Gdzie szukać pieniędzy na finansowanie inwestycji

Dzisiejsze nakłady na inwestycje przełożą się na większe możliwości produkcji i sprzedaży tak na rynku wewnętrznym, jak i za granicą, a zwiększenie mocy produkcyjnych przekładać się będzie na wzrost zatrudnienia i powiększenie puli, jaką Polacy będą mieli na konsumpcję. Co do znaczenia procesów inwestycyjnych nie ma żadnych wątpliwości - mimo to inwestycji w naszej gospodarce brakuje. Obrazują to liczby.

Gorsza koniunktura

Od połowy 2012 r. inwestycje w naszej gospodarce w skali roku maleją. W całej gospodarce koniunktura się pogarsza, ale w inwestycjach ta tendencja jest bardziej wyraźna. W efekcie udział nakładów na środki trwałe w PKB spadł poniżej 20 proc. (i poniżej długoterminowej średniej; w najlepszych pod tym względem latach 1999-2000 inwestycje odpowiadały za niemal 25 proc. PKB). Niską aktywność inwestycyjną firm widać również w statystykach sektora bankowego - ogólna wartość kredytów dla przedsiębiorstw w końcu maja była niższa niż rok wcześniej (z taką sytuacją mieliśmy do czynienia pierwszy raz od dwóch i pół roku). Podobnie jest w kredytach inwestycyjnych, które jeszcze w połowie 2012 r. rosły w tempie przekraczającym 20 proc. Z tym że tu spadek wartości portfela w ujęciu rocznym jest notowany już od grudnia ubiegłego roku.

Ogólna kwota kredytów dla przedsiębiorstw udzielonych przez krajowe banki wynosiła w końcu ub.r. 244 mld zł. Kredyty inwestycyjne miały wartość nieco ponad 77 mld zł.

Najłatwiej wpadającym w oko rodzajem nakładów są inwestycje infrastrukturalne: tu efekty są widoczne, odczuwalne właściwie dla każdego. Czy będzie to autostrada, czy sieć światłowodowa - dla konsumentów niemal od razu przekłada się to na jakość życia. A dla firm - na możliwości rozwoju.

Sposoby finansowania

Równocześnie finansowanie projektów infrastrukturalnych należy do najbardziej skomplikowanych: w grę wchodzą skomplikowane projekty, na które trzeba znaleźć ogromne kwoty, a do tego trzeba często wykorzystać nie jedną, ale wiele instytucji finansowych bądź też dużą grupę inwestorów skłonnych wyłożyć swoje środki.

W Polsce skorzystaliśmy już właściwie z każdej dostępnej drogi. O najprostszych sposobach, jak kredyty bankowe, nie warto nawet wspominać (chyba że po to, by przypomnieć, że to właśnie w portfelach kredytowych widać czkawkę, jaką odbija nam się fala inwestycji drogowych przed Euro 2012 - z drugiej strony: dla banków może to być czkawka, ale dla branży budowlanej to prawdziwa zapaść). Stosowaliśmy jednak i inne.

W ostatnich latach najpoważniejszym były... bezzwrotne pieniądze unijne. Dość powiedzieć, że już w unijnej perspektywie 2000-2006 w ramach Funduszu Spójności mieliśmy do dyspozycji ponad 5,5 mld euro. W kolejnej siedmiolatce w ramach programu Infrastruktura i Środowisko z Unii pochodzi ponad 28 mld euro.

Unia wymaga jednak zaangażowania również środków własnych. W infrastrukturze i z tym byliśmy w stanie sobie poradzić. Pieniądze wykładał m.in. budżet. Ale np. skala projektów drogowych była dla niego nie do udźwignięcia (głównie ze względu na ograniczenia znajdujące się w ustawie o finansach publicznych), dlatego finansowanie wyprowadzono na zewnątrz - do zarządzanego przez państwowy Bank Gospodarstwa Krajowego Krajowy Fundusz Drogowy (KFD). Efekt? Do końca 2012 r. KFD zdobył ponad 25 mld zł finansowania poprzez emisję swoich obligacji i ponad 15 mld zł w postaci kredytów i pożyczek.

Część z tych pieniędzy dostarczyły międzynarodowe instytucje finansowe, takie jak Europejski Bank Inwestycyjny (EBI). One również mają swój udział w finansowaniu naszych projektów w dziedzinie infrastruktury. EBI podaje, że w latach 2008-2013 podpisał w Polsce blisko 200 umów na kwotę blisko 24 mld euro. Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju (który jednak w mniejszym stopniu stawia na infrastrukturę) w ostatnich pięciu latach zaangażował się u nas w projekty o wartości 31,5 mld euro, na które sam wydał ponad 5 mld euro.

Nowe pomysły

Najnowszym pomysłem na finansowanie dużych projektów są Inwestycje Polskie - wspólne przedsięwzięcie Banku Gospodarstwa Krajowego i nowej państwowej spółki Polskie Inwestycje Rozwojowe. Każdy z partnerów ma dostarczyć finansowania na 10 mld zł. Nam pozostaje czekać na realizację tych zapowiedzi. I na dalsze pomysły na znajdowanie miliardów na finansowanie inwestycji.

@RY1@i02/2013/120/i02.2013.120.21400020b.802.jpg@RY2@

Łukasz Wilkowicz