RY2@

Dorota Rzążewska, radca prawny, krajowy i europejski rzecznik patentowy, wspólnik zarządzający Kancelarii JWP Rzecznicy Patentowi

Dorota Rzążewska

radca prawny, krajowy i europejski rzecznik patentowy, wspólnik zarządzający Kancelarii JWP Rzecznicy Patentowi