Oliwia Komada

Na naszych oczach American dream zamienia się w koszmar o tym, że nie sposób oszukać przeznaczenia. Raj Chetty (Harvard) pokazał, że w Stanach Zjednoczonych maleją szanse na międzypokoleniowy awans społeczny. Wśród dzieci urodzonych w latach 40. 90 proc. mogło liczyć na zarobki przewyższające zarobki ich rodziców. Dla urodzonych w 1984 r. odsetek ten wynosi już tylko 50 proc. Zmiana najsilniej dotyka klasy średniej. Tam jedynie 45 proc. może liczyć na wyższe wynagrodzenie niż dochody rodziców.

Jak sprawdzić, czy zwiększenie wydatków na politykę prorodzinną o X proc. PKB rocznie pomaga zwiększyć dzietność o Y proc.? W idealnym świecie najpierw wprowadzilibyśmy (znacznie tańszy) program pilotażowy dla małej grupy rodzin. Obserwowalibyśmy tę grupę na tle pozostałych przez 35 lat. Porównalibyśmy wzorce dzietności. Jeżeli rezultaty byłyby zadowalające, to wsiedlibyśmy w wehikuł czasu, cofnęli się o 35 lat i program pilotażowy rozszerzyli. Jeżeli rezultaty byłyby niezadowalające… zrobilibyśmy inny eksperyment.

W 2016 r. ZUS zlecił ankietę, by sprawdzić naszą wiedzę o systemie emerytalnym. Okazało się, że ponad 50 proc. z nas ma problem z określeniem sposobu naliczania świadczenia, nie wiemy, co to jest III filar (ponad 90 proc.), nie potrafimy oszacować rzędu wielkości budżetu ZUS (ponad 80 proc.).