Wszystko o zakładaniu firmy za pieniądze z urzędu pracy i UE

Starosta może przyznać bezrobotnemu dotację na działalność gospodarczą i związane z nią koszty pomocy prawnej, konsultacji i doradztwa. Bezrobotni mogą ubiegać się o taką formę pomocy od 2004 roku. Wtedy weszła w życie tzw. ustawa zatrudnieniowa. Wcześniej mogli starać się o nisko oprocentowane pożyczki na ten cel. Kwota dotacji wynosiła od 2004 roku do 1 lutego 2009 roku równowartość pięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia. Chodzi o przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej w poprzednim kwartale, licząc od pierwszego dnia następnego miesiąca po ogłoszeniu przez prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Monitorze Polskim. Wysokość przeciętnego wynagrodzenia jest przyjmowana na dzień podpisania umowy. Od 1 lutego 2009 roku kwota ta wzrosła do sześciokrotności średniej płacy w ostatnim kwartale. Obecnie można więc otrzymać 18,6 tys. zł.

Bezrobotni mogą ubiegać się także o dotacje odpowiadającą czterokrotności przeciętnego wynagrodzenia – jeśli chcą podjąć działalność na zasadach określonych dla spółdzielni socjalnych w rozumieniu przepisów prawa spółdzielczego. A także trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia – jeśli chcą przystąpić do działającej już spółdzielni.

Otrzymanie dotacji na biznes nie jest rzadkością. Warto więc spróbować. W ubiegłym roku dzięki środkom z Funduszu Pracy powstało aż 52 tys. firm. To o ponad 5 tys. więcej niż w 2007 roku. W 2006 roku firmę w ten sposób założyło 33,7 tys. osób, a w 2005 – 27,9 tys. Duże zainteresowanie otrzymaniem dotacji potwierdzają też tegoroczne informacje urzędów pracy. Niektóre z nich wstrzymały przyjmowanie wniosków od bezrobotnych ubiegających się o dotacje na rozpoczęcie własnego biznesu, bo nie mają już pieniędzy na ten cel. Dyrektorzy urzędów pracy otrzymują pieniądze na dotacje nie tylko z Funduszu Pracy. Dodatkowe środki mogą uzyskać z rezerwy marszałka województwa na działalność gospodarczą ze środków unijnych Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki i ewentualnie z rezerwy ministra pracy i polityki społecznej. Pomimo tak wielu źródeł finansowania dotacji w niektórych urzędach pracy już zabrakło pieniędzy. Jest to spowodowane dużym zainteresowaniem tą formą wsparcia. Dlatego niektóre z nich wstrzymały przyjmowanie wniosków. Na przykład od 1 kwietnia stało się tak w urzędzie katowickim. Dysponuje on kwotą 618 tys. zł z Funduszu Pracy, a od marszałka województwa otrzymał 592 tys. zł na dotacje.

Generalnie jednak urzędy pracy przyjmują wnioski i dotacje będą wypłacać. Na przykład w Warszawie czy Łodzi urzędy wciąż mają pieniądze na ten cel. Urząd warszawski w tym roku na dotacje otrzymał 8,7 mln zł ze wszystkich źródeł, tj. Funduszu Pracy, PO KL i rezerwy marszałka. Jednak urząd jeszcze nie podpisał żadnej umowy, kończy się ocena merytoryczna wniosków. Pierwszym terminem ich składania był okres od 2 do 10 marca.

Z kolei w Łodzi pieniędzy może zabraknąć, ale dopiero w II połowie roku. Do tej pory przyznano tu 37 proc. zaplanowanych dotacji na ten rok.

Środki na podjęcie działalności gospodarczej mogą być udzielone bezrobotnemu na rozpoczęcie biznesu określonego przepisami ustawy o swobodzie prowadzenia działalności gospodarczej. Chodzi tu o działalność w branżach:

● wytwórczej

● budowlanej

● usługowej

● handlowej,

która jest prowadzona w sposób ciągły i w celach zarobkowych. Nie można jednak ubiegać się od dotację na biznes polegający na:

● handlu obnośnym i obwoźnym,

● działalności handlowo-usługowej polegającej na akwizycji.

O tym, kto może uzyskać status bezrobotnego, decydują przepisy ustawy zatrudnieniowej. Zgodnie z nią mogą się o niego ubiegać osoby, które m.in.:

● ukończyły 18 lat, ale nie więcej niż 60 lat (kobiety) lub 65 lat (mężczyźni),

● nie nabyły prawa do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej, renty socjalnej, renty rodzinnej w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę,

● po ustaniu zatrudnienia, zaprzestaniu prowadzenia pozarolniczej działalności, nie pobierają zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, świadczenia rehabilitacyjnego, zasiłku chorobowego, zasiłku macierzyńskiego lub zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego,

● nie pobierają świadczenia pielęgnacyjnego lub dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania,

● nie posiadają wpisu do ewidencji działalności gospodarczej albo nie podlegają obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników,

● nie uzyskują miesięcznie przychodu w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę, z wyłączeniem przychodów z odsetek lub z innych środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych.

Ale nie każdy, kto posiada status bezrobotnego, będzie mógł ubiegać się o dotację. O przyznanie jednorazowo środków na podjęcie działalności gospodarczej mogą ubiegać się wyłącznie osoby bezrobotne, zarejestrowane w urzędzie pracy i które spełniają łącznie następujące warunki:

● w okresie 12 miesięcy poprzedzających dzień złożenia wniosku nie odmówiły bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia, innej pracy zarobkowej, szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych lub robót publicznych,

● nie otrzymały dotychczas z Funduszu Pracy lub z innych środków publicznych bezzwrotnych środków na podjęcie działalności gospodarczej, ubiegają się o środki na podjęcie działalności we wszystkich sektorach z wyjątkiem działalności:

– w sektorach rybołówstwa i akwakultury, objętych rozporządzeniem Rady (WE) nr 104/2000 (1);

– w dziedzinie produkcji podstawowej produktów rolnych wymienionych w załączniku I do Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską;

– w sektorze węglowym zgodnie z definicją zawartą w rozporządzeniu (WE) nr 1407/2002,

● nie prowadziły działalności gospodarczej w okresie 12 miesięcy poprzedzających dzień złożenia wniosku o przyznanie środków na podjęcie działalności gospodarczej,

● nie były w okresie 2 lat przed dniem złożenia wniosku skazane za przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu, w rozumieniu ustawy z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny,

● nie złożyły wniosku o przyznanie jednorazowo środków na podjęcie działalności gospodarczej ani wniosku o założenie lub przystąpienie do spółdzielni socjalnej do innego starosty,

w chwili składania wniosku nie posiadają informacji o pozytywnie rozpatrzonym którymkolwiek ze złożonych uprzednio wniosków o przyznanie jednorazowo środków na podjęcie działalności gospodarczej i o przyznaniu z tego tytułu wnioskowanych środków.

Bezrobotny, który ubiega się o dotacje na rozpoczęcie działalności gospodarczej, nie musi, choć powinien wziąć udział w szkoleniu poświęconym prowadzeniu własnego biznesu zorganizowanym przez urząd pracy. Każdy urząd kilka razy w roku organizuje takie szkolenia. Trwa ono zwykle od trzech do pięciu tygodni.

Warto z niego skorzystać, bo aby wypełnić szczegółowo wniosek, trzeba umieć na przykład wyliczyć podatek i zyski z planowanej działalności. Praktyka dowodzi, że wysoka efektywność przyznawania przez urząd dotacji zależy od tego, czy wnioskodawca przeszedł szkolenie. Tak jest na przykład w urzędzie pracy w Tychach i Bytomiu. Tutaj każdy wnioskodawca musi przejść szkolenie organizowane przez urząd. Dzięki niemu kandydaci na przyszłych przedsiębiorców mają większe szanse przetrwania na rynku. Oprócz szkolenia muszą też odbyć rozmowę z doradcą zawodowym, który ocenia ich predyspozycje do prowadzenia działalności gospodarczej. Po szkoleniu i rozmowach z doradcą bezrobotni mogą przygotować bardziej profesjonalny biznesplan i poznać podstawy prowadzenia działalności gospodarczej.

Bezrobotny ubiegający się o uzyskanie dotacji składa w urzędzie pracy wniosek o przyznanie środków na podjęcie działalności wraz z wymaganymi załącznikami. Są to kserokopie dokumentów potwierdzających:

● wykształcenie wnioskodawcy (np. świadectwa szkolne, dyplom uczelni, zaświadczenie o ukończeniu kursu zawodowego, uprawnienia zawodowe),

● przebieg pracy zawodowej oraz posiadane kwalifikacje przydatne do prowadzenia planowanej działalności (świadectwa pracy, zaświadczenie o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej lub wypis z KRS – w przypadku prowadzenia działalności w przeszłości),

● posiadanie własnej nieruchomości (działka, budynki, lokal własny),

● wynajęcie lub użyczenie nieruchomości,

● posiadanie lub otrzymanie w użyczenie środka transportu,

● zameldowanie na pobyt stały lub czasowy wystawione nie wcześniej niż na 60 dni przed dniem złożenia wniosku.

Bezrobotni mogą składać wnioski o dotacje w terminach wyznaczonych przez dyrektora urzędu pracy. Są one różne. Na przykład w urzędzie warszawskim zainteresowani mogą składać wnioski do 10 dnia każdego miesiąca. W wielu innych urzędach nie ma sztywnej daty. Bezrobotni składają wnioski wtedy, gdy w danym urzędzie pojawi się w tej sprawie informacja na tablicy ogłoszeń albo na stronie internetowej urzędu.

Zainteresowani mogą składać wnioski wyłącznie w formie pisemnej na obowiązującym druku. Wzór wniosku można pobrać ze strony internetowej urzędu, albo uzyskać go od urzędnika urzędu pracy.

Bezrobotny, wypełniając wniosek, może zwiększyć liczbę wierszy w opisach, tabelach kalkulacyjnych lub uzasadnieniu, nie wolno jednak zmieniać kolejności, treści i formy wniosku. Niedopuszczalne jest jakiekolwiek usuwanie elementów wniosku. Dopuszcza się wyłącznie dodawanie stron, rozszerzanie rubryk wynikające z objętości treści. Wypełnione wnioski mogą być przesłane pocztą, dostarczone kurierem lub osobiście. Osoba dostarczająca wniosek otrzyma na jej żądanie dowód jego złożenia od osoby przyjmującej wniosek. W każdym z ww. przypadków decyduje termin wpływu wniosku do siedziby urzędu.

Bezrobotny rozpoczyna wypełnianie wniosku od podania informacji o sobie. Są to standardowe dane, jak w wielu innych sytuacjach, kiedy w urzędach wypełniamy rozmaite druki. Bezrobotny wskazuje takie informacje, jak: imię i nazwisko, adres zameldowania na pobyt stały (wraz z kodem pocztowym), adres zameldowania na pobyt czasowy (wraz z kodem pocztowym), numer dowodu osobistego, NIP, telefon, adres e-mail, numer rachunku bankowego.

Zainteresowany w tej części wniosku wpisuje również informacje, które są istotne z punktu widzenia powodzenia jego przyszłego biznesu. Dotyczą wykształcenia (rodzaj, kierunek, data ukończenia) i przebiegu pracy zawodowej, posiadanych kwalifikacje oraz ukończonych szkoleń przydatnych do prowadzenia planowanej działalności. Jeśli udokumentowane kwalifikacje pokrywają się z rodzajem planowanego biznesu, to bezrobotny zwiększa szanse powodzenia swojego przedsięwzięcia. Na przykład chce prowadzić warsztat naprawy telewizorów i jednocześnie ukończył wydział elektryczny na politechnice.

Bezrobotny wskazuje również na to, czy jest zadłużony. Jeśli tak, to gdzie i w jakiej wysokości (w przypadku kredytu lub pożyczki należy podać również formę zabezpieczenia i warunki spłaty). Zadłużenie jest negatywną przesłanką do przyznania dotacji. Bo wpływa na opłacalność planowanego biznesu.

Wnioskodawca musi także wpisać, czy i w jakiej kwocie otrzymał jednorazowe środki z Funduszu Pracy na podjęcie działalności gospodarczej lub inne wsparcie finansowe udzielone na zasadach pomocy publicznej, a także czy wcześniej prowadził działalność gospodarczą. Wtedy musi wymienić jej rodzaj, w jakich latach była prowadzona, datę wyrejestrowania i podać przyczyny rezygnacji. Te dwie ostatnie informacje są ważne, bo jeśli wnioskodawca w ostatnim roku otrzymał wsparcie finansowe lub prowadził biznes, to nie może ubiegać się o dotację.

We wniosku trzeba też scharakteryzować planowaną działalność. Trzeba podawać jak najwięcej konkretnych danych. Ważne jest, żeby bezrobotny podał cel, motywacje, przyczyny społeczne, zawodowe, prywatne, ze względu na które decyduje się na rozpoczęcie działalności gospodarczej. Mogą być bardzo różne, ważne, żeby były prawdziwe. Na przykład, że ktoś długo pracował na etacie, co nie zaspokaja jego aspiracji finansowych i prestiżowych.

Dalej należy opisać przedmiot działalności głównej i pobocznej, podając numery PKD. Dosyć często zdarza się, niestety, że wnioskodawcy podają niewłaściwy numery PKD.

Następnie należy scharakteryzować rynek, na którym będzie prowadzona działalność z uwzględnieniem konkurencji. Trzeba opisać najbliższe otoczenie biznesowe, zarys rynku jako branży, strukturę firm już działających z tej branży z podaniem konkretnych danych liczbowych i ich źródła. Należy także scharakteryzować własną ofertę. Co będzie sprzedawać i za ile.

Wnioskodawca musi także scharakteryzować swoich potencjalnych klientów i główne ich grupy. I uzasadnić, że na towary i usługi przez siebie sprzedawane będzie popyt w danej grupie klientów. Wymagane jest również przedstawienie sposobu pozyskania klientów. Trzeba więc opisać plan działań marketingowych – sposób wejścia na rynek, szczegółowy opis poszczególnych działań z ich harmonogramem.

Dla pozytywnego rozpatrzenia wniosku przez komisje ma również znaczenie to, czy bezrobotny dysponuje własnym majątkiem, który przyda się do prowadzenia działalności. Oczywiste jest, że warto posiadać jak najwięcej własnych środków. Wtedy zwiększają się szanse zarówno w urzędzie pracy, jak i na rynku.

Bezrobotny spisuje więc we wniosku nieruchomości własne, nieruchomości wynajęte, nieruchomości użyczone. W każdym przypadku należy dołączyć do wniosku dokumenty potwierdzające stan faktyczny, tzn. umowę sprzedaży nieruchomości sporządzoną w formie aktu notarialnego albo umowę najmu nieruchomości. Jeśli bezrobotny nie ma nieruchomości, to należy opisać działania zmierzające do pozyskania lokalu. Na przykład oświadczenie pośrednika nieruchomości o tym, że podjął działania w celu znalezienia odpowiedniego lokalu dla przyszłej działalności.

Można też, przedstawiając swój majątek, wymienić i podać wartości rynkowe maszyn, urządzeń, narzędzi, wyposażenia. Trzeba także załączyć dokumenty potwierdzające, że jest się właścicielem albo użytkownikiem samochodu osobowego czy dostawczego. Wreszcie napisać o własnych środkach finansowych. Należy podać ich wartość i przeznaczenie w planowanej działalności gospodarczej.

Ważnym elementem wniosku jest przedstawiona przez bezrobotnego analiza mocnych i słabych stron planowanego przez niego przedsięwzięcia biznesowego. Celem analizy jest wskazanie zarówno szans rozwoju, jak i zagrożeń mogących hamować rozwój planowanej działalności gospodarczej w chwili jej powstania oraz w trakcie pierwszego roku jej działalności.

Mocne i słabe strony przedsiębiorstwa mogą dotyczyć np. lokalizacji firmy i stanu lokalu, szerokości oferty i przystosowania jej do potrzeb konkretnych grup odbiorców, jakości produktów lub usług, warunków zbytu towaru lub usługi, jakości posiadanego sprzętu, finansów firmy, relacji z dostawcami i odbiorcami itd. Mocne i słabe strony przedsiębiorcy mogą dotyczyć np. doświadczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej i kluczowych umiejętności (konkurowania, elastyczności, przedsiębiorczości itd.). W praktyce oznacza to, że wnioskodawca w tym miejscu musi się wykazać.

Musi napisać, co zamierza zrobić, jak chce wykorzystać swoje atuty, aby zminimalizować słabe strony. W opisie przedsięwzięcia zwykle wnioskodawcy koncentrują się na korzystnej lokalizacji firmy (opis miejsca, w którym będzie prowadzona działalność – adres, powierzchnia, stan techniczny, uzasadnienie wyboru). Jeśli ktoś nie ma własnego lokalu, powinien opisać sposób i działania podjęte lub planowane w celu jego pozyskania.

Wnioskodawcy jako pozytywy wpisują też dobrą jakość oferowanych produktów, informacje o konkurencyjnych lub niskich cenach usług, terminowości realizacji zleceń czy o bazie klientów.

Trzeba jednak pamiętać, żeby podać konkretne informacje czy dane statystyczne uzasadniające takie stwierdzenia. Na przykład jeśli bezrobotny opisuje konkurencję na rynku, wymagane jest podanie nazwy konkurencyjnych firm w najbliższym otoczeniu i odnieść się do własnej oferty.

Te wszystkie informacje są weryfikowane podczas analizy tabeli dotyczącej przychodów i kosztów z tytułu prowadzenia działalności, jak i tabeli dotyczącej planowanych zakupów. Dla pozytywnej oceny wniosku ma znaczenie konkretność, logika, powiązanie z sytuacją rynkową.

Przyszły przedsiębiorca musi też opisać szanse i zagrożenia własnego przedsięwzięcia z punktu widzenia szeroko pojętego otoczenia biznesowego. Czyli niezależnych od niego zjawisk i trendów występujących w najbliższym otoczeniu jego przedsiębiorstwa, jak również w otoczeniu makroekonomicznym (w skali kraju, świata). Tendencje i zjawiska zewnętrznego otoczenia mogą stanowić albo barierę w rozwoju przedsiębiorstwa, albo – odpowiednio wykorzystane – mogą stać się impulsem do jej rozwoju.

Bezrobotny musi wziąć pod uwagę zjawiska mikro- i makroekonomiczne. W pierwszym przypadku należy wziąć pod uwagę np. liczbę i aktywność lokalnych konkurentów, ryzyko utraty klientów, potencjalne pojawienie się nowego konkurenta, pojawienie się nowych grup klientów, możliwość wejścia na nowy rynek, zmiana potrzeb i gustów nabywców, pewność dostaw i rzetelność dostawców (również finansowa), trudności transportowe, stan lokalnego bezrobocia (siła nabywcza klientów). Trendy makroekonomiczne to na przykład wzrastające czy malejące dochody ludności, zmiany przepisów podatkowych, przepisów prawa pracy, wzrastający czy malejący rozwój gospodarczy, umacnianie się złotówki, wolniejszy wzrost rynku, korzystne czy niekorzystne zmiany demograficzne, zmiany stóp kredytowych albo stopy inflacji.

Przyszły przedsiębiorca musi przedstawić we wniosku (w odpowiedniej tabeli) bardzo konkretne dane dla zobrazowania wydatków i dochodów z prowadzonej działalności dla pełnego roku podatkowego w ujęciu rocznym (łącznie za 12 miesięcy). Należy pamiętać, że tabela ta ma charakter szacunkowy i odzwierciedla strukturę przychodów i kosztów. Jest narzędziem wspomagającym ocenę wniosku.

Bezrobotny musi określić wartość przychodów z tytułu sprzedaży usług, towarów, materiałów. Po stronie kosztów powinien wskazać wszystkie najważniejsze wydatki. Musi też uzasadnić konieczność zakupienia danego środka – opisać sposób wykorzystania go przy prowadzeniu działalności gospodarczej.

Złożone w terminie wnioski o dotacje komisja opiniuje na podstawie przyjętych kryteriów. Komisja ocenia wniosek na podstawie sześciu kryteriów punktowanych oddzielnie. Są nimi:

● zbieżność pomiędzy posiadanym przygotowaniem merytorycznym bezrobotnego (wykształceniem, odbytymi szkoleniami, doświadczeniem zawodowym) a planowaną działalnością,

● sposób opisu planowanej działalności, lokalizacji, potencjalnych klientów i perspektyw rozwoju,

● stan przygotowania do prowadzenia działalności,

● przeprowadzona analiza mocnych i słabych stron planowanego przedsięwzięcia, analiza szans powodzenia oraz zagrożeń ze strony czynników zewnętrznych oraz wniosków z niej wynikających,

● uzasadnienie przewidywanych kosztów i przychodów z tytułu prowadzenia działalności,

● uzasadnienie zakupów, jakich zamierza dokonać przyszły przedsiębiorca.

W przypadku gdy zachodzi podejrzenie, że wniosek nie został samodzielnie sporządzony, komisja ma prawo do dodatkowej weryfikacji wniosku. Przeprowadza wtedy rozmowę z wnioskodawcą na temat planowanej działalności gospodarczej. Komisja na rozpatrzenie wniosku ma miesiąc. Najpierw dokonuje jego oceny prawnej (formalnej), a następnie pod względem zgodności udzielanej pomocy z pomocą publiczną i konieczności posiadania dodatkowych kwalifikacji.

Dowodem przeprowadzonej oceny prawnej jest protokół z oceny formalnoprawnej. Wnioski niekompletne, zawierające braki i błędy formalnoprawne nie są przekazywane do oceny merytorycznej. Urząd pracy odrzuci więc wniosek, który zawiera jakiekolwiek błędy i braki.

Dopiero wnioski ocenione pozytywnie pod względem formalnoprawnym zostaną ocenione pod względem merytorycznym przez członków komisji. Po dokonaniu oceny merytorycznej przewodniczący komisji przekazuje dyrektorowi do akceptacji protokół z posiedzenia komisji.

Wsparcie finansowe otrzymają te osoby bezrobotne, których wnioski uzyskają w wyniku oceny merytorycznej dokonanej przez komisję co najmniej minimalną liczbę punktów. Niektóre urzędy wymagają, aby większość punktów (spośród minimalnej jej liczby) dotyczyła oceny opisu planowanej działalności, rynku i lokalizacji, potencjalnych klientów, planów wejścia na rynek, perspektyw rozwoju, oceny przeprowadzonej analizy mocnych i słabych stron planowanego przedsięwzięcia, analizy szans powodzenia i zagrożeń ze strony czynników zewnętrznych oraz wniosków z niej wynikających.

Dodatkowo warunkiem otrzymania dotacji na rozpoczęcie własnej działalności jest, oprócz wymaganej liczby punktów, podpisanie umowy i dostarczenie zabezpieczenia ewentualnego zwrotu przyznanych funduszy.

Umowa o przyznanie środków na podjęcie działalności gospodarczej musi być zawarta w terminie 20 dni roboczych od dnia opublikowania protokołu na stronie urzędu. W uzasadnionych przypadkach dyrektor urzędu, na wniosek bezrobotnego oraz po udokumentowaniu przez nią powodów opóźnienia, może wyrazić zgodę na przesunięcie terminu podpisania umowy. Uzasadnionym powodem może być na przykład choroba bezrobotnego, która nie pozwalała mu na stawienie się w urzędzie, żeby podpisać umowę.

Umowa o przyznanie środków na podjęcie działalności gospodarczej musi zawierać zobowiązanie bezrobotnego do dokonania następujących czynności:

● rozpoczęcia prowadzenia działalności gospodarczej jako osoba fizyczna w terminie do 45 dni od daty podpisania umowy,

● złożenia w kancelarii urzędu kopii dokumentów potwierdzonych za zgodność z oryginałem (oraz okazania ich oryginałów do wglądu) potwierdzających rozpoczęcie działalności gospodarczej (zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej, zaświadczenia o numerze identyfikacyjnym REGON, zaświadczenia o figurowaniu w ewidencji urzędu skarbowego jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą, zaświadczenia o figurowaniu w ewidencji ZUS jako płatnik składek z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej) w terminie do 105 dni od daty podpisania umowy,

● wykorzystania przyznanej kwoty zgodnie z celem, na jaki została udzielona; zakupów wynikających z zawartej umowy należy dokonać w terminie do 75. dnia od dnia podpisania umowy, ale nie później niż do 30. dnia od dnia podjęcia działalności gospodarczej,

● dostarczenia do urzędu w terminie do 105 dni od daty podpisania umowy oryginałów i kopii dokumentów (celem potwierdzenia ich za zgodność z oryginałem) stanowiących rozliczenie wydatków w ramach otrzymanych środków – faktur (również imiennych), rachunków imiennych, paragonów imiennych, umów sprzedaży wraz z dowodem zapłaty stosownego podatku, umów o dzieło wraz z rachunkiem potwierdzającym wykonanie dzieła i zapłaty wynagrodzenia,

● w przypadkach uzyskania środków z funduszy UE – oznaczenia emblematem Unii Europejskiej oraz logo EFS miejsca prowadzenia działalności gospodarczej wraz z informacją o fakcie dofinansowania ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego zakupionych w ramach umowy środków trwałych i wyposażenia (według wytycznych zawartych w Strategii Komunikacji Funduszy Europejskich w Polsce w ramach Narodowej Strategii Spójności na lata 2007–2013 – www.mrr.gov.pl).

● prowadzenia działalności gospodarczej przez okres co najmniej 12 miesięcy oraz przedstawienia zaświadczenia z Urzędu Skarbowego i ZUS potwierdzających okres nieprzerwanego prowadzenia działalności gospodarczej (wystawionych nie wcześniej niż po upływie 12 miesięcy prowadzenia działalności).

● zwrotu przyznanych środków wraz z odsetkami ustawowymi naliczonymi od dnia ich uzyskania w ciągu 30 dni od dnia otrzymania wezwania do ich zwrotu w przypadku:

– wykorzystania środków na podjęcie działalności gospodarczej niezgodnie z przeznaczeniem określonym w umowie – np. wnioskodawca kupił za nie rzecz, której nie wskazał we wniosku,

– zaprzestania prowadzenia działalności przed upływem 12 miesięcy od daty rozpoczęcia jej prowadzenia; do okresu prowadzenia działalności nie zalicza się przerw w jej prowadzeniu z powodu choroby lub powołania do odbycia zasadniczej lub zastępczej służby wojskowej,

– podjęcia zatrudnienia przez bezrobotnego w okresie pierwszych 12 miesięcy po dniu rozpoczęcia prowadzenia działalności,

– złożenia niezgodnego z prawdą oświadczenia o spełnieniu warunków do otrzymania dotacji.

Dopiero po podpisaniu umowy przyszły przedsiębiorca może dokonywać zakupów. Należy ich dokonać w terminie do 75. dnia od dnia podpisania umowy, ale nie później niż do 30. dnia od dnia podjęcia działalności gospodarczej.

Za środki z dotacji można dokonywać tylko takich zakupów, które są dozwolone. Środki te mogą być przeznaczone wyłącznie na:

● zakup maszyn, urządzeń, oprogramowania oraz wyposażenia koniecznego do utworzenia miejsc pracy (nie mniej niż 50 proc. wnioskowanej kwoty),

● zakup materiałów, surowców i towarów (do 50 proc. wnioskowanej kwoty),

● reklamę oraz w przypadku uzyskania środków w ramach projektu współfinansowanego z funduszy UE na oznaczenie emblematem Unii Europejskiej oraz logo EFS miejsca prowadzenia działalności gospodarczej wraz z informacją o fakcie dofinansowania ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego zakupionych w ramach umowy środków trwałych i wyposażenia (do 30 proc. wnioskowanej kwoty),

● koszty pomocy prawnej, konsultacji i doradztwa związane z podjęciem działalności gospodarczej (do 10 proc. wnioskowanej kwoty),

● zakup materiałów przeznaczonych na remont oraz koszty adaptacji – w tym np. koszty podłączeń mediów, instalacji połączenia sieciowego (do 15 proc. wnioskowanej kwoty),

● zakup domeny internetowej (do 200 zł).

Formy zabezpieczenia zwrotu dotacji są określone w rozporządzeniu ministra pracy i polityki społecznej z 17 kwietnia 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu dokonywania refundacji ze środków Funduszu Pracy kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy dla skierowanego bezrobotnego, przyznawania bezrobotnemu środków na podjęcie działalności gospodarczej (Dz.U. nr 62, poz. 512). Są to poręczenie majątkowe, weksel z poręczeniem wekslowym (aval), gwarancja bankowa, blokada rachunku bankowego. Do ustanowienia prawnego zabezpieczenia zwrotu jednorazowych środków na rozpoczęcie działalności wymagana jest zgoda współmałżonka złożona na piśmie w obecności upoważnionego pracownika urzędu.

Wymagania urzędów pracy dotyczące zabezpieczeń są w praktyce różne. Na przykład w urzędzie warszawskim formą zabezpieczenia ewentualnego zwrotu przyznanych środków jest:

● poręczenie majątkowe dokonane przez dwóch poręczycieli posiadających stałe udokumentowane źródło dochodów wynoszące dla każdego z nich co najmniej 1800 zł brutto miesięcznie podpisane przez poręczycieli i ich współmałżonków obejmujące okres do 3 lat od dnia podpisania umowy,

● weksel z poręczeniem wekslowym (aval) poręczony przez dwóch poręczycieli posiadających stałe udokumentowane źródło dochodów wynoszące dla każdego z nich co najmniej 1800 zł brutto miesięcznie podpisane przez poręczycieli i ich współmałżonków obejmujące okres do 3 lat od dnia podpisania umowy,

● gwarancja bankowa do kwoty 25 tys. zł obejmująca okres do 3 lat od dnia podpisania umowy, lub

● blokada rachunku bankowego do kwoty 35 000 zł obejmująca okres do 3 lat od dnia podpisania umowy.

Nieco inne warunki dyktuje urząd tyski. Tutaj formami zabezpieczenia mogą być:

● poręczenie osób fizycznych zatrudnionych na czas nieokreślony lub na czas określony (minimum 2 lata od dnia podpisania umowy) z wynagrodzeniem minimum 1500 zł brutto; przy kwocie przyznanych środków do 250 proc. przeciętnego wynagrodzenia musi być to poręcznie co najmniej jednej osoby, a przy wyższej co najmniej dwóch osób,

● weksel z poręczeniem wekslowym (aval) osoby fizycznej zatrudnionej na czas nieokreślony lub na czas określony (minimum 2 lata od dnia podpisania umowy) z wynagrodzeniem minimum 2200 zł brutto,

● gwarancja bankowa,

● blokada rachunku bankowego.

W praktyce najczęściej stosowaną przez urzędy pracy formą zabezpieczenia spłaty dotacji udzielonej bezrobotnemu na rozpoczęcie działalności są poręczenia. Urzędy pracy nie chcą korzystać z pozostałych form zabezpieczenia, bo unikają dzięki temu długotrwałych procedur z bankami, notariuszami i sądami. Na przykład, w urzędzie lubelskim 90 proc. wszystkich udzielanych dotacji jest zabezpieczanych w ten sposób. W Goleniowie urząd pracy stosuje wyłącznie poręczenie.

Poręczenie jest korzystne także dla osoby ubiegającej się o dotację na firmę. Każda inna forma zabezpieczenia niż poręczenie jest dla osoby bezrobotnej znacznie bardziej kosztowna.

Poręczyciel musi jedynie przedstawić zaświadczenie z firmy, w której pracuje, o swoich zarobkach. Natomiast osoba bezrobotna poniesie koszty związane z zastosowaniem pozostałych form zabezpieczenia spłaty dotacji, na przykład z tytułu wynagrodzenia dla notariusza.

Jeżeli dana osoba otrzymała już dotację, z pewnością, w ciągu roku od daty jej przyznania, odwiedzi ją jakaś osoba z urzędu pracy. Urzędy nie zakładają sztywnych terminów. Mają jednak zasadę: jedna wizyta w ciągu roku, jeśli wszystko jest w porządku.

W pierwszej kolejności są monitorowane osoby, które miały kłopoty z rozliczeniem się z otrzymanych pieniędzy, bo na przykład za późno złożyły faktury, albo zmieniły przedmiot zakupu i zapomniały poinformować o tym urząd pracy.

Osoba, która otrzymała dotację, jest informowana o wizycie urzędnika. Pracownik umawia się telefonicznie z prowadzącym firmę na konkretny dzień i godzinę. Jeżeli są kłopoty z uzyskaniem połączenia telefonicznego, wysyłana jest informacja o wizycie listem poleconym za potwierdzeniem odbioru.

Zakres wizyty monitorującej określony jest w umowie o przyznanie dotacji i polega przede wszystkim na weryfikacji przedstawionych dokumentów rozliczeniowych ze stanem faktycznym oraz na stwierdzeniu, czy deklarowana działalność jest prowadzona. W trakcie wizyty urzędnik sprawdza, czy zakupione materiały, maszyny, urządzenia, inne wyposażenie lub wydatki adaptacyjne są zgodne z dokumentami przedstawionymi do rozliczenia w urzędzie nie tylko pod względem ilościowym, lecz także jakościowym (numer fabryczny, specyfikacja, znak szczególny).

Przedsiębiorca jest zobowiązany do zwrotu kwoty dotacji wykorzystanej nieprawidłowo, gdy poniósł wydatki po terminie. Może on ich dokonywać po podpisaniu umowy, nie później jednak niż do 30 dni od dnia zarejestrowania działalności gospodarczej. Natomiast 45 dni to maksymalny czas na zarejestrowanie działalności gospodarczej liczony od dnia podpisania umowy. Łącznie więc daje to 75 dni na zakupy. Muszą też być one dokonane zgodnie z zapisami umowy i pozycjami podanymi we wniosku o przyznanie dotacji.

Przedsiębiorca zwróci dotację, jeśli działalność zostanie zlikwidowana w ciągu pierwszego roku od jej podjęcia lub nie zostaną przedłożone dokumenty potwierdzające jej prowadzenie przez 12 miesięcy. Są to:

● zaświadczenie z ZUS o obowiązku opłacania składek ubezpieczeniowych płaconych z tytułu prowadzenia działalności,

● zaświadczenie z urzędu skarbowego o tym, że figuruje w ewidencji podatników w czasie prowadzonej działalności gospodarczej.

Rozwiązanie umowy nastąpi także wtedy, gdy bezrobotny podejmie zatrudnienie w okresie pierwszych 12 miesięcy po dniu rozpoczęcia prowadzenia działalności. Umowa zostanie też rozwiązana, jeśli bezrobotny złoży niezgodne z prawdą oświadczenia o spełnieniu warunków do otrzymania dotacji.

Składki do ZUS odprowadza się co miesiąc i to bez względu na to, czy firma przynosi zyski. Zasady opłacania składek ubezpieczeniowych i na Fundusz Pracy przez osoby prowadzące już od jakiegoś czasu firmy są takie same przez cały 2009 rok. Oznacza to, że mogą oni płacić w tym roku takie same składki przez 12 miesięcy. Od marca zobowiązania firm z tytułu opłacania wszystkich składek wynoszą 839 zł.

Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne oraz do FP osób prowadzących firmy wynosi (poza wyjątkami dla debiutujących w biznesie) w całym roku nie mniej niż 60 proc. prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia na 2009 rok. A to wynosi 3193 zł.

W okresie styczeń–grudzień osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą i osoby z nimi współpracujące, twórcy i artyści, wybrane osoby prowadzące działalność w zakresie wolnego zawodu, wspólnicy jednoosobowej spółki z o.o. oraz wspólnicy spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej zapłacą składki na ubezpieczenia społeczne od podstawy wymiaru, którą stanowi kwota nie niższa niż 1915,80 zł. Składki nie będą więc mogły być niższe od kwot:

● 373,96 zł – na ubezpieczenie emerytalne

● 114,95 zł – na ubezpieczenie rentowe,

● 46,94 zł – na ubezpieczenie chorobowe,

● 46,94 zł – na Fundusz Pracy.

Ponadto osoby te muszą, po samodzielnym ustaleniu stopy procentowej, opłacić składki na ubezpieczenie wypadkowe. Najczęściej wynosi ona 1,67 proc. podstawy wymiaru. Składka wyniesie więc 31,99 zł.

Osoby prowadzące firmy płacą też składki na ubezpieczenie zdrowotne. Podstawą ich wyliczenia od marca tego roku jest 75 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w IV kwartale roku poprzedniego, włącznie z wypłatami z zysku. A zgodnie z obwieszczeniem prezesa GUS z 19 stycznia 2009 r. ta płaca wyniosła 3322,09 zł.

Podstawą naliczania składki zdrowotnej jest kwota wynosząca co najmniej 2491,56 zł. Składka stanowi 9 proc. tej kwoty. Jej wysokość wynosi 224,24 zł. Przedsiębiorcy za styczeń i luty opłacili niższą składkę zdrowotną, która wynosiła 215,35 zł. To dlatego że była naliczana jeszcze na starych zasadach jako 9 proc. z 2392,76 zł, czyli 75 proc. przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w III kwartale 2008 r., włącznie z wypłatami z zysku.

Od marca firmy z tytułu opłacania wszystkich składek płacą do ZUS 839 zł (614,78 zł z tytułu składki emerytalnej, rentowej, chorobowej, na Fundusz Pracy, składki wypadkowej + 224,24 zł składki zdrowotnej).

Ponieważ jednak dla osób debiutujących w biznesie kwota ta może stanowić wysokie obciążenie, ustawodawca wprowadził dla nich specjalne rozwiązanie. Wybrane osoby, które rozpoczynają prowadzenie swojej firmy 25 sierpnia 2005 r. lub później, mogą korzystać z ulgi w opłacaniu składek do ZUS. Przez pierwsze dwa lata od daty rozpoczęcia wykonywania działalności opłacają składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, wypadkowe i chorobowe (dobrowolna) od preferencyjnej podstawy wymiaru. Nie opłacają składki do Funduszu Pracy.

Podstawa do obliczenia składek jest zdecydowanie niższa niż ta, którą opłacają osoby już prowadzące działalność. Wynosi nie 60 proc. przeciętnego wynagrodzenia, ale 30 proc. minimalnego wynagrodzenia (przez cały 2009 rok 382,80 zł, tj. 30 proc. z kwoty 1276 zł). Początkujący biznesmen zapłaci więc do ZUS z tytułu składek na ubezpieczenia 113,46 zł. Dodatkowo – 224,24 zł z tytułu składki zdrowotnej. Miesięczny koszt prowadzenia firmy takiej osoby wyniesie więc łącznie niecałe 337,70 zł miesięcznie, a nie tak jak dla pozostałych osób prowadzących działalność 839 zł.

Trzeba zaznaczyć, że wszystkie te wartości obliczone są od aktualnie obowiązującej podstawy naliczania składek i kwoty minimalnego wynagrodzenia za 2009 rok (zmienia się co roku). W przyszłości będą różne podstawy naliczania składek (w związku z tym ich kwoty) i poziom minimalnej płacy. Jednak ulga – ze względu na różnicę podstawy wymiaru składek – zawsze będzie znacząca.

Preferencyjne składki na ubezpieczenia społeczne mogą opłacać osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych, w tym wspólnicy spółki cywilnej. Także wykonywanie wolnego zawodu (np. adwokata, lekarza) stanowi działalność gospodarczą i te osoby też mogą korzystać z ulgi.

Z preferencyjnych zasad opłacania składek nie mogą natomiast korzystać wspólnicy spółek jawnych, komandytowych lub partnerskich oraz jednoosobowy wspólnik spółki z o.o., a także twórcy i artyści.

Z ulgi mogą skorzystać osoby, które nie prowadzą obecnie działalności gospodarczej ani nie prowadziły jej w ciągu ostatnich 60 miesięcy. Nie można więc zamknąć prowadzonej firmy i założyć nową, chcąc skorzystać z możliwości opłacania niższych składek.

Ponadto z możliwości skorzystania z ulgi wykluczone są osoby, które prowadząc firmę wykonywałyby działalność dla byłego pracodawcy, na rzecz którego w roku założenia firmy (lub poprzednim) wykonywały czynności wchodzące w zakres aktualnie prowadzonej działalności, na podstawie stosunku pracy albo spółdzielczego stosunku pracy

Fakt rozpoczęcia wykonywania działalności trzeba zgłosić w ZUS. W tym celu należy złożyć zgłoszenie płatnika składek i zgłosić do ubezpieczeń siebie jako ubezpieczonego. Zgłoszenia płatnika składek dokonuje się przez złożenie formularza (dostępne na stronie www.zus.pl trzeba kliknąć na link Formularze w dziale Baza Wiedzy, a następnie na link Wzory formularzy ubezpieczeniowych):

● ZUS ZFA – zgłoszenie płatnika składek osoby fizycznej lub

● ZUS ZPA – zgłoszenie płatnika składek osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej (gdy działalność jest prowadzona w ramach spółki cywilnej).

Wspólnicy spółki cywilnej mogą być płatnikami składek sami za siebie (składają wtedy formularz ZUS ZFA) lub płatnikiem składek za nich może być spółka (wtedy składa formularz ZUS ZPA). Wybór sposobu rozliczeń zależy od ich decyzji.

Zgłoszenie płatnika trzeba złożyć w terminie 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczeń społecznych we właściwej jednostce ZUS.

Zgłoszenia siebie jako osoby ubezpieczonej do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego, rentowych, wypadkowego i zdrowotnego też należy dokonać w terminie 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczeń (tj. od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności). W tym celu trzeba złożyć formularz ZUS ZUA.

Osoby zakładające własne firmy mogą ubiegać się o 40 tys. zł unijnej dotacji na rozpoczęcie działalności. Wsparcie na założenie firmy jest pomocą bezzwrotną, pod warunkiem że przedsiębiorstwo przetrwa na rynku rok. Kwota dofinansowania, o którą ubiega się przyszły przedsiębiorca, może być oczywiście niższa. Wysokość wsparcia jest uzależniona od wykazania rzeczywistych potrzeb związanych z uruchomieniem planowanej działalności gospodarczej. Przedsiębiorca, który założy firmę za środki z UE, przez pół roku może dodatkowo otrzymywać tzw. wsparcie pomostowe w wysokości nieprzekraczającej kwoty płacy minimalnej.

Wypłata unijnych dotacji jest przewidziana w ramach Działania 6.2 Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki (PO KL) – Wsparcie oraz promocja przedsiębiorczości i samozatrudnienia. Ministerstwo Rozwoju Regionalnego traktuje to działanie jako jeden z najważniejszych mechanizmów antykryzysowych. Resort szacuje, że w 2009 roku zostanie wypłacone ponad 4 tys. dotacji o łącznej wartości ponad 160 mln zł.

O dotację na własny biznes może starać się każda osoba fizyczna, która ma pomysł na własną działalność, ale brakuje jej środków na jego realizację. Osoba ubiegająca się o dofinansowanie nie może mieć zarejestrowanej działalności gospodarczej w okresie dwunastu miesięcy poprzedzających przystąpienie do projektu ani posiadać zaległości w zapłacie podatków lub składek ubezpieczenia społecznego. Nie może przeciwko niej toczyć się postępowanie sądowe, administracyjne albo egzekucyjne dotyczące niespłaconych zobowiązań.

Wsparcie w ramach PO KL jest kierowane przede wszystkim do wybranych grup docelowych. W przypadku Działania 6.2 są to w szczególności:

● osoby trwale długotrwale bezrobotne, czyli pozostające bez zatrudnienia przez co najmniej 12 kolejnych miesięcy w ciągu dwóch lat przed przystąpieniem do projektu,

● osoby mające trudności z wejściem lub utrzymaniem się na rynku pracy, a zgodnie ze Szczegółowym opisem Priorytetów PO KL są nimi zwłaszcza:

– kobiety powracające lub wchodzące po raz pierwszy na rynek pracy po przerwie spowodowanej urodzeniem i wychowaniem dzieci,

– osoby do 25 lat i po 45. roku życia,

– niepełnosprawni,

– zamieszkujący gminy wiejskie i wiejsko-miejskie oraz miasta do 25 tys. mieszkańców.

W związku z kryzysem Ministerstwo Rozwoju Regionalnego zamierza poszerzyć grupę docelową Działania 6.2 o pracowników objętych programem zwolnień monitorowanych.

Instytucje, które włączają do swoich projektów osoby zagrożone zwolnieniami, będą miały większe szanse na przyznanie dofinansowania i realizację projektów szkoleniowych w ramach Działania 6.2.

Trzeba również pamiętać o tym, że Działanie 6.2 PO KL jest realizowane w ramach tzw. komponentu regionalnego. Wytyczne dotyczące udzielania pomocy na rozwój przedsiębiorczości są więc tworzone w regionach, a więc szczegółowe zasady ustalania grup docelowych w poszczególnych województwach mogą się różnić. Każde województwo w swoim regionalnym planie działania może ustalić własne kryteria dostępu i kryteria strategiczne. Na przykład w woj. zachodniopomorskim w pierwszym tegorocznym konkursie największą szansę na otrzymanie dofinansowania mieli wnioskodawcy, którzy włączyli do swoich projektów pracowników zwalnianych ze stoczni szczecińskiej.

Również firmy szkoleniowe mają dużą elastyczność w doborze uczestników projektów. Każda z nich ma prawo zawęzić grupę docelową. Ponadto przy doborze uczestników do projektu ważniejszy niż ich wiek czy status zawodowy jest dobry pomysł na biznes, bo to on gwarantuje powodzenie całego przedsięwzięcia.

Operatorzy są odpowiedzialni za rekrutację uczestników do projektu, zapewnienie im szkoleń i doradztwa oraz wybór osób, które staną się ostatecznymi beneficjentami, tzn. otrzymają dotację. Teoretycznie operatorem może być każda instytucja.

Zgodnie z kryteriami dostępu Działania 6.2 operator powinien posiadać doświadczenie szkoleniowe w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej lub w przyznawaniu środków finansowych na rozwój przedsiębiorczości. Firmy-operatorzy są wybierani w konkursach przeprowadzanych przez tzw. instytucję pośredniczącą II stopnia, czyli w zależności od województwa przez wojewódzkie urzędy pracy lub urzędy marszałkowskie. Zamieszczają one wykazy lokalnych operatorów na swoich stronach internetowych. Operatorzy natomiast publikują ogłoszenia o przeprowadzanej rekrutacji w środkach masowego przekazu i internecie.

Warunki rekrutacji są określone przez firmę, która ja przeprowadza. Można wziąć udział w kilku rekrutacjach organizowanych przez różnych operatorów z jednego województwa. Jednak w momencie podpisania deklaracji uczestnictwa w projekcie realizowanym przez konkretnego operatora, należy zrezygnować z udziału w rekrutacji do innych projektów realizowanych w ramach Działania 6.2 PO KL. Osoba zamierzająca założyć działalność gospodarczą składa oświadczenie, że nie ubiega się o przyznanie środków publicznych na ten cel w innym podmiocie lub instytucji.

Rekrutacja odbywa się na podstawie przesłanych operatowi wniosków aplikacyjnych. Formularz można pobrać ze strony internetowej operatora projektu bądź w jego biurze. Następnie należy go wypełnić i złożyć we wskazanym miejscu i terminie. Wniosek nie wymaga żadnych załączników. Zawiera informacje o potencjalnym beneficjencie, opis planowanego przedsięwzięcia oraz wymagane przez niego oświadczenia.

Przed złożeniem wniosku warto dokładnie zapoznać się z dokumentacją konkursową, którą każdy z operatorów zamieszcza na swojej stronie internetowej. Operatorzy zapisują w nich szczegółowe, właściwe tylko dla siebie zasady rekrutacji. Regulamin może też zawierać inne istotne informacje, np. wykluczenia, którym podlega zgłaszany pomysł na własny biznes. Przeprowadzenie rekrutacji do projektu nie jest łatwym przedsięwzięciem, ponieważ zainteresowanie unijnymi dotacjami jest ogromne. Na przykład do łódzkiej Fundacji Inkubator zgłosiło się 544 chętnych. Firma mogła zakwalifikować do projektu tylko 35 osób, a jedynie 25 spośród nich otrzyma dotację. Do Działdowskiej Agencji Rozwoju wpłynęło natomiast 665 wniosków. Do części szkoleniowej projektu zakwalifikowano 200 osób. Dofinansowanie otrzyma 120 z nich.

Ocena zgłoszeń odbywa się w dwóch etapach. Najpierw dokonywana jest ocena formalna wniosku. Standardowo sprawdzane jest przede wszystkim to, czy kandydat spełnia tzw. kryteria dostępu (na przykład czy mieszka na terenie powiatu, który jest objęty zasięgiem danego projektu szkoleniowego). Podczas tegorocznej rekrutacji zdarzały się przypadki odrzucania wniosków o przyznanie dofinansowania z powodu prostych błędów formalnych. Udziału w projekcie pozbawiał np. brak podpisu na każdej stronie wniosku, a kandydatom nie dano szansy uzupełnienia tych braków formalnych. Dlatego warto dołożyć wyjątkowej staranności przy wypełnianiu wniosku i w przypadku każdej wątpliwości konsultować się z pracownikami firmy-operatora.

Drugim etapem oceny wniosku jest ocena merytoryczna. Zazwyczaj dokonuje jej kilkuosobowa komisja rekrutacyjna. Oceniane jest wykształcenie, doświadczenie zawodowe, dodatkowe kwalifikacje i umiejętności związane z profilem planowanej działalności. Operatorzy projektu mają dużą elastyczność w przyznawaniu punktów za wartość merytoryczną wniosku. Już na etapie rekrutacji do projektu oceniany jest pomysł na biznes, m.in. pod kątem realności, trwałości i innowacyjności.

Firmy rekrutujące do projektów podkreślają, że bardzo ważna jest znajomość rynku i konkurencji oraz posiadanie przemyślanego pomysłu na biznes. Takie wnioski już na etapie selekcji dają gwarancję udanego przedsięwzięcia biznesowego, które bez problemu utrzyma się na rynku przynajmniej przez wymagany okres 12 miesięcy. W warunkach kryzysu nie bez znaczenia jest także to, czy planowana działalność będzie stanowiła trwałe źródło utrzymania wnioskodawcy.

Autorzy wyselekcjonowanych zgłoszeń mogą zostać poddani testom predyspozycji psychologicznych do prowadzenia działalności gospodarczej. Z kandydatem zwykle przeprowadzana jest także rozmowa kwalifikacyjna. Na podstawie uzyskanej punktacji tworzone są listy rankingowe kandydatów, które operatorzy mają obowiązek zamieszczać na swoich stronach internetowych.

Osoby, które zakwalifikują się do projektu, podpisują deklarację udziału w nim i zostają dopuszczone do dalszego postępowania. Obejmuje ono szkolenia z zakresu przedsiębiorczości oraz indywidualne i grupowe doradztwo dotyczące prowadzenia działalności gospodarczej.

Czas trwania i intensywność szkoleń różni się w przypadku poszczególnych operatorów. Na przykład Centrum Doradztwa i Szkoleń Europrojekt zaoferowało swoim uczestnikom 108 godzin szkoleń grupowych i 30 godzin wsparcia indywidualnego. Natomiast Fundacja Inkubator osiem dni szkoleń i pięć godzin indywidualnego doradztwa. Warunkiem uzyskania dotacji jest uczestniczenie w całym bloku szkoleniowym, na który składa się kilka modułów. Uczestnicy uczą się, jak założyć własną firmę, poznają podstawową wiedzę o przedsiębiorczości, podatkach, marketingu, systemie ubezpieczeń. W wyjątkowych sytuacjach, np. gdy operator uzna, że uczestnik ma wystarczającą – z racji posiadanego wykształcenia lub ukończonego kursu – wiedzę, może być zwolniony z części lub całego szkolenia.

Wspólnym elementem szkleń organizowanych przez wszystkich operatorów jest przygotowanie przyszłych przedsiębiorców do samodzielnego napisania biznesplanu. Odbywa się to w części szkolenia, realizowanej w formie doradztwa najpierw grupowego, a następnie indywidualnego. Każdy uczestnik ma swojego opiekuna – doradcę biznesowego. Uczestnicy otrzymają gotowy wzór – formularz biznesplanu.

Można go odszukać na stronach internetowych wojewódzkich urzędów pracy i urzędów marszałkowskich jako załącznik do dokumentacji konkursowej Działania 6.2 PO KL. Udostępniają go na swoich stronach internetowych niektórzy operatorzy. Jest dostępny na przykład na stronie: www.altum.pl w zakładce: Kapitał dla przedsiębiorczych. Właśnie na podstawie oceny biznesplanu zapada decyzja o przyznaniu bądź odmowie przyznania unijnej dotacji uczestnikowi szkolenia. Przyszły przedsiębiorca musi opisać w nim planowane przedsięwzięcie, przewidywaną formę organizacyjno-prawną oraz formę rozliczeń z urzędem skarbowym.

Musi umieć wskazać głównych konkurentów na rynku i zastanowić się, jaka będzie ich reakcja na uruchomienie nowego przedsięwzięcia oraz wprowadzenia produktu lub usługi na rynek. Powinien wykazać, w jaki sposób jego produkt lub usługa różni się od produktów konkurencji i na czym polega jego przewaga. Autor biznesplanu powinien opisać także zaplanowaną politykę cenową, oszacować wielkość sprzedaży i przewidywane przychody, zasoby przedsiębiorstwa oraz źródła jego finansowania.

Z tym właśnie starający się o dotację mają zazwyczaj największe problemy. Sprawia im trudność właściwe określenie zakresu inwestycji, realnych prognoz cen oraz liczby przewidywanych odbiorców, dostosowanej do wielkości lokalnego rynku. Mają też problemy z udowodnieniem zasadności zakupów. Doradcy współpracujący z firmami-operatorami twierdzą, że standardowy dla Działania 6.2 formularz biznesplanu nie jest dokumentem bardzo trudnym, tylko wymaga dużej precyzji. Zawiera kilka punktów, które w odniesieniu do początkujących przedsiębiorców są wątpliwe. Muszą oni na przykład dokładnie rozpisać koszty finansowe zaciąganych kredytów, a także uwzględnić zmiany stanu produktów czy wzrost i spadek zapasów. W takich przypadkach indywidualni doradcy radzą uczestnikom projektu wpisywać kwoty zerowe.

Każdy z operatorów musi opracować regulamin oceny wniosków o przyznanie dotacji. Kryteria, które zdecydują o jej przyznaniu, mogą się różnić w przypadku poszczególnych firm szkoleniowych. Decydująca jest jakość przygotowanego przez uczestnika szkoleń biznesplanu. Oceny biznesplanów dokonuje komisja, w której skład wchodzą niezależni, zewnętrzni eksperci. Zasiada w niej także zwykle przedstawiciel urzędu marszałkowskiego bądź wojewódzkiego urzędu pracy. Na podstawie przyznanej przez komisję punktacji tworzona jest lista rankingowa. Dotacje są przyznawane osobom, których wnioski zostały ocenione najwyżej. Firma szkoleniowa podpisuje z nimi umowę o dofinansowanie. Pozostali uczestnicy szkoleń, którzy nie zmieścili się w limicie dotacji przyznanych danemu operatorowi, znajdują się na liście rezerwowej.

Uczestnik, składając wniosek o dofinansowanie, może mieć już zarejestrowaną działalność gospodarczą, ale nie jest to wymóg konieczny. Zarejestrowanie działalności gospodarczej jest warunkiem wypłaty dotacji. Może więc nastąpić dopiero po ogłoszeniu przez operatora wykazu ostatecznych beneficjentów, którym zostało przyznane dofinansowanie. Nie jest to jednak regułą, szczegółowe zasady ustalają bowiem operatorzy. Działalność musi być prowadzona na terenie województwa, które obejmuje swoim zasięgiem instytucja pośrednicząca, organizująca konkurs w ramach Działania 6.2 PO KL, czyli odpowiedni WUP lub urząd marszałkowski. Dopuszczalnymi formami rejestrowanej działalności są samodzielna działalność gospodarcza oraz spółdzielnia albo spółdzielnia socjalna. Nie jest natomiast możliwe założenie działalności w formie spółki prawa handlowego ani innego podmiotu zbiorowego (np. fundacja, stowarzyszenie). Można zawrzeć umowę spółki cywilnej, ale tylko z innym uczestnikiem tego samego projektu. Niedopuszczalne jest przekształcenie formy prawnej przedsiębiorcy (poza zawarciem umowy spółki cywilnej) w okresie 12 miesięcy od rozpoczęcia działalności gospodarczej.

Działalności gospodarczej uruchomionej za unijny grant nie można zlikwidować ani zawiesić przez 12 miesięcy od jej rozpoczęcia. Instytucje pośredniczące II stopnia: urzędy marszałkowskie i WUP za uzasadnioną przyczynę zaprzestania takiej działalności uznają jedynie wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności, w szczególności śmierci lub ciężkiej choroby osoby, której przyznano unijną dotację. Jeżeli nowo powstała firma nie utrzyma się na rynku przez 12 miesięcy od momentu zarejestrowania działalności, środki finansowe przekazane uczestnikowi projektu powinny być zwrócone. Urzędy marszałkowskie i WUP informują na swych stronach internetowych, że w tej sytuacji zwrotem środków obciążany jest uczestnik szkoleń. Operatorzy zabezpieczają spłatę ewentualnych wierzytelności wekslem. Wielu z nich przed przelaniem dotacji na konto przedsiębiorców wymaga od nich poręczenia dwóch innych osób. Przez rok działalność gospodarcza uczestnika projektu jest monitorowana przez firmę szkolącą. Sprawdzana jest prawidłowość wydatkowania dotacji oraz wsparcia pomostowego.

Nie wszystkie osoby, które uczestniczą w projekcie szkoleniowym, otrzymają dotację na własny biznes. Operatorzy zwykle kwalifikują do projektów więcej uczestników niż mogą przyznać dotacji. Przez pełny cykl szkoleń z zakresu przedsiębiorczości przejść muszą wszyscy. Z poszczególnych modułów lub całego szkolenia uczestnik projektu może być zwolniony tylko w wyjątkowych sytuacjach. Uczestnicy projektów muszą się liczyć z ryzykiem, że pomimo zaliczenia pełnego cyklu szkoleniowego, nie otrzymają wsparcia finansowego na realizację biznesplanu. Za udział w szkoleniu nie przysługuje stypendium. Od decyzji o nieprzyznaniu dotacji przynajmniej na razie nie można się odwołać. Beneficjentem jest operator i tylko on ma prawo złożyć odwołanie, jeśli jego projekt nie zostanie wybrany do realizacji przez instytucję pośredniczącą II stopnia, czyli WUP lub urząd marszałkowski. Jednak Ministerstwo Rozwoju Regionalnego obiecało GP, że zaleci urzędom marszałkowskim i wojewódzkim urzędom pracy, aby na etapie negocjacji projektu z operatorami przewidziały mechanizm odwoławczy.

Osoby, które korzystały ze szkoleń, ale nie otrzymały dotacji na założenie firmy, mogą po raz kolejny ubiegać się o unijne dofinansowanie bez konieczności udziału w szkoleniach. Zgodnie z interpretacją MRR możliwa jest nawet taka sytuacja, że beneficjent przechodzi doradztwo i szkolenie w jednym podmiocie, a dotację uzyskuje w innym.

Osoba mająca wątpliwości co do możliwości otrzymania wsparcia na dany rodzaj działalności powinna zapoznać się z art. 30 ust. 2 rozporządzenia ministra rozwoju regionalnego z 6 maja 2008 r. w sprawie udzielania pomocy publicznej w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki (Dz.U. 2008 nr 90, poz. 557). Są tam wskazane wszystkie wyłączenia od możliwości ubiegania się o wsparcie.

Dotacja na rozpoczęcie działalności gospodarczej może być przeznaczona na sfinansowanie pierwszych wydatków umożliwiających funkcjonowanie nowo powstałego przedsiębiorstwa. Należy ją wydatkować w okresie trzech miesięcy od podpisania umowy z operatorem. W uzasadnionych przypadkach termin ten jednak może być przedłużony.

Dotacja jest przeznaczona przede wszystkim na pokrycie wydatków inwestycyjnych (w tym m.in. na środki transportu, składniki majątku trwałego, koszty prac remontowych i budowlanych, które mają charakter dostosowania budynków, pomieszczeń lub miejsca pracy do potrzeb prowadzonej działalności gospodarczej) i na środki obrotowe, w szczególności zakup surowców i materiałów (maksymalnie 40 proc. dotacji). Muszą to być wydatki niezbędne do prowadzenia wybranej działalności gospodarczej. Dlatego operatorzy odrzucają zwykle biznesplany, w których wydatkami inwestycyjnymi są np. samochód lub laptop. Dotacji nie można przeznaczyć na zatrudnienie pracownika ani na budowę nowych budynków, ani remont już istniejących.

Dotacja może pokryć 100 proc. kosztów uruchomienia działalności gospodarczej. Co do zasady w ramach Działania 6.2 nie jest wymagany wkład własny. Jednak w zależności od rodzaju działalności jej rozpoczęcie oraz prowadzenie może się wiązać z koniecznością zaangażowania środków własnych uczestnika. Niektóre biznesplany powinny uwzględniać wkład własny, gdyż może się okazać, że sama dotacja może nie zapewnić przedsiębiorcy wystarczających szans przetrwania na rynku.

Wniesienie wkładu własnego przez uczestnika projektu może też być niezbędne w związku z trybem wypłaty dofinansowania. Dotacja jest bowiem wypłacana w dwóch transzach. Pierwsza wpływa na konto przedsiębiorcy w formie zaliczki w wysokości 80 proc. całego przyznanego wsparcia finansowego. Pozostała część wypłacana jest jako refundacja wydatków poniesionych na uruchomienie działalności gospodarczej. Zaangażowane środki własne zostaną zwrócone po ostatecznym rozliczeniu wszystkich poniesionych wydatków.

Osoby, którym zostanie przyznana dotacja, mogą dodatkowo ubiegać się o bezzwrotne finansowe wsparcie pomostowe. Jest ono wypłacane comiesięcznie przez pół roku od dnia rozpoczęcia działalności gospodarczej w wysokości nieprzekraczającej równowartości minimalnego wynagrodzenia (1276 zł). Zwykle jest to od 700 do 1100 zł brutto. W uzasadnionych sytuacjach (np. w przypadku sezonowej działalności gospodarczej, która nie przynosi zysku od razu) istnieje możliwość przedłużenia wypłaty wsparcia pomostowego do 12 miesięcy. Wsparcie pomostowe może być przeznaczone na sfinansowanie następujących wydatków:

● danin publicznych, z wyjątkiem kar i grzywien,

● kosztów opłat telekomunikacyjnych (telefon, internet itp.) i usług pocztowych,

● wydatków na media (woda, gaz, elektryczność itp.),

● kosztów dzierżawy, czynszu, najmu lokali,

● kosztów najmu, dzierżawy maszyn i urządzeń,

● kosztów ubezpieczeń majątkowych i osobistych,

● kosztów zlecania usług związanych bezpośrednio z wykonywaną działalnością gospodarczą (np. zlecanie obsługi księgowej, prawnej, działań informacyjno-promocyjnych, prowadzenia strony internetowej itp.).

Osoby, którym została przyznana dotacja, mają prawo już po rozpoczęciu własnej działalności do skorzystania z przysługującego im indywidualnego doradztwa. W zależności od operatora jest to zwykle od 5 do 10 godzin pracy z konsultantem z wybranej przez przedsiębiorcę dziedziny: z prawnikiem, specjalistą ds. marketingu, doradcą podatkowym itd.