Mikrobiznes sięga po makrośrodki

Ponad 60 proc. polskich przedsiębiorców finansuje swoją działalność bezpośrednio z wypracowanego zysku albo z oszczędności. Wynika to przede wszystkim z awersji do ryzyka związanego ze spłatą zobowiązań. Nawet teraz, gdy koniunktura gospodarcza jest dobra. Przedsiębiorcy mają jednak świadomość, że sprzyja ona jednocześnie rozwojowi konkurencji, a ta utrudnia wypracowywanie zysków. Firmy obawiają się więc, że zaciągnięte zobowiązania mogą niedługo okazać się ponad ich siły. Dlatego, jak wynika z danych Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości, ponad połowa firm sięgnęłaby po zewnętrzne finansowanie tylko w razie wystąpienia dużych kłopotów finansowych.

– Obawy przedsiębiorców potęgują warunki, na jakich jest proponowane zewnętrzne finansowanie. W Polsce sektor mikro nadal podlega ocenie podobnej do tej, jaką przechodzą duże spółki kapitałowe. To wpływa na warunki udzielanych pożyczek – uważa Cezary Kaźmierczak, prezes Związku Przedsiębiorców i Pracodawców.

Ale też na ich dostępność. Jak wynika z badania „Potrzeby mikroprzedsiębiorstw w zakresie finansowania 2017” przeprowadzonego przez Smartscope, co trzeci wniosek w sprawie pożyczki czy kredytu spotyka się z odmową. Wśród najczęściej pojawiających się powodów jest brak zdolności kredytowej (14 proc.), krótki czas działania (10 proc.), zbyt małe dochody (6 proc.).

Oferta zewnętrznego finansowania dla najmniejszych przedsiębiorstw jest ograniczona w porównaniu z dostępną dla większych spółek, co według naszych rozmówców również przekłada się na zainteresowanie. Eksperci zwracają też uwagę, że menedżerom i właścicielom z sektora MSP brakuje często wiedzy na temat dostępnych produktów, szczególnie jeśli chodzi o nowsze narzędzia wpierające biznes. Mowa tu przede wszystkim o faktoringu czy leasingu. Wciąż panuje przekonanie, że są one dostępne przede wszystkim dla większych podmiotów, do tego o ugruntowanej pozycji na rynku, podczas gdy mogą po nie sięgnąć już nawet firmy dopiero co powstałe.

Bariera rozwojowa, jaką przez lata był dla MSP słaby dostęp do wielu instrumentów finansowych, zdaje się znikać. Banki i instytucje finansowe dostrzegają coraz większy potencjał w sektorze mikro, który zdominował polski biznes. Jego udział w strukturze przedsiębiorstw jest szacowany na ponad 96 proc., a liczba mikrofirm nieustannie rośnie. Jak podlicza w swoim raporcie PARP, jest ich obecnie ponad 1,9 mln, o 13 proc. więcej niż jeszcze w 2008 r.

– Instytucje, które zaproponują szeroki wachlarz produktów dla mikro, będą wygranymi. Firmy te bowiem chcą się rozwijać. Wiadomo, że w wielu branżach ich możliwości są ograniczone. Zwłaszcza w tych rozproszonych, gdzie efekt skali trudno osiągnąć. Tam ich potrzeby inwestycyjne są mniejsze – zauważa Cezary Kaźmierczak. Z drugiej jednak strony, jak podkreśla, sektor mikro dotykają problemy, z jakimi borykają się duzi gracze. Mowa o rosnących wynagrodzeniach i braku rąk do pracy. – Muszą więc inwestować w nowoczesne technologie i rozwiązania, by przetrwać. A do tego potrzebne są duże środki. Przykładem jest drobiarstwo, które przechodzi z chowu klatkowego na wolny wybieg – podkreśla Kaźmierczak.

Cały sektor bankowy z roku na rok w coraz większym stopniu otwiera się więc na mikroprzedsiębiorstwa. – Obserwując akcję kredytową, widzimy, że największym zainteresowaniem cieszy się obecnie finansowanie obrotowe. Wynika to głównie z faktu, iż mikroprzedsiębiorstwa cierpią na głód kapitału potrzebnego na rozwój oraz bieżącą działalność – wyjaśnia Jerzy Barzykowski, menedżer segmentu mikro w Bank Ochrony Środowiska.

Główną barierą w rozwoju akcji kredytowej dla małych firm jest brak odpowiednich zabezpieczeń. – Wychodząc naprzeciw potrzebom firm, szczególnie jednoosobowych, stworzyliśmy produkt z gwarancją COSME. Pozwala ona klientowi nieposiadającemu odpowiedniego zabezpieczenia otrzymać nawet do 300 tys. zł kredytu na dowolny cel. W naszych planach rozwoju nowych produktów dla tego segmentu klientów zamierzamy częściej wykorzystywać możliwości funduszy poręczeniowych, aby zwiększać dostępność finansowania dla małych firm w kolejnych latach – dodaje Jerzy Barzykowski.

Kredyt inwestycyjny i obrotowy ma też PKO Bank Polski. Pierwszy daje możliwość sfinansowania inwestycji do nawet 90 proc. natomiast kredyt obrotowy można przeznaczyć na dowolny cel związany z działalnością, a okres kredytowania to nawet 36 miesięcy. Alternatywną dla nich formą finansowania jest Pożyczka MSP. – Rocznie bank zawiera ponad 10 tys. umów na łączną kwotę ponad 1 mld zł – wylicza Małgorzata Witkowska z PKO Banku Polskiego. Jeszcze prostszą formą finansowania jest saldo debetowe, które w wielu bankach można uruchomić, spełniając minimum formalności.

Instytucje finansowe otwierają się też coraz bardziej na firmy dopiero rozpoczynające działalność gospodarczą. Pożyczka na Start w PKO Bank Polski to możliwość pozyskania nawet 100 tys. zł na dowolny cel już od pierwszego dnia działalności. Maksymalny okres kredytowania to 60 miesięcy.

Na nowo powstające firmy czekają też pieniądze w ramach rządowego programu pożyczek „Wsparcie w starcie”, realizowanego przez BGK. Do wzięcia jest 90 tys. zł, na preferencyjnych warunkach – wysokość oprocentowania to jedna czwarta stopy redyskonta weksli NBP, okres spłaty wynosi do 84 miesięcy, jest też karencja w spłacie do jednego roku.

Wreszcie małe firmy mogą ubiegać się o pieniądze z funduszy unijnych. W bieżącej perspektywie, czyli w latach 2014–2020, na ich rozwój przeznaczono w sumie 20 mld euro. Najważniejszy jest Program Operacyjny Inteligentny Rozwój, z którego pieniądze przysługują na projekty badawczo-rozwojowe czy inwestycje w sprzęt i infrastrukturę, służące tworzeniu innowacyjnych produktów i usług.