Ten system trzeba pilnie zmodernizować

Od 2011 r. spada liczba pracowniczych programów emerytalnych. Rośnie wprawdzie liczba uczestników PPE, jednak przybywa ich coraz wolniej. To samo dotyczy wartości zgromadzonych aktywów. Równie niepokojące jest to, że zmniejsza się przeciętna wysokość składki przypadająca na jednego uczestnika PPE - wynika z danych KNF.

Trudno oprzeć się wrażeniu, że program, który miał ułatwić oszczędzanie na emeryturę, jest obecnie w odwrocie. Powodów jest cała litania. Zdaniem przedsiębiorców oraz osób, które zajmują się PPE zawodowo, najważniejszym z nich jest to, że od składki wpłaconej przez pracodawcę na konto emerytalne pracownika, musi on zapłacić podatek dochodowy. Udział w PPE ma przynosić profity, jednak uczestnik programu dostanie je dopiero na starość, gdy przejdzie na emeryturę, ale daninę od nich ma oddać już teraz. Właśnie dlatego część pracowników, nawet jeśli może, nie chce należeć do PPE.

Ulga najlepszą zachętą

- Pieniądze, które pracownicy przeznaczają ze swoich wynagrodzeń na PPE (w formie składki dodatkowej), nie powinny być obłożone takimi obciążeniami jak składki na ubezpieczenie społeczne czy podatki dochodowe od osób fizycznych - postuluje Andrzej Diakun, prezes spółki Elektrotim, w której PPE działa od listopada zeszłego roku.

Wprowadzenie zachęt podatkowych to najczęściej zgłaszana propozycja zmian w systemie. - Zasadne byłoby przynajmniej zwolnienie dodatkowych składek płaconych przez pracowników z opodatkowania. Już to z pewnością zwiększyłoby ich zainteresowanie oszczędzaniem na dodatkową emeryturę - uważa Cezary Koziński, dyrektor ds. relacji społecznych w ArcelorMittal Polska, stalowym koncernie, w którym PPE funkcjonuje już od ponad siedmiu lat.

Ulga podatkowa to najsilniejsza zachęta, ponieważ ktoś, kto rozważa wejście do PPE, chce dostrzec korzyści z tego tytułu od razu na samym początku oszczędzania. Świadomość, że prawdziwe konfitury są na końcu długiej drogi, którą właśnie rozpoczyna, jest bardzo często niewystarczająca.

Przydałoby się również zastosowanie ulg dla przedsiębiorstw, które zdecydowałyby się na rejestrację i prowadzenie programu. - Brak zachęt podatkowych stanowi z pewnością dużą barierę dla otwierania nowych programów - potwierdza Aleksandra Kuśmierczyk, która zajmuje się PPE w Generali. Także przedstawiciele innych firm prowadzących PPE chcieliby wprowadzenia ulgi podatkowej dla pracodawcy.

Co na to Ministerstwo Finansów? Biuro prasowe poinformowało nas, że zgodnie z ustawą regulującą kwestie funkcjonowania systemów ubezpieczeń społecznych kolejny cykliczny przegląd wszystkich tego typu systemów nastąpi za rok. Ma w nim uczestniczyć również MF.

Skrócić urzędową drogę

Kolejny zgłaszany postulat dotyczy uproszczenia procedury rejestracji. Jak deklaruje jeden z naszych rozmówców, bariery organizacyjne są czasami dla przedsiębiorcy na tyle uciążliwe, że chcąc docenić swojego pracownika, częściej woli mu dać podwyżkę, niż zakładać PPE.

Bariery mogą stanowić długi proces oraz konieczność rejestracji programu w KNF, która wiąże się z wieloma biurokratycznymi procedurami - potwierdza Aleksandra Kuśmierczyk.

- Należałoby się też zastanowić nad możliwością zawieszania na dłuższy czas programów emerytalnych, jeśli pracodawca znalazł się w trudnej sytuacji finansowej - dodaje Cezary Koziński. W tej chwili, jak wyjaśnia, bez uzgodnień z załogą jest to możliwe tylko na trzy miesiące. Aby zawiesić PPE na dłużej, konieczne jest podpisanie porozumienia ze związkami zawodowymi. - To powinno być moim zdaniem bardziej zliberalizowane - uważa.

- Korzystnie na rynek PPE wpłynęłyby zmiany w ustawie mające na celu uproszczenie systemu i ujednolicenie produktów w jeden rodzaj produktu indywidualnego (połączone IKE i IKZE) i jedną grupową formę finansowana przez pracodawcę - wymienia Tomasz Fronczak, dyrektor biura programów emerytalno-oszczędnościowych w TFI PZU.

O tym, że produkt jest obecnie mało elastyczny, świadczy wiele faktów. W PPE mogą uczestniczyć jedynie pracownicy zatrudnieni na umowę o pracę, a jeśli pracodawca decyduje się na otwarcie PPE, musi dać możliwość przystąpienia do programu wszystkim pracownikom, którzy osiągnęli określony staż pracy, niezależnie od wyników i zaangażowania w wykonywane obowiązki. Nasi rozmówcy postulują możliwość różnicowania wysokości składek dla pracowników, wprowadzenie różnych kryteriów przystąpienia. Kolejne propozycje, których wdrożenie mogłoby zwiększyć zainteresowanie pracodawców i pracowników, to m.in. stworzenie możliwości przeznaczania na składki pracodawcy pieniędzy z funduszu świadczeń socjalnych (takie rozwiązanie stosuje się m.in. w szkolnictwie wyższym) oraz wprowadzenie możliwości międzynarodowych transferów dla uczestników, którzy wykonują pracę w Polsce i chcieli, by kontynuować program po powrocie do swojego kraju. Zdarzają się również postulaty warunkowego współpłacenia składek przez pracownika i pracodawcę. Z takim warunkiem można się często spotkać w międzynarodowych korporacjach.

- Warto też rozważyć mechanizmy funkcjonujące w innych krajach, gdzie programy mają charakter obowiązkowych dla pewnych grup pracodawców - dodaje Fronczak.

Przedstawiciele innych firm proponują też, by zgromadzone oszczędności można było wypłacić również w przypadku, gdy pracownik przestaje być zdolny do pracy (i uzyskuje świadczenie rentowe). Obecnie taka wypłata jest możliwa tylko po osiągnięciu określonego w ustawie wieku uczestnika.

Przede wszystkim informacja

Monika Mikulska, specjalista ds. PPE z departamentu ubezpieczeń grupowych i zdrowotnych w Allianz Polska, podkreśla, że nie mniej ważną barierę stanowi brak świadomości i akcji edukacyjnych, które informowałyby o istnieniu takich programów oraz o korzyściach, jakie się z nimi wiążą.

- Aby zainteresowanie PPE wzrosło, potrzebne są kampanie informacyjne i społeczne - twierdzi dyrektor Fronczak. Według niego tym tematem szerzej powinny się zainteresować media. Nie mniej ważna jest edukacja od najmłodszych lat, włączając w to powszechny system nauczania.

@RY1@i02/2015/059/i02.2015.059.05000020b.802.jpg@RY2@

Bartłomiej Mayer

Małgorzata Kwiatkowska

dgp@infor.pl