Gwarancje dają kapitał i poczucie bezpieczeństwa

Kluczowe stało się pytanie - co zrobić, by działalność była efektywna, konkurencyjna, nawet w warunkach konieczności zmiany branży. Pytanie jest o tyle zasadne, iż w dużym stopniu niektóre elementy warunków działania podmiotów leżą poza sferą ich realnego wpływu. Jednym z takich elementów jest otoczenie instytucjonalne, tj. m.in. regulacje prawne, zachowania instytucji finansowych, dające możliwość różnorodnego pozyskania i wykorzystania zakumulowanego kapitału oraz oferujące narzędzia wspomagające efektywne zarządzanie aktywami poszczególnych podmiotów.

Nie zmienia to jednak tego, że nadal podstawą umiejętnego wykorzystania narzędzi funkcjonujących na rynku i podejmowania właściwych decyzji strategicznych jest wiedza.

Współczesne przedsiębiorstwa, aby sprawnie funkcjonować, muszą dysponować odpowiednim kapitałem. Jego niedostatek w znacznym stopniu ogranicza szanse efektywnego wykorzystania inicjatyw gospodarczych. Problem luki kapitałowej uważany jest za jedną z najpoważniejszych barier rozwoju przedsiębiorczości w Polsce. Dodatkowo fazy spowolnienia gospodarczego ze względu na wzrost ogólnego poziomu ryzyka utrudniają dostęp do jednego z podstawowych źródeł kapitału, jakim jest pieniądz bankowy. W tych warunkach właściwa kontrola przepływów finansowych, wykorzystanie dostępnych narzędzi i technik sprzyjających utrzymywaniu płynności stają się dla wielu firm kwestią przetrwania ciężkich czasów.

Dlatego jednym z instrumentów, który będzie nadal dawał szansę podmiotom (szczególnie z segmentu małych i średnich przedsiębiorstw) na pozyskanie większego kapitału w banku, są gwarancje ubezpieczeniowe pozyskiwane w towarzystwach ubezpieczeniowych. Dodatkowo wykorzystanie dostępnych nadal środków unijnych (wiele podmiotów MSP występuje jako podwykonawcy nawet ogromnych przedsięwzięć inwestycyjnych realizowanych w Polsce), sprzyjające dynamice wzrostu gospodarczego i wskaźnika inwestycji, daje podstawę do stwierdzenia, że produkty te będą nadal poszukiwane.

Spowolnienie gospodarcze nie wpłynęło negatywnie na zapotrzebowanie na gwarancje ubezpieczeniowe. Wręcz przeciwnie: ze względu na strumień środków unijnych i ogromne zapotrzebowanie na kapitały z roku na rok rośnie. W ciągu ostatnich pięciu lat w średnim tempie ok. 11 proc. rocznie. Wzrasta też udział w korzystaniu z tych instrumentów przez małe i średnie przedsiębiorstwa. W roku 2006 ten sektor przedsiębiorstw realizował swoje główne zapotrzebowanie na gwarancje w bankach. Jedynie ok. 5 proc. ogółem gwarancji wydawanych było przez sektor ubezpieczeniowy. Dziś poziom ten sięga już ponad 25 proc.

Gwarancja ubezpieczeniowa w swoim charakterze nie różni się niczym od gwarancji bankowej. Stanowi istotny element zarządzania ryzykiem w różnego rodzaju kontraktach, umowach, procesach inwestycyjnych (bez względu na źródło finansowania i rodzaj przyjętej struktury finansowania - np. partnerstwa publiczno-prywatnego).

Stanowi ona pisemne zobowiązanie ubezpieczyciela do zapłacenia określonej sumy pieniężnej, w przypadku gdy klient (zleceniodawca) nie wykona wymienionych w gwarancji zobowiązań wobec osoby trzeciej, czyli beneficjenta gwarancji.

Gwarancje dzieli się na:

● gwarancje, w których ubezpieczyciel zobowiązuje się, że świadczenie dłużnika zostanie właściwie wykonane na rzecz beneficjenta (zobowiązanie do wykonania świadczenia);

● gwarancje, w których ubezpieczyciel zobowiązuje się zapłacić beneficjentowi w przypadku niewykonania świadczenia przez dłużnika (gwarancje zapłaty roszczenia).

Obecnie jesteśmy świadkami nowego zjawiska będącego wynikiem ostatniego spowolnienia gospodarczego i doświadczeń zarówno inwestorów, jak i podmiotów wykonujących zamówienia. Inwestorzy szukają sposobów przerzucenia na wykonawców obowiązku finansowania inwestycji aż do jej całkowitego zakończenia. Z punktu widzenia mechanizmu działania możemy tu mówić o faktoringu dostępnym na rynku polskim od ponad 10 lat. W szerszym ujęciu, biorąc pod uwagę propozycje towarzystw ubezpieczeniowych dotyczące możliwości ubezpieczenia wierzytelności pieniężnych (kredytu kupieckiego czy faktoringu), można stwierdzić, iż zastosowanie takiego mechanizmu w konsekwencji powiększa dostępność kapitału oraz wpływa na wzrost bezpieczeństwa firmy.

Weźmy przykład. W trakcie realizacji inwestycji wykonawca przedstawia określonemu bankowi do wykupu faktury będące podstawą płatności za wykonane prace. Zamawiający po określonym w umowie czasie ma obowiązek wykupić wierzytelność od banku uczestniczącego w transakcji. Bywa, że proces rozbudowany jest jeszcze bardziej; coraz częściej udzielając gwarancji kontraktowych, spotykamy się z koniecznością zabezpieczenia również procesu finansowania związanego z wykupem wierzytelności przez instytucję finansową. Takie zjawisko obserwujemy również w przypadku środków unijnych.

Trzeba jednak wyraźnie powiedzieć, że w sektorze MSP stopień korzystania z ubezpieczenia wierzytelności jest jeszcze bardzo niski, szczególnie na tle krajów europejskich.

Największym wyzwaniem rynku jest właściwe rozumienie bieżących i przyszłych potrzeb klientów. Konieczność istnienia takich instrumentów wynika z samej istoty gospodarki rynkowej i wszechobecnych wahań koniunktury. Ich wyeliminowanie jest rzecz jasna niemożliwe. Możliwe jest jednak stworzenie środowiska gospodarczego, które w okresie dobrej koniunktury rozszerza możliwości wykorzystania własnych aktywów oraz aktywów, którymi dysponuje sektor finansowy, a w okresie spowolnienia amortyzuje negatywne zjawiska w sferze przepływów finansowych.

@RY1@i02/2011/028/i02.2011.028.130.006a.001.jpg@RY2@

Elwira Ostrowska-Graczyk

ELWIRA OSTROWSKA-GRACZYK

dyrektor biura ubezpieczeń finansowych PZU