Litwa: tranzytowy hub u wrót naszego kraju

Warto zainwestować na Litwie z kilku względów. Jej pozycja w 20 najbardziej konkurencyjnych gospodarkach świata jest ugruntowana. Państwo pomaga małym przedsiębiorcom w wielu sferach. Przykład: umożliwianie wykorzystywania aut prywatnych na cele służbowe - prawie każde można zakwalifikować jako firmowe, przez co znacznie łatwiej odliczać koszty związane z jego funkcjonowaniem. Podobnie tańsze paliwo zwolnione jest z akcyzy - co jest dodatkową oszczędnością.

Rozpoczęcie działalności

Formą prowadzenia działalności gospodarczej rekomendowaną przez ambasadę Litwy w Polsce jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Warto zwrócić uwagę również na jednoosobową działalność gospodarczą. Nie obejdzie się tu bez odwiedzenia internetowego portalu State Enterprise Centre Of Registers. Operuje on na dwóch obszarach: zajmuje się kompleksową obsługą w zakresie rejestracji spółek i handlem nieruchomościami, jednak dla polskich podmiotów nie ma możliwości rejestracji przedsiębiorstwa w systemie online. Dlatego wymagane dokumenty należy składać osobiście. Po otrzymaniu wszystkich zarządca rejestru w ciągu 5 dni roboczych sprawdza, czy odpowiadają one wymogom oraz czy nie ma przeszkód do rejestracji nowego podmiotu. Jeśli wszystko jest w porządku, dokonuje rejestracji.

Samozatrudnienie

Samozatrudnienie jest formą przewidzianą dla stosunkowo małych przedsięwzięć. Rozpoczęcie takiej działalności uwarunkowane jest uzyskaniem "zaświadczenia przedsiębiorcy", wydawanego przez właściwe terytorialnie organy podatkowe. Ważnym ograniczeniem jest fakt, że takiemu przedsiębiorcy nie wolno nikogo zatrudniać. Zaświadczenie wydawane jest na okres od 5 dni do roku (a dla działalności handlowej - na okres dowolny, choćby na jeden dzień) w przeciągu 4 dni roboczych od momentu złożenia w Państwowej Inspekcji Podatkowej wymaganych dokumentów.

Wyróżnia się dwa rodzaje zaświadczeń. Pierwsze upoważniają do świadczenia usług wyłącznie osobom fizycznym nieprowadzącym działalności gospodarczej. Drugie natomiast pozwalają świadczyć usługi nie tylko osobom fizycznym niezajmującym się działalnością gospodarczą, ale i przedsiębiorcom, jednakże pod warunkiem że nie prowadzą działalności gospodarczej w zakresie wskazanym w zaświadczeniu ani nie czerpią z niej dochodów.

Zaświadczenie obliguje do uiszczania składki z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego (87 zł) oraz składkę z tytułu ubezpieczeń społecznych - VSD (217 zł). Kwoty przeliczam na złotówki po kursie 1,22 zł/1 lita litewskiego. Wahania kursowe nie są znaczne, bowiem Litwa należy do systemu ERM II, co sprawia, że wobec euro nastąpiło sprzężenie.

Do momentu przekroczenia progu obrotów wynoszącego 121 000 zł osoby samozatrudnione nie mają obowiązku zarejestrowania się jako podatnicy VAT. Powyższy obowiązek dotyczy podmiotów, które w ciągu roku nabyły towary i usługi w państwach Unii Europejskiej o wartości powyżej 42 350 zł.

Należy pamiętać o złożeniu rocznej deklaracji GPM308, wykazując wszystkie dochody uzyskane w roku poprzednim, w terminie do końca roku następującego po danym roku podatkowym.

Wymagane dokumenty przy rejestracji to:

wwniosek rejestracyjny,

wpozwolenie właściciela lokalu, w którym ma działać firma, na jej zarejestrowanie właśnie tam (podpisane przez osobę zarządzającą oraz opieczętowane, a wydane przez osobę fizyczną - potwierdzone notarialnie), wraz z aktem własności; gdy lokal jest własnością rejestrującej się firmy, należy przedstawić jedynie potwierdzoną kopię aktu własności,

wzaświadczenie o wpłaceniu opłaty rejestracyjnej.

Spółki z o.o.

Zaletą tej formy prawnej jest podatek CIT, wynoszący 15 proc. Spółki dzielą się na prywatne i publiczne. Prywatna spółka z o.o. nie może mieć więcej niż 250 udziałowców, natomiast oba typy mogą mieć tylko jednego właściciela. Procedura "uruchomienia" spółki rozpoczyna się od sprawdzenia i zarezerwowania firmy (oznaczenia), co zajmuje mniej niż jeden dzień i kosztuje 67 zł. Następnie należy dokonać rejestracji w Państwowej Inspekcji Podatkowej oraz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (SODRA), co łączy się z kosztami w wysokości 239 zł. Ostatnim krokiem jest rejestracja VAT, co zajmuje trzy dni i jest bezpłatne. Ostatnie - uzyskanie oficjalnej pieczęci firmy - odbywa się "od ręki" i kosztuje 36-108 zł.

Oto kolejne kroki:

wstatut spółki, a jeśli założycielem jest jedna osoba - akt utworzenia spółki;

wzałożyciele mogą złożyć do Rejestru Osób Prawnych wniosek (formularz JAR-5) o tymczasowe włączenie nazwy do rejestru;

wstatut spółki uprawnia do otwarcia konta spółki w banku;

wwstępny wkład subskrybowanych udziałów. Wpłaty muszą być wpłacone w gotówce. Kwota pierwszej wpłaty do kapitału musi wynosić co najmniej 12 100 zł, każdy udziałowiec musi zapłacić co najmniej 1/4 łącznej sumy wartości nominalnej udziałów;

wwycena aportu przeznaczonego do częściowej zapłaty za udziały wykonana przez niezależnego rzeczoznawcę;

wzwołane posiedzenie konstytuujące musi zatwierdzać sprawozdanie założyciela spółki. Jeśli ma funkcjonować rada nadzorcza, trzeba ją powołać.

Filia i przedstawicielstwo

Założenie filii lub przedstawicielstwa zagranicznej osoby prawnej rozpoczyna się od podjęcia przez upoważniony organ osoby prawnej decyzji w tej sprawie, co związane jest z opracowaniem statutu oraz wyznaczeniem organów zarządczych. Oficjalne założenie następuje z chwilą rejestracji w Rejestrze Osób Prawnych. Pobierana jest za to opłata w wysokości 242 zł.

Dla celów rejestracyjnych należy przedłożyć:

wstatut filii lub przedstawicielstwa;

wdokumenty założycielskie zagranicznej osoby prawnej (umowę założycielską lub statut);

wdokumenty o sprawozdawczości finansowej zagranicznej osoby prawnej z ostatniego roku;

wodpis z KRS;

wwypełnione wnioski: JAR-1, JAR-VO-V, JAR-VO-BV1, JAR-VOBV2, JAR-T, JAR-FV, JAR-SG1, JAR-SG2.

W przypadku prowadzenia działalności wymagającej uzyskania licencji przed rejestracją filii czy przedstawicielstwa należy przedstawić licencję.

Stała siedziba

Przedsiębiorstwo zagraniczne nie musi otwierać filii bądź przedstawicielstwa, może działać poprzez stałą siedzibę. Litewskie ustawodawstwo uznaje to za formę prowadzenia działalności przez podmiot zagraniczny. Regulująca to zagadnienie ustawa o podatku od zysku (Pelno mokesčio istatymas) przesądza, że podmiot zagraniczny posiada stałą siedzibę, jeżeli:

wstale prowadzi działalność bądź

wprowadzi swą stałą działalność poprzez zależnego przedstawiciela (agenta) lub

wwykorzystuje plac budowy, obiekt budowlany, montowany czy urządzenie bądź

ww celu badania i wydobycia kopalin użytecznych stale używa konstrukcje i urządzeń, w tym także używanych w tym celu statków lub szybów.

Określenie stałości, kryteria zależności czy niezależności statusu przedstawiciela (agenta) ustala rząd Litwy bądź upoważniona przez niego instytucja. Stała siedziba podmiotu zagranicznego powinna być zarejestrowana w Rejestrze Płatników Podatków według miejsca prowadzenia działalności najpóźniej w dniu rozpoczęcia działalności. Początkiem tym jest dokonanie pierwszej transakcji, podobnie jak dokonanie ostatniej kończy działalność stałej siedziby. Okresowe wstrzymanie aktywności stałej siedziby (zarówno z przyczyn niezależnych, typu sezonowość działalności, zmian warunków meteorologicznych - jak i zależnych od przedsiębiorcy, jak brak siły roboczej, kapitału itd.) nie jest zakończeniem jej działalności. Podmioty zagraniczne obecne na Litwie również muszą rejestrować się jako płatnicy VAT. W tym celu powinny zgłosić się do okręgowego oddziału Państwowej Inspekcji Podatkowej i wypełnić wnioski FR 0227 oraz FR 0388.

Zakup nieruchomości

Nabywając na Litwie nieruchomość, warto pamiętać, że związane z tym koszty transakcyjne zaliczają się do jednych z tańszych na świecie. Przede wszystkim notariusz weryfikuje i uściśla dane nieruchomości, co zajmuje mniej niż jeden dzień i kosztuje 15,10 zł - jest to opłata dla Centrum Rejestrów do weryfikacji i zmian katastralnych oraz rejestracji danych. Same opłaty notarialne wynoszą 0,45 proc., ale nie mniej niż 120 zł i nie więcej niż 24 152 zł, a jeżeli przenoszona jest własność więcej niż jednej nieruchomości, to górny pułap wynosi 60 385 zł. Rejestracja przeniesienia trwa 10 dni, tym niemniej można zrobić to w ciągu 3 dni roboczych, płacąc dodatkowe 30 proc. narzutu na koszty, w ciągu 2 dni z 50-proc. dopłaty oraz w 1 dzień roboczy za 100-proc. dopłatą. Wszystko powyższe sprawia, że Bank Światowy klasyfikuje Litwę pod tym względem na 6. miejscu swego rankingu.

Egzekwowanie wierzytelności

Złożenie pozwu do sądu, oczekiwanie na rozprawę oraz postępowanie komornicze wg BŚ nie powinno przekroczyć 300 dni. Opłaty sądowe wynoszą 6 proc, natomiast opłaty komornicze to dodatkowe 9 proc. wartości przedmiotu sporu.

Zamówienia publiczne

Przedsiębiorcy polscy dopuszczeni są do udziału w zamówieniach publicznych, o ile mogą zaoferować towary lub usługi w kategoriach zamówień publicznych stworzonych przez Główną Organizację Zamawiającą. Oferty znajdują się na stronach:

● http://www.vpt.lt - strona internetowa Urzędu Zamówień Publicznych (VPT);

● http://www.cvpp.lt/ - główny portal zamówień publicznych.

Rejestracja w specjalnym portalu sprawia, że wykonawca może przyjmować zamówienia elektroniczne, a zarejestrowani dostawcy - brać udział w takich zamówieniach, podpisany przez kierownika instytucji i opatrzony pieczęcią "firmową" kwestionariusz zostaje wysyłany do Urzędu Zamówień Publicznych pocztą na adres Kareiviu g. 1,LT-08221Wilno, Litwa. Gdy VPT otrzyma formularz, następuje aktywacja użytkownika wskazanego w kwestionariuszu. Użytkownik ten staje się administratorem dostawcy.

Wsparcie instytucjonalne

W Wilnie przy ambasadzie polskiej utworzono wydział promocji handlu i inwestycji. Inwestorzy planujący działalność na Litwie powinni zapoznać się z informacjami zawartymi na stronie tej instytucji. Poza wiadomościami o zagadnieniach prawnych znajdują się tam analizy ekonomiczne oraz kompleksowy opis poszczególnych branż. Chcąc rozpocząć eksport na Litwę, warto skontaktować się z polską placówką. Przy imporcie odwrotnie, należy skontaktować się z ambasadą Litwy w Polsce.

Ważne adresy:

● - portal promocji inwestowania na Litwie.

● - rejestr osób prawnych i nieruchomości.

@RY1@i02/2014/003/i02.2014.003.215000600.805.jpg@RY2@

Bartosz Mendyk Stowarzyszenie Współpracy Polska - Wschód

Bartosz Mendyk

Stowarzyszenie Współpracy Polska - Wschód

OPINIA EKSPERTA

@RY1@i02/2014/003/i02.2014.003.215000600.806.jpg@RY2@

Vygandas Uksa rzedstawiciel Enterprise Lithuania w Polsce

Enterprise Lithuania, którym kieruję w Polsce, zajmuje się popularyzacją przedsiębiorczości oraz aktywnym wspieraniem handlu. Pomagamy w nawiązaniu nowych kontaktów, przygotowujemy spotkania biznesowe.

Rynek litewski różni się od polskiego. Przeniesienie działalności na Litwę opłaca się z kilku względów - po pierwsze obciążenia podatkowe są mniejsze niż w Polsce, zwłaszcza mali przedsiębiorcy mogą oszczędzić na opłatach ZUS. Po drugie osoby korzystające na co dzień z auta mają łatwiejszą sytuację niż w Polsce - brak akcyzy na samochody, ich zakup może być znacznie prościej uwzględniany w kosztach. Po trzecie Litwa jest znacznie bardziej zinformatyzowana - większość formalności da się załatwić przez internet, np. przez bankowe konto oszczędnościowe można rozliczyć się z urzędem skarbowym. Tym jednak, co decyduje o wyjątkowości Litwy, jest spore doświadczenie w zakresie logistyki. Litewscy przedsiębiorcy mają bardzo dobre kontakty w Rosji, na Białorusi, w Kazachstanie oraz w krajach skandynawskich. W szczególności pociągi towarowe załadowywane w Wilnie od razu są sprawdzane na Litwie, a następnie zatrzymują się w Mińsku, gdzie kończy się odprawa celna po stronie białoruskiej - bez stania w korkach na granicy. W sytuacji gdy któreś z tych państw nałożyłoby embargo na polskie produkty joint venture z przedsiębiorcą litewskim lub założenie przedsiębiorstwa, nawet małego, może pozwolić ominąć te ograniczenia.

Obyczaje handlowe są nieco odmienne od polskich. Konstruowanie umowy jest znacznie bardziej drobiazgowe - przez co obejmuje znacznie więcej detali, których nie uwzględnia się w Polsce, gdzie pozostawia się je zwykłym obyczajom kupieckim. Skutkuje to z jednej strony większą precyzją, z drugiej jednak - mniejszą elastycznością.

Zwracam jednakże uwagę, że rynek litewski różni się od polskiego głównie wielkością - jest znacznie mniejszy i należy go traktować jako miejsce tranzytowe bądź obszar, gdzie można zdobyć know-how na temat produktu (czyli na mniejszej próbie dokonuje się wszelkich testów, badając reakcję konsumentów) - co stanowić może podstawę do wyjścia na rynki znacznie większe.