Jak bezpiecznie rozliczać się w handlu z zagranicą

Wobec pogarszającej się sytuacji Coface obniżył o jeden stopień, do A4, ocenę Włoch (osłabionych ogromnym długiem publicznym) oraz Hiszpanii (obciążonej zadłużeniem sektora prywatnego). Te dwie wielkie gospodarki Europy Południowej ucierpią także z powodu obniżenia aktywności w 2012 r. Od początku 2011 r. Coface odnotowuje w obu krajach ok. 50-proc. wzrost zgłoszeń przeterminowanych należności przedsiębiorstw.

Polscy przedsiębiorcy - eksporterzy i importerzy narażeni są na dodatkowe ryzyka:

● na wielu rynkach zagranicznych rządzą inne prawa i zwyczaje,

● transport towarów często na duże odległości,

● płatności oraz odprawa celna,

● obszar walutowy, gdzie wartość importowanych lub eksportowanych towarów często wyrażona jest w obcej walucie.

Dlatego udział banku w rozliczeniach międzynarodowych pozwoli przedsiębiorcy zmniejszyć niepewność. Bank dysponuje szeregiem produktów, które pozwalają zminimalizować lub w ogóle wyeliminować powyższe ryzyka.

Sprzedaż towarów za granicę (eksport) często wymusza użycie kredytu kupieckiego. Wówczas partnerzy ustalają, że zapłata będzie zrealizowana w określonym terminie już po dostawie towarów. Oczywiście zastosowanie kredytu kupieckiego jest niekorzystne dla dostawcy (eksportera), który narażony jest na nieotrzymanie zapłaty lub jej opóźnienie. Może to wynikać np. z nieuczciwości kupującego (importera) lub jego złej sytuacji finansowej.

Produkty oferowane przez banki - podstawowe to akredytywa dokumentowa i gwarancja bankowa - pozwalają ograniczyć ryzyko braku zapłaty za towar.

Akredytywa dokumentowa jest coraz chętniej kupowanym przez przedsiębiorców produktem. Może być udzielana na zlecenie kupującego (importera), który zobowiązany jest do zapłaty za towar eksporterowi. Jak to działa? Importer zleca swojemu bankowi otworzenie akredytywy. Bank importera, otwierając akredytywę na rzecz eksportera, zobowiązuje się do zapłaty za towar na podstawie przedstawionych przez eksportera dokumentów (których wymaga akredytywa). Przy zastosowaniu tej formy sprzedający towar całkowicie uwalnia się od dobrej lub złej woli kupującego. Otrzyma zapłatę od banku importera (otwierającego akredytywę), gdy ten nie dokona umówionej płatności. To, co jest istotne, akredytywa zawiera wiele warunków (np. datę wysyłki, opis towaru wraz z parametrami jakościowo-ilościowymi), które pozwalają sprawdzić przez pracowników banku dokumenty reprezentujące towar pod kątem ich zgodności z oczekiwaniami kupującego.

Gwarancja może być zobowiązaniem się banku do zapłaty na żądanie dostawcy (eksportera) po realizacji przez niego wymienionych w treści gwarancji warunków. Chodzi o pokazanie dokumentów potwierdzających, że firma wysłała towar. Eksporter prezentując takie dokumenty jednocześnie wzywa kupującego (importera) do zapłaty (już po wyznaczonym terminie płatności). Bank udzielając gwarancji, podobnie zresztą jak w przypadku akredytywy dokumentowej, przejmuje zobowiązania kupującego (importera) i w ten sposób dostawca ma pokryte ryzyko braku lub opóźnienia w płatności przez bank importera.

Trzeba podkreślić, że akredytywa daje firmie oprócz zabezpieczenia możliwość rozliczenia transakcji. Gwarancja natomiast działa tylko wtedy, gdy kontrahent nie wywiąże się z płatności.

Gwarancja bankowa może być też udzielana na rzecz importera. Wtedy przedsiębiorca chroni się przed ryzykiem nieprawidłowego wykonania kontraktu lub jego niezrealizowania. Kupujący, który wraz ze złożeniem zamówienia na towar musi wpłacić zaliczkę, może zażądać od eksportera gwarancji zwrotu zaliczki, w sytuacji gdy zamówiony przez niego produkt nie zostanie mu dostarczony.

Warunki opisanych produktów bankowych oraz liczba i rodzaj dokumentów, które są prezentowane później bankowi, są pochodną zapisów umownych oraz ubezpieczeń. Bardzo ważne jest, żeby te warunki były precyzyjnie ustalone i zapisane, gdyż są one najlepszym sposobem ograniczania ryzyka bądź przerzucenia go na inne podmioty. Oczywiście firma może świadomie zdecydować o tym, że w pewnym zakresie konkretne będzie ryzyko ponosić samodzielnie.

@RY1@i02/2012/018/i02.2012.018.13000020d.803.jpg@RY2@

Zmiany w ocenach ryzyka krajów

@RY1@i02/2012/018/i02.2012.018.13000020d.804.jpg@RY2@

Magda Krzemińska, Polski Bank Przedsiębiorczości

Magda Krzemińska

Polski Bank Przedsiębiorczości