W strefie euro utrzymuje się niska inflacja

Jednym z największych osiągnięć Europejskiej Unii Monetarnej jest zwycięstwo nad inflacją na Starym Kontynencie. Inflacyjne kryterium konwergencji skutecznie sprowadziło wskaźnik wzrostu cen z kilkudziesięciu-kilkunastu procent w niektórych krajach do zaledwie kilku.

Sukces wziął się przede wszystkim z określenia jasnego celu, jakim było inflacyjne kryterium konwergencji. Dla niektórych państw był to silny bodziec, by przeprowadzić reformy i ograniczyć inflację.

Wprowadzenie wspólnej waluty miało wpływ na procesy inflacyjne w Eurolandzie z kilku powodów. Najważniejszy - poza dyscyplinującym kryterium konwergencji - to wyeliminowanie ryzyka kursowego w handlu pomiędzy państwami-członkami strefy.

- Brak wstrząsów związanych z deprecjacją i aprecjacją (a zwłaszcza dewaluacją i rewaluacją) kursu nominalnego powoduje, że nie przenoszą się one na poziom cen w kraju, którego kursu ta zmiana dotknęła - oceniają analitycy NBP w raporcie poświęconym korzyściom i kosztom związanym z wejściem do strefy euro.

Wprowadzenie euro stało się też punktem zwrotnym w postrzeganiu efektywności i przejrzystości rynków krajów UE. Autorzy raportu NBP zwracają uwagę na fakt, że wspólna waluta europejska zwiększyła porównywalność cen. W efekcie przepływ kapitału między krajami i sektorami gospodarki jest szybszy, co z kolei poprawia konkurencyjność.

Kolejna korzyść z wprowadzenia euro polega na wymuszeniu na niektórych państwach przeprowadzenia reform strukturalnych. Rynek wewnętrzny każdego z krajów Eurolandu musiał stać się bardziej elastyczny.

- Dla procesów inflacyjnych w poszczególnych krajach ważna była zmiana podmiotu prowadzącego politykę pieniężną z narodowych banków centralnych na Europejski Bank Centralny - uważają analitycy NBP. Ustanowienie jednego wspólnego banku centralnego dla całej strefy i określenie przez EBC jasnego celu inflacyjnego ograniczyło bowiem oczekiwania inflacyjne.

EBC ustalił właściwie dwa cele, do których chciał dążyć. Pierwszy to cel inflacyjny. Od 2003 roku jest on definiowany jako wzrost cen nieznacznie niższy od 2 proc. w skali roku.

- Stabilność cen to jednak wyłącznie jeden z dwóch filarów strategii EBC. Bank wyznaczył też referencyjną wartość rocznego tempa wzrostu podaży pieniądza M3 na poziomie 4,5 proc. - podaje w raporcie NBP. W praktyce jednak drugiej wartości wielokrotnie nie udawało się utrzymać. Dziś jest ona traktowana jako cel drugorzędny.

Przez 10 lat swojej działalności EBC starał się reagować na to, co dzieje się w światowej gospodarce. Komisja Europejska w swoim raporcie podzieliła jego dotychczasową działalność na cztery etapy. Pierwszy to rok 1999, kiedy to bank centralny Eurolandu obniżył główną stopę procentową z 3 proc. do 2,5 proc. Takie działanie było podyktowane obawami o skutki kryzysu rosyjskiego.

- W drugim okresie, do października 2000 r., EBC podniósł stopę aż do 4,75 proc. ze względu na ryzyko pojawienia się presji inflacyjnej w dobrze prosperującej gospodarce, deprecjację euro i rosnące ceny ropy naftowej - podaje raport NBP.

EBC reagował też na kryzys związany z pęknięciem bańki internetowej w USA. Ten trzeci etap charakteryzował się serią obniżek stóp - aż do osiągnięcia poziomu 2 proc. w połowie 2003 roku. Ostatni okres rozpoczął się pod koniec 2005 roku.

- Do połowy 2007 r. stopa wzrosła do 4 proc., we wrześniu 2008 r. wynosiła zaś 4,25 proc. Rok 2008 był szczególnie trudny z powodu rosnącej inflacji, połączonej ze skutkami kryzysu kredytowego w USA - podaje NBP

- Powszechnie uważa się, że nowy podmiot polityki pieniężnej stosunkowo szybko zdobył dobrą reputację. Podstawą takiej oceny mogą być zakotwiczenie oczekiwań inflacyjnych wokół celu EBC oraz spadek uporczywości inflacji - piszą analitycy NBP.