Dylemat żaby, 
czyli dwuznaczna rola przedstawicieli pracowników 
w organach spółek

Większość z nas pamięta zapewne dylemat żaby, która stojąc przed wyborem, czy stać w kolejce po mądrość czy po piękno, zawiesiła się, nie mogąc podjąć decyzji. Powiedziała „przecież się nie rozdwoję”. I właśnie z takim rozdwojeniem, z taką systemowo wprowadzoną, niezwykle rzadko praktycznie rozwiązywalną sytuacją spotykamy się w przypadku instytucji przedstawicieli pracowników w organach spółek prawa handlowego, szczególnie spółek Skarbu Państwa. Bo w sumie wobec kogo te osoby mają być lojalne? W stosunku do pracowników lub związków zawodowych czy też pracodawcy lub zarządzającego? Czyje interesy mają reprezentować?

Przykładowe formy partycypacji pracowników w zarządzaniu firmą

Praktyka w naszym kraju zna różne rozwiązania w zakresie partycypacji pracowników w zarządzaniu przedsiębiorstwami. Z pewnością czytający ten tekst słyszeli o akcjonariacie pracowniczym czy o przedstawicielstwach interesów pracowniczych w postaci związków zawodowych czy rad pracowników. Jednakże faktyczny wpływ pracowników na to, co dzieje się w danej firmie, może być bardzo zróżnicowany i przybierać zindywidualizowane formy. Jedną z form tej partycypacji jest zagwarantowane przepisami, czy to tymi o charakterze powszechnym, czy też zakładowym, uczestnictwo (czy też zasiadanie) przedstawicieli pracowników w organach korporacyjnych danego podmiotu. Chodzi o zasiadanie w takich gremiach, jak zarząd danej spółki lub jej rada nadzorcza. Należy przy tym od razu zastrzec, że praktyka w Polsce w powyższym zakresie jest znacząco zróżnicowana. Czasami może się bowiem okazać, że w spółce, która wcale nie jest zobowiązana przepisami do zapewnienia wpływu pracowników na skład osobowy organów, takie uprawnienia istnieją w stopniu zauważalnie większym niż w innych podmiotach, które to – zdawać by się mogło – powinny być bardziej otwarte na przedstawicieli pracowników, np. z racji branży, w której działają, czy pewnych zaszłości historycznych. Jednakże znowu w praktyce najważniejszy jest wpływ pracowników na skład osobowy zarządu danej spółki oraz na jej radę nadzorczą.