Gavin Rae

Wiadomość o niedawnym zamachu terrorystycznym w Manchesterze wywołała u mnie strach. Natychmiast zadzwoniłem do brata, by upewnić się, że rodzina jest cała. Ale prawdziwy koszmar tego wydarzenia zaczął docierać do mnie, kiedy oglądałem telewizyjne relacje o tym, że w wybuchu bomby zginęli rodzice i ich dzieci, wychodzący z koncertu muzyki pop.

Stare chińskie przysłowie i przekleństwo – Obyś żył w ciekawych czasach! – jest aktualne jak nigdy dotąd. Kryzys gospodarczy, brexit, narastający nacjonalizm świadczą o tym, że nasze czasy są ciekawe – i coraz bardziej niepokojące. Rzeczy, które uznawaliśmy za pewnik, przestają nim być. A jedną z najbardziej znaczących zmian jest przejście krajów anglosaskich, USA i Wielkiej Brytanii, od globalizacji do protekcjonizmu. Zaiste, w ciekawych czasach żyjemy.

A więc stało się. Wielka Brytania zagłosowała za opuszczeniem Unii Europejskiej. Premier David Cameron podał się do dymisji, rząd konserwatystów przeżywa kryzys, obywatele są podzieleni. Mówi się o możliwej niepodległości Szkocji, a nawet oddzieleniu się Irlandii Północnej. Atmosfera niepewności na Wyspach powoduje, że indeksy rynkowe i kurs funta ciągle spadają. Część społeczeństwa opanowała nowa fala nacjonalizmu i ksenofobii. Media mówią o serii ataków na imigrantów, w związku z którymi ambasada Polski już wyraziła „zaniepokojenie i szok”. „Odzyskaliśmy kraj” – powtarzają zwycięzcy referendum. Ale komu go odebrali? I skoro odzyskali, to co zamierzają z nim teraz zrobić?

Do konfliktu o Trybunał Konstytucyjny, który w ostatnich miesiącach tak bardzo rozgrzał politykę, dołączył teraz spór o konstytucję. Jarosław Kaczyński ogłosił, że nadszedł czas, by zacząć pracę nad nowym dokumentem. W odpowiedzi na tę deklarację opozycja zjednoczyła się w obronie ustawy zasadniczej z 1997 r. Jej postępowanie jest zrozumiałe, bo nowy dokument może mieć charakter bardziej autorytarny i mniej świecki. Jednak wiele zapisów obecnej konstytucji jest martwych. Szczególnie dotyczy to spraw gospodarczych i społecznych, przeczących sobie nawzajem i niepozwalających kolejnym rządom na planowanie długofalowej strategii ekonomicznej.

Zanim przyjechałem do Warszawy w latach 90., nigdy nie spotkałem żadnego Polaka i nie znałem brzmienia waszego języka. Ale czasy się zmieniły. Polacy stali się integralną częścią życia w Wielkiej Brytanii. Są kolegami z pracy, sąsiadami i przyjaciółmi. Polskie sklepy pozwalają nowo przybyłym mniej tęsknić za domem, a polski stał się drugim najczęściej używanym językiem na Wyspach. Kryzys w Grecji spowodował, że perspektywa Brexitu – wyjścia Wielkiej Brytanii z UE – wydaje się realna, zaś brak poprawy standardu życia powoduje wśród Brytyjczyków wzrost niechęci do imigrantów.