Konsolidacja farmaceutycznego hurtu postępuje coraz szybciej

Najważniejszym wydarzeniem w segmencie dystrybucji hurtowej był zakup, w kwietniu 2009 roku, Prospera przez innego czołowego dystrybutora na polskim rynku Torfarm - wynika z raportu firmy badawczej PMR "Dystrybucja na rynku farmaceutycznym w Polsce 2010. Prognozy rozwoju na lata 2010 - 2012". Obie spółki po połączeniu kontrolują ponad 30 proc. rynku dystrybucji leków do aptek w Polsce.

Przejęcie Prospera przez Torfarm było przykładem nowego procesu, jaki można zaobserwować na rynku dystrybucji hurtowej w Polsce - konsolidacji wśród największych graczy. Wcześniej przedmiotami przejęć przez największych graczy były zwykle mniejsze, regionalne podmioty.

Agnieszka Stawarska, analityk rynku farmaceutycznego z firmy badawczo-doradczej PMRP uważa, że po fali przejęć, jakie miały miejsce w ostatnich latach na rynku polskim, pozostało już niewiele podmiotów, które mogą stać się celem potencjalnej akwizycji. Jedną z takich firm jest legnicka hurtownia Legfarm, ostatnia ze spółek grupy Apofarm.

Animatorem zmian na rynku był także Skarb Państwa. W 2008 roku resort skarbu ogłosił listę dystrybutorów farmaceutycznych, którzy mają być sprywatyzowani w najbliższych latach. W lipcu 2008 roku w ręce PGF trafił Cefarm Kraków.

W grudniu 2008 roku państwo wycofało się z udziału w Cefarmie Wrocław (36,31 proc. akcji nabył Farmacol, jeden z czołowych dystrybutorów do aptek). W lipcu 2009 roku Farmacol przejął również innego hurtownika - Cefarm Białystok - za 71,5 mln zł.

Wcześniej przedmiotami przejęć były zwykle mniejsze, regionalne firmy. Przykładowo w lutym 2008 r. PGF przejął 57,3 proc. udziałów w hurtowni Aptekarz z siedzibą w Rzeszowie za 26 mln zł. W lipcu 2008 r. Torfarm kupił 100 proc. udziałów w dystrybutorze Promedic za 700 tys. zł.

W kwietniu 2008 r. Skarb Państw ogłosił listę dystrybutorów farmaceutycznych, którzy mają być sprywatyzowani w najbliższych latach. W lipcu 2008 r. dokonano prywatyzacji Cefarmu Kraków (udziały objął PGF). W grudniu 2008 r. państwo wycofało się z udziału w Cefarmie Wrocław (36,31 proc. akcji nabył Farmacol, jeden z czołowych dystrybutorów do aptek). W lipcu 2009 r. Farmacol przejął również innego hurtownika - Cefarm Białystok - za 71,5 mln zł. Cefarm, który jest aktywny w północno-wschodniej Polsce, posiada również sieć aptek liczącą blisko 50 placówek. W listopadzie 2009 r. Skarb Państwa ogłosił, że zamierza sprzedać akcje Cefarmu Rzeszów, które są w jego posiadaniu. Jednym z prawdopodobnych nabywców akcji jest ACP Pharma, która posiada już ponad połowę udziałów w rzeszowskiej spółce.

Podstawowa działalność hurtowni, czyli sprzedaż leków, jest z reguły nisko marżowa, dlatego też hurtownicy coraz częściej wchodzą w nowe segmenty. Przykładowo w 2010 r. Neuca i ACP Pharma uruchomiły centra usług wspólnych, które obecnie obsługują podmioty z grupy, ale w przyszłości mają świadczyć usługi finansowo-księgowe dla podmiotów zewnętrznych. Spółka Business Support Solutions, uruchomiona w 2010 r. przez PGF w Łódzkiej Strefie Ekonomicznej, w listopadzie 2010 r. oferowała usługi finansowo-księgowe już dla 140 podmiotów.

Spółka Neuca inwestuje też w wytwarzanie leków, a także chce zbudować sieć franczyzową aptek. Firma zależna od Neuki koordynująca sprzedaż leków - Synoptis Pharma - odnotowała w 2010 r. przychody w wysokości około 9 mln zł. W 2011 r. Synoptis Pharma chce wprowadzić na rynek około 20 nowych produktów, w tym leki na receptę, i uzyskać wzrost przychodów o 50 proc.

Neuca i ACP Pharma budują również sieci franczyzowe aptek. Neuca przeprowadziła w marcu tego roku program pilotażowy w 30 aptekach, a do końca roku chce pozyskać do sieci franczyzowej kolejnych 150 placówek. Z ACP Pharma na zasadzie franczyzy współpracowało w marcu 2011 r. kilka aptek. W 2011 r. do sieci ma dołączyć kilkadziesiąt aptek franczyzowych, a ich docelowa liczba ma sięgnąć 200.

W ostatnich latach na polskim rynku dystrybucji farmaceutycznej rozwijały się nowe formy działania. W marcu 2009 r. firma Sanofi-Aventis uruchomiła usługę detalicznego zaopatrzenia aptek. Obejmuje ona dostawy leków działających na układ sercowo-naczyniowy Clexane i Plavix oraz leku Rilutek, stosowanego u pacjentów ze stwardnieniem zanikowym bocznym. Usługa ma mieć wyłącznie charakter interwencyjny (w przypadku problemów z zakupem towarów u stałego dostawcy apteki). Jako partnerów Sanofi-Aventis wybrał ACP Pharmę, Farmacol i Prosper (obecnie wchodzący w skład Torfarmu), ale sprzedaż do wszystkich współpracujących z producentem hurtowni jest prowadzona na dotychczasowych, niezmienionych zasadach.

W maju 2009 r. AstraZeneca wdrożyła na polskim rynku tzw. system sprzedaży bezpośredniej dla całego portfolio swoich produktów. Polega ona na dostarczaniu leków przez producenta do aptek lub szpitali bezpośrednio, z pominięciem hurtowni, choć hurtownia często włącza się i oferuje usługi producentowi.

Partnerami w systemie AstraZeneca w listopadzie zostały hurtownie PGF, Torfarm i Prosper. Jak wynika z badania przeprowadzonego przez PMR wśród największych firm farmaceutycznych w Polsce, około jedna trzecia firm farmaceutycznych obecnych na krajowym rynku stosuje w większym lub mniejszym zakresie system dystrybucji bezpośredniej.

@RY1@i02/2011/086/i02.2011.086.130.008a.001.jpg@RY2@

Fot. PLUSTAR/Piotr Woźniak

Toruńska Neuca (dawniej Torfarm) jest liderem polskiego rynku

@RY1@i02/2011/086/i02.2011.086.130.008a.002.jpg@RY2@

Udziały w rynku hurtowym (proc.)

Dariusz Styczek

mf dgp@infor.pl