Czesi lubią polskie jedzenie

Obroty handlowe między Czechami a Polską sukcesywnie rosną. Tylko w ciągu 10 miesięcy 2015 r. ich wartość zwiększyła się o ponad 11 proc., do prawie 15 mld euro. Jak wynika z danych Czeskiego Urzędu Statystycznego za pierwsze osiem miesięcy 2015 r. , najczęściej z naszego kraju importowane są części i akcesoria samochodowe (7,9 proc.), silniki spalinowe tłokowe z zapłonem iskrowym (4,2 proc.) oraz drut miedziany (3,3 proc.). Poza tym Czesi są zainteresowani polskimi meblami do siedzenia (3 proc.), przetworzonymi olejami mineralnymi oraz węglem kamiennym (po 2 proc.), drutami i kablami izolowanymi (1,9 proc.), kawą i jej substytutami (1,4 proc.) oraz cynkiem nieobrobionym (1,3 proc.). Na 10 wymienionych grup towarowych przypadało 28,7 proc. czeskiego importu z Polski ogółem, a ich łączna wartość rok do roku zwiększyła się o 48,9 proc.

- Czescy klienci na stałe wpisali się już w krajobraz polskich przygranicznych sklepów. Zaglądają do nas ci, którzy szukają oszczędności i z tego powodu wybierają polskie towary. Polskie produkty kojarzą się jednak Czechom raczej z niską ceną niż wysoką jakością - komentuje Grzegorz Sielewicz, główny ekonomista Coface w regionie Europy Środkowo-Wschodniej. Jak dodaje, polscy producenci oferujący swoje produkty w Czechach znaleźli jednak na to sposób. Wielu z nich - szczególnie tych nastawionych na masowego konsumenta - działa pod markami, które nie wskazują na powiązania z Polską, co sprawia, że produkty te są chętniej kupowane. Innymi słowy, Czesi kupują chętnie nasze towary i cenią ich jakość, ale często nie zdają sobie sprawy z tego, że są to produkty polskie.

Założenie firmy

Z Czechami łączy nas wiele, jak choćby porównywalny potencjał gospodarczy czy przepisy podatkowe. Ale rynek ten ma też swoją specyfikę.

Chcąc tam zaistnieć, trzeba pamiętać, że bardzo ważne dla tamtejszych przedsiębiorców jest pierwsze wrażenie. Czesi absolutnie nie tolerują spóźnień. Warto też umówić się z pewnym wyprzedzeniem, spotkanie organizowane z dnia na dzień może zostać źle odebrane. Nasi południowi sąsiedzi są stosunkowo powściągliwi w kontaktach biznesowych - próżno szukać u nich wylewności tak charakterystycznej dla Włochów czy Hiszpanów. Niewskazane jest także przechodzenie od razu do meritum sprawy, gdyż Czesi z zasady lubią zaczynać rozmowy od luźnej konwersacji na temat podróży czy wrażeń z pobytu w ich kraju. - Na spotkanie należy przyjść dobrze przygotowanym i przez cały czas zachowywać pewność siebie, jednak nie mylmy tego z arogancją, której Czesi wręcz nie znoszą. Struktura biznesowa w Czechach jest zhierarchizowana - ostateczne decyzje podejmuje tu najwyższe kierownictwo. Nie spodziewajmy się też, że od razu otrzymamy decyzję dotyczącą naszej ewentualnej współpracy z czeskim partnerem. Takie informacje przekazywane są zwykle po spotkaniu - zauważa Grzegorz Sielewicz.

W rankingu Banku Światowego "Doing Business", porównującego łatwość prowadzenia biznesu w ponad 180 krajach świata, Polska zajmuje 25., a Czechy 36. miejsce. Mimo tego w praktyce okazuje się, że założenie firmy w Czechach jest znacznie prostsze niż w naszym kraju. - Utworzenie spółki w tym kraju realnie trwa od 2 do 4 tygodni, a rejestracji można dokonać również przez internet. Koszty założenia działalności oraz wysokość kapitału zakładowego nie stanowią żadnej bariery. W przypadku spółki z o.o. kapitał zakładowy może wynieść symboliczną jedną koronę, a koszty założenia firmy jeszcze niedawno wynosiły ok. 350 euro. Od 2016 r. spadły do ok. 220 euro. Skrócił się także czas potrzebny do założenia firmy - do tygodnia - wymienia Grzegorz Sielewicz.

Przepisy wyodrębniają dwa rodzaje działalności gospodarczej w Czechach. W pierwszym przypadku prawo do jej wykonywania powstaje na podstawie zgłoszenia i wpisu do ewidencji we właściwym urzędzie. Drugi rodzaj to działalność koncesjonowana, gdzie prawo do wykonywania powstaje po udzieleniu koncesji.

Umowa pisemna jest najbardziej niezawodną, a tym samym najbardziej polecaną formą kontraktu, mimo że nie zawsze jest ona wymagana przez prawo. Bardzo często kontrakty są zawierane po prostu poprzez złożenie zamówienia (pisemnie lub pocztą elektroniczną). Umowa ustna również jest możliwa, ale oczywiście nie jest tak bezpieczna jak forma pisemna.

Prawo podatkowe

Czeski system podatkowy jest podobny do rozwiązań w innych krajach europejskich. Przychody budżetu pochodzą w zbliżonym stopniu z podatków pośrednich i bezpośrednich. Poza tym w Czechach obowiązuje jednolita stawka podatku dochodowego od osób fizycznych w wysokości 15 proc. Podstawą opodatkowania jest wynagrodzenie brutto podatnika.

- Dla obywateli polskich najważniejszym zagadnieniem związanym z podatkiem dochodowym w Czechach jest kwestia bycia czeskim rezydentem podatkowym. Mowa o osobie, która ma miejsce zamieszkania w Czechach lub przebywa na terytorium Czech co najmniej 183 dni w roku kalendarzowym. Wyjątkami w tym przypadku są leczenie oraz nauka i studia - wymienia Grzegorz Sielewicz i dodaje, że nierezydenci opłacają podatek wyłącznie od dochodów uzyskanych w Czechach.

Co do zasady zeznanie podatkowe składa się w przypadku, gdy przychody osiągnięte przez osobę fizyczną w danym roku podatkowym przekraczają 15 tys. czeskich koron. Jeśli chodzi o termin składania deklaracji, to jest on inny niż w Polsce. W przypadku, gdy podatnik nie korzysta z usług doradcy podatkowego, powinien złożyć deklarację oraz opłacić podatek do 31 marca roku następującego po roku podatkowym. Jeżeli zaś korzysta z usług doradcy podatkowego, musi to zrobić do 30 czerwca.

W przypadku podatku dochodowego od osób prawnych obowiązuje jedna stawka w wysokości 19 proc. Płatnikami są: osoby prawne (podmioty gospodarcze wpisane do rejestru handlowego), a także podmioty posiadające osobowość prawną, niemające na celu prowadzenia działalności gospodarczej. Osoby prawne mają obowiązek złożenia zeznania podatkowego oraz uiszczenia podatku do 31 marca roku następującego po roku podatkowym (do 30 czerwca w przypadku podmiotów zobowiązanych do przeprowadzenia audytu księgowego).

Należności i windykacja

W Czechach najbardziej rozpowszechnionym sposobem dokonywania płatności w transakcjach zarówno krajowych, jak i międzynarodowych jest przelew bankowy. W międzynarodowych transakcjach na duże kwoty mogą być stosowane zabezpieczone sposoby dokonywania płatności (akredytywa itp.). Płatności czekami należą do rzadkości, ale także są możliwe.

- Prawo preferuje 30-dniowe rozliczenia, zezwala jednak na stosowanie dłuższych terminów, o ile strony ustalą to w umowie. Z naszych doświadczeń wynika jednak, że średni termin płatności w Czechach wynosi ok. 70 dni - informuje Michał Stachowski, kierownik ds. windykacji zagranicznej w Coface.

Podstawowy okres przedawnienia to trzy lata. Dłuższy, 10-letni, stosuje się do roszczeń z tytułu ubezpieczeń na życie lub roszczeń odszkodowawczych i należności, które zostały uznane przez dłużnika oświadczeniem, w tym jednostronnym, należności przyznane przez organ władzy publicznej, np. roszczenia zasądzone przez sąd.

Według Michała Stachowskiego ważnym aspektem, na jaki należy zwrócić uwagę przy określaniu okresu przedawnienia, jest termin powstania roszczenia. Jeśli roszczenie powstało przed zmianą przepisów w przedmiotowej sprawie, stosuje się przepisy obowiązujące, gdy roszczenie powstało.

Taka sytuacja ma na przykład duże znaczenie dla roszczeń z tytułu usług transportowych. Do pierwszego stycznia 2014 r. okres przedawnienia względem tych roszczeń wynosił 1 rok. Po tej dacie, wobec zmiany przepisów, do umów tego rodzaju stosuje się ogólny, tj. 3-letni okres.

Okres przedawnienia może ulec wydłużeniu np. przy spłatach ratalnych, kompensatach, lecz na okres nie dłuższy niż 10 lat. Prawo dopuszcza również umowne określenie okresu przedawnienia w zakresie od 1 roku do 15 lat. - W zakresie umów międzynarodowych i wynikających z nich roszczeń okres przedawnienia nie może być dłuższy niż 4 lata. Wynika to z konwencji nowojorskiej i dotyczy krajów, które były wśród sygnatariuszy, w tym Polski, która podpisała ją w 1995 roku - twierdzi Michał Stachowski.

Prowadzenie windykacji

Wiele czeskich firm w swoich strukturach posiada własne komórki zajmujące się windykacją. Na rynku działa również wiele profesjonalnych podmiotów, które są w stanie zapewnić kompleksową obsługę w tym zakresie. Przy polubownej windykacji należności cena jest obliczana zwykle jako procent windykowanej kwoty. Z uwagi na brak uregulowań prawnych nakładających wymóg obciążania dłużnika kosztami polubownej windykacji koszt ten jest zazwyczaj ponoszony przez wierzyciela. Jedyny koszt, jaki obciąża dłużnika, to 1200 koron czeskich, stanowiący w przybliżeniu równowartość 40 euro, który to obowiązek został wprowadzony jako implementacja dyrektyw europejskich.

Wierzyciel ponosi także koszty postępowania sądowego. Jednakże w przypadku wygrania sprawy przez wierzyciela sąd zazwyczaj zasądza zwrot tych kosztów przez dłużnika.

Koszt postępowania sądowego wynosi średnio 4 proc. (minimum 400 koron czeskich, gdy powód wybierze tryb elektroniczny, w przeciwnym razie jest to 5 proc. i co najmniej 1000 koron czeskich), opłata za czynności adwokackie - ok. 15 proc., a pozostałe koszty, na które składa się tłumaczenie czy zamówienie opinii biegłego, to ok. 3 proc. Jeśli sprawa trafi do sądu, trzeba się przygotować, że potrwa od kilku miesięcy do nawet kilku lat.

Średni okres windykacji należności w segmencie B2B jest bardzo zróżnicowany. Zależy głównie od charakteru przyczyny braku zapłaty i może wynosić od kilku dni do nawet kilku lat.

- W sytuacjach kiedy dłużnik odpowiada sporadycznie, w oczywisty sposób gra na czas, nie sygnalizuje chęci choćby częściowego uregulowania należności, unika kontaktu itp., zasadniczo zalecamy klientowi, aby próby polubownego rozwiązania sprawy nie trwały dłużej niż 2-3 miesiące - mówi Michał Stachowski.

Mimo braku uregulowań prawnych, zgodnie z którymi kosztami polubownej windykacji należności można by obciążyć dłużnika - wskutek czego koszty te ponosi zazwyczaj wierzyciel - windykacja polubowna wciąż pozostaje tańsza od sądowej. Jeżeli chodzi o windykację sądową sytuacja powoli się poprawia, ale każde postępowanie przed sądem nadal jest kosztowniejsze i bardziej czasochłonne.

Eksperci polecają, by przed podpisaniem kontraktu standardowo sprawdzić kontrahenta. Informacje korporacyjne o przedsiębiorstwach są dostępne publicznie i bezpłatnie online na stronach Czeskiego Rejestru Handlowego, ale tylko w języku czeskim. Dostępne są podstawowe dane (nazwa i siedziba spółki, organ stanowiący lub reprezentujący spółki, struktura właścicielska, podstawowe informacje kapitałowe). - Oprócz tego wszystkie spółki zarejestrowane w rejestrze handlowym mają obowiązek publikować swoje sprawozdania finansowe - podpowiada Michał Stachowski.

Co ułatwia odzyskanie należności

Najlepszym sposobem na zagwarantowanie odzyskania należności jest zawarcie i zachowanie należycie podpisanej pisemnej umowy oraz zgromadzenie jak najobszerniejszej dokumentacji obejmującej:

n faktury,

n potwierdzone dowody dostawy (wewnętrzne dowody dostawy, międzynarodowe listy przewozowe, konosamenty, lotnicze listy przewozowe, listy pakowe itp.),

n zamówienia,

n inną istotną dokumentację i korespondencję.

Forma ustna oraz e-mailowa jest również dozwolona, lecz ze względów dowodowych jest dużo mniej bezpieczna.

Najpopularniejsze i najskuteczniejsze gwarancje lub zabezpieczenia

n Gwarancja osobista - wynika z pisemnej umowy lub jednostronnej deklaracji gwaranta, że wypełni on zobowiązania w zastępstwie dłużnika.

n Zabezpieczenie lub zastaw na ruchomościach, nieruchomościach i wszystkich innych rzeczach zbywalnych i mających wartość rynkową - wynika z umowy, która w przypadku nieruchomości musi mieć formę pisemną, oraz zastawu, który jeszcze nie istnieje, ale zostanie ustanowiony w przyszłości.

n Zobowiązanie do nieustanawiania zastawu - zobowiązanie się właściciela rzeczy do nieustanawiania zastawu na tej rzeczy. Zobowiązanie jest skuteczne wobec stron trzecich, jeżeli zostało zapisane w rejestrze zastawów lub w dowolnym innym rejestrze publicznym.

n Zastrzeżenie prawa (tytułu) własności - może być ustanowione w umowie zakupu i polega zasadniczo na tym, że przeniesienie własności następuje dopiero po zapłacie całej ceny zakupu. Aby takie postanowienie było skuteczne wobec stron trzecich, musi ono być zapisane w formie oficjalnego dokumentu lub mieć formę pisemną opatrzoną poświadczonymi podpisami.

@RY1@i02/2016/006/i02.2016.006.13000040e.802.jpg@RY2@

Patrycja Otto

patrycja.otto@infor.pl