Kirgistan: kraj otwarty na zagraniczny kapitał

Kirgistan już od początku lat 90. przebudowuje swoją gospodarkę w kierunku systemu wolnorynkowego. Przeobrażenia, jakie zaszły w ostatnich latach, zwłaszcza po tulipanowej rewolucji, sprawiły, że kraj ten staje się coraz bardziej atrakcyjny dla inwestorów zagranicznych i eksporterów. Atrakcyjność podnoszą bogate zasoby naturalne oraz rosnące zapotrzebowanie klientów na towary i usługi. Dużym problemem jest jednak szara strefa. Szacuje się, że wytwarzane w niej dobra i usługi stanowią połowę wartości oficjalnego PKB. Przy konstruowaniu umów należy precyzyjnie formułować ich warunki, zasady płatności oraz reklamacji. Wydział Promocji Handlu i Inwestycji w Ałmaty zaleca zabezpieczanie kontraktów poprzez ubezpieczenie transakcji w KUKE SA.

Do najcenniejszych zasobów naturalnych, oprócz energii wodnej, należą surowce mineralne, m.in. złoto, a także złoża ropy naftowej i gazu (tkwiące jednak na znacznych głębokościach). Wydobywa się również rtęć.

Gospodarka od chwili uzyskania niepodległości do czasów ostatniego kryzysu rozwijała się dynamicznie, w tempie średnio 7,6 proc. rocznie, wzrost produkcji przemysłowej wyniósł średnio 14,9 proc.

Ku inwestorom

Rząd Kirgistanu już jakiś czas temu dostrzegł znaczenie liberalnego ustawodawstwa w przyciąganiu bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ). Prawo regulujące tę materię zostało przyjęte w marcu 2003 roku. Wprowadziło ono otwarty i liberalny reżim dla BIZ: zagwarantowano zasadę traktowania narodowego, zapewniono ochronę przed nacjonalizacją i wywłaszczeniem, wolne repatriacje funduszy, jak i wolność transakcji pieniężnych. Poza tym zagwarantowano zagranicznym inwestorom bezpłatny dostęp do informacji publicznych oraz prawo ich rozpowszechniania, a także poszanowanie praw własności intelektualnej oraz dostęp do międzynarodowego arbitrażu. Powszechnie uważa się, że system prawny jest stabilny.

Prawo chroniące inwestycje gwarantuje m.in. niezmienność podatków i ceł przez okres 10 lat od inwestycji; nie dotyczy to jednak zmian wynikających z potrzeb bezpieczeństwa krajowego, ochrony środowiska i zdrowia publicznego. Zasada traktowania narodowego daje gwarancję niedyskryminacji inwestorów zagranicznych. W praktyce jednak dostęp do rynków, kredytu i innych operacji biznesowych jest często utrudniony przez koncesje i inne wymogi regulacyjne.

Ustawa stanowi, że bezpośrednie wywłaszczenie może nastąpić tylko w publicznym interesie na zasadach niedyskryminacyjnych i z "szybką, odpowiednią i skuteczną" wypłatą odszkodowania. Wyrównawcza opłata wynosi wartość rynkową wraz z odsetkami i może być określona w swobodnie wymienialnej walucie. Odsetki powinny być wyliczone zgodnie z London Interbank Offer Rate (LIBOR). Dozwolone jest również rozstrzyganie sporów przez sądy arbitrażowe, o ile procedury uwzględniają zalecenia Komisji ONZ ds. Międzynarodowego Prawa Handlowego.

Nie przewidziano również restrykcji w zakresie wymiany walut oraz sztywnych kursów wymiany soma kirgiskiego - jest on walutą w pełni wymienialną w bankach i kantorach.

Wśród zalet wymienia się również to, że prezydent w 2012 roku podpisał ustawę zwalniającą przetwórców produktów rolnych z podatku VAT na okres 6 lat (kodeks podatkowy przewidywał zwolnienia trzyletnie).

Wszystkie te reformy spowodowały wzrost inwestycji zagranicznych do 828 mln dolarów amerykańskich w 2012 roku. Polska już dzisiaj na liście dostawców towarów do Kirgistanu zajmuje 13. miejsce, a eksport z Polski rośnie. Na przykład w 2011 roku rekordowo wzrósł do 102,5 mln dolarów z ok. 24 mln dolarów w 2010 roku.

Rejestracja działalności

Bank Światowy wysoko ocenia procedury rejestracyjne: pod tym względem stawia Kirgizję na 14. miejscu na świecie. To zasługa m.in. zasady jednego okienka, w którym automatycznie jest rejestrowany nowy podmiot. Rozpatrywanie zgłoszenia trwa pięć dni, opłata rejestracyjna wynosi ok. 12 zł (przy kursie 1 złoty polski = 17,75 somów kirgiskich), kolejne 3 zł to opłata za automatyczną obowiązkową rejestrację w urzędach skarbowym, statystycznym, emerytalnym. Wyrobienie pieczątki firmy zajmuje trzy dni i kosztuje 56 zł.

Za rejestrację i likwidację podmiotów prawnych i oddziałów odpowiedzialne jest Ministerstwo Sprawiedliwości, a także obwodowe urzędy sprawiedliwości. Inwestorom zagranicznym rekomenduje się zakładanie spółki z o.o. albo rejestrację oddziału lub przedstawicielstwa.

W przypadku obu podmiotów w celu rejestracji należy przedstawić:

●wniosek o rejestrację,

●decyzję założyciela (założycieli) o powołaniu osoby prawnej,

●kopię paszportów założyciela (założycieli) oraz kierownika.

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

Największą elastyczność zapewnia spółka z o.o. Nie określono minimalnego poziomu kapitału, jest on ustalany samodzielnie przez udziałowców. Finansowanie jest możliwe przez uczestników poprzez wkład do majątku spółki. Spółka ma prawo podejmować dowolną rodzaju działalność, która nie jest zakazana przez ustawodawstwo.

Udziałowcy (maksymalnie może być ich 30) korzystają z prawa ograniczonej odpowiedzialności do wysokości wkładu w spółce. Porządek i wymogi walnego zebrania udziałowców regulowane są przez samych zainteresowanych. Na walnym zgromadzeniu wybiera się zarząd, który może być jedno- lub wieloosobowy. Udziałowcowi przysługuje prawo do opuszczenia spółki i wypłaty udziału bez zgody pozostałych udziałowców. Pozostałym przysługuje prawo pierwokupu.

Jednoosobowa sp. z o.o. nie może być jedynym udziałowcem innej jednoosobowej spółki z o.o.

Oddział i przedstawicielstwo

Spółka zagraniczna może ustanowić przedstawicielstwo lub oddział w celu reprezentowania interesów przedsiębiorstwa w kraju. Przedstawicielstwa i oddziały nie są uznawane za odrębne podmioty prawne. Przedstawicielstwo zakładane jest tylko w celach reprezentacyjnych. Oddział natomiast może wykonywać część lub całość zadań osoby prawnej.

System rejestracji osób prawnych został uproszczony. Ustawa o państwowej rejestracji osób prawnych, oddziałów i filii, przewidująca "jedno okienko", dzieli proces na trzy etapy: wewnątrzkorporacyjny, państwowy i wyrobienie pieczęci.

Do organu rejestracyjnego (Ministerstwa Sprawiedliwości) należy złożyć:

●wniosek o rejestrację,

●decyzję organu uprawnionego spółki w sprawie założenia oddziału (wraz z zatwierdzeniem regulaminu oddziału/przedstawicielstwa) oraz wyboru osoby dyrektora oddziału,

●regulamin oddziału (dokument opisujący podstawowe przepisy regulujące działalność), zawierający prawa i obowiązki oddziału, oraz adres spółki matki, nazwę i adres oddziału, cel założenia oraz skład kierownictwa.

Dokumenty muszą być przetłumaczone na język rosyjski lub kirgiski, a tłumaczenie musi być poświadczone notarialnie.

Cło

W Kirgistanie obowiązuje jednolita 10-proc. stawka celna na wszystkie towary importowane. Towary pochodzące z krajów rozwijających się podlegają 50-proc. redukcji cła, a towary pochodzące z najmniej rozwiniętych państw są z opłat celnych zwolnione.

Opłaty celne regulowane są w ustawie o taryfie celnej, która jest corocznie weryfikowana. Stawki przywozowe celne są najczęściej wyrażone ad valorem jako procent wartości towarów importowanych. Towary są klasyfikowane na podstawie międzynarodowego zharmonizowanego systemu.

Podstawowe stawki celne przywozowe nie są stałe i mogą się różnić w zależności od kraju pochodzenia i rodzaju towarów. Niektóre towary są zwolnione z przywozowych należności celnych.

Do importowanych towarów doliczony jest 12-proc. podatek VAT, pobierany na podstawie łącznej wartości celnej towarów. Opłata za odprawę celną wynosi 0,15 proc. i jest pobierana od wartości odzwierciedlonej w deklaracji celnej (maksymalnie 16 090 zł). Ustalenie wartości celnej następuje na podstawie faktury.

Do wartości towaru należy doliczyć:

●rzeczywiste koszty transportu, załadunku, wyładunku i ubezpieczenia, poniesione do dnia przekroczenia przez towary granicy kirgiskiej,

●wszelkie zapłacone prowizje i/lub opłaty maklerskie,

●opłaty za prawa własności intelektualnej, które muszą zostać opłacone (to warunek ich przywozu).

Specjalne systemy celne

Istnieje wiele specjalnych reżimów celnych, które przewidują całkowite lub częściowe zwolnienia z należności celnych przywozowych i podatku VAT. Pełna ulga przyznawana jest dla towarów, które są przywożone i przetwarzane w Kirgistanie, a następnie eksportowane.

Towar może być również przechowywany w ramach tymczasowego systemu przywozu. System ten przewiduje całkowite zwolnienie z należności przywozowych i podatku. Po upływie określonego czasu (zazwyczaj dwa lata) towary muszą być wywiezione z Kirgizji lub przeniesione do innej procedury celnej.

Zakup nieruchomości

Niezwykle wysoko oceniane w rankingu Doing Business są również procedury zakupu nieruchomości (na 9. miejscu pod względem liberalności na świecie).

Procedura składa się z czterech etapów. W pierwszej fazie sprzedawca otrzymuje certyfikat rejestracyjny z Rejestru Gruntów w trybie przyspieszonym (1 dzień roboczy, co związane jest z opłatą ok. 18,5 zł) lub zwykłym (czas 3 dni robocze, opłata 8,5 zł). Następnie notariusz lub adwokat przygotowują umowę sprzedaży, co trwa jeden dzień; pobierana jest opłata stała na rzecz skarbu państwa (ok. 281 zł), dodatkowo trzeba doliczyć wynagrodzenie notariusza (ok. 16-30 zł). W kolejnym etapie kupujący przedkłada umowę do rejestru gruntów w celu naniesienia zmian. Również tutaj dostępny jest tryb przyspieszony - jeden dzień roboczy (co związane jest z opłatą 69 zł) lub tryb zwykły (trwa 3 dni robocze, koszt ok. 36 zł). Ostatecznie kupujący otrzymuje tytuł własności już po upływie jednego dnia od rejestracji; odpis zwolniony jest już z dodatkowych opłat.

Ważne adresy

● - Wydział Promocji Handlu i Inwestycji w Ałmaty (obejmujący również Kirgistan)

● - Korporacja Ubezpieczeń Kredytów Eksportowych S.A., polskie przedsiębiorstwo ubezpieczeniowe powołane przez państwo w celu wspierania działań eksportowych polskich przedsiębiorstw

● - przewodnik eksportera po rynku kirgiskim

OPINIA EKSPERTA

@RY1@i02/2014/096/i02.2014.096.215000600.101.jpg@RY2@

dr Bakut Orozbaev pracownik naukowy UAM w Poznaniu, konsultant Grupy Parlamentarnej Polska-Kirgistan

Na korzyść Kirgistanu przemawiają zarówno czynniki polityczne, jak i gospodarcze. Jest on liderem reform politycznych i instytucjonalnych w regionie, konsekwentnie starającym się o integrację z gospodarką światową. Do inwestycji zachęcają: liberalne ustawodawstwo, znikomy udział państwa w gospodarce oraz znaczne postępy w liberalizacji handlu. Licencjonowanie w eksporcie i imporcie stosuje się tylko wobec nielicznych grup towarów. Lista, podobnie jak w ogólnoświatowej praktyce, obejmuje broń, preparaty lecznicze, metale szlachetne i dzieła sztuki. Kirgistan jest członkiem Światowej Organizacji Handlu od 1998 roku, co również sprzyja synchronizacji ustawodawstwa i eliminacji barier handlowych. Kraj importuje m.in. maszyny i instalacje, środki transportu i części zapasowe oraz artykuły gospodarstwa domowego. W ostatnich latach Kirgistan stał się regionalnym centrum reeksportu chińskich towarów do krajów Azji Środkowej oraz Rosji.

Balansując pomiędzy Rosją a Chinami, Kirgistan siłą rzeczy będzie szukał innych partnerów, w tym przede wszystkim z krajów unijnych. Czekająca Kirgistan radykalna przebudowa infrastruktury tworzy obiecujące możliwości dla polskiej branży budowlanej. Widoczna jest już obecność polskich produktów branży farmakologicznej, meblarskiej oraz odzieżowej. Polska konsekwentnie dąży do intensyfikacji wymiany gospodarczej z Kirgistanem, co między innymi przejawia się w powołaniu Polsko-Kirgiskiej Komisji Międzyrządowej ds. Współpracy Gospodarczej. W 2013 roku komisja określiła warunki i harmonogram kredytu wiązanego, oferowanego przez stronę polską. Jego wysokość nie może przekroczyć 40 mln euro, oprocentowanie - 0,15% rocznie, kredyt udzielony będzie na 20 lat z pięcioletnim okresem karencji, na polskie towary i usługi musi zostać przeznaczone nie mniej niż 55 proc. wartości całego kredytu.

@RY1@i02/2014/096/i02.2014.096.215000600.102.jpg@RY2@

Bartosz Mendyk Stowarzyszenie Współpracy Polska-Wschód

Bartosz Mendyk

Stowarzyszenie Współpracy Polska-Wschód

●  / 7 stycznia 2013 /

●  / 21 stycznia 2013 /

●  / 3 września 2013 /

●  / 17 września 2013 /

●  / 8 października 2013 /

●  / 15 października 2013 /

●  / 5 listopada 2013 /

●  / 19 listopada 2013 /

●  / 10 grudnia 2013 /

●  / 11 lutego 2014 /

●  / 18 marca 2014 /

●  / 1 kwietnia 2014 /

●  / 6 maja 2014 /