Lidia Raś

„Sny o Warszawie” to kolejna ważna pozycja na varsavianistycznym rynku. Krzysztof Mordyński przygląda się ideom i koncepcjom odbudowy stolicy w latach 1945-1952. Zrealizowane plany oraz wizje przebudowy miasta, które pozostały tylko w sferze projektów, mają wspólny mianownik: wyrastały z marzeń o nowym, funkcjonalnym, europejskim mieście.

Od ponad 65 lat tuż pod powierzchnią tli się konflikt, frustracja, nierozliczona przeszłość, porwania, stracenia, wypędzenia. Nadal żyją ci, którzy pamiętają rewolucję i pucz, dla których są to doświadczenia determinujące. Cypr jest kolejnym polem bitwy pomiędzy nacjami, religiami, obcymi i naszymi. O ludziach żyjących na wyspie podzielonej Zieloną Linią i poglądami, pisze Thomas Orchowski w „Wyspie trzech ojczyzn".

„Zachód słońca na Santorini. Ciemniejsza strona Grecji” Dionisiosa Sturisa jest książką o tożsamości i konsekwencjach złego jej rozumienia lub świadomego wykorzystywania do manipulacji. Przemożna potrzeba zdefiniowania oraz narzucania lub odbierania tożsamości, daje populistom niebezpieczne narzędzie i prowadzi do katastrofy. Wszystkie historie opisane w tej książce mają jeden cel: wytłumaczyć mechanizm, który spowodował, że w kolebce demokracji rację bytu mieli neonaziści, a patriotyzm nierzadko zamieniał się w szowinizm. Niech to będzie też przestroga, że nie jest to tylko problem Grecji. Analogie z Polską są aż nadto wyraźne.

"Najlepsze miasto świata. Warszawa w odbudowie 1944-1949” to książka o ludziach skupionych wokół Biura Odbudowy Stolicy, którzy dzięki wiedzy i entuzjazmowi podnosili Warszawę z ruin. Ich śmiałe projekty miały stworzyć miasto nowoczesne i funkcjonalne, służące wszystkim mieszkańcom, a nie tylko uprzywilejowanej grupie.

Z czego składa się „szwedzki stół” w „Inteligentach? Mamy tu tolerancję, rasizm, homofobię, politykę, religię, a do tego nowoczesne wychowanie, a nawet emerytury pracowników SB. Ryzykownie jak na jeden spektakl i może skończyć się hasłowym prześlizgiwaniem i pobieżnością ujęcia. Na szczęście przemyślana konstrukcja dramatu razem z dynamicznie prowadzoną akcją i bardzo dobrymi dialogami, układa się w logiczną całość.

Dlaczego zdecydowali się przemierzyć kilka tysięcy kilometrów koleją transsyberyjską? Czego szuka współczesny Europejczyk u szamana? Czy da się zdobytą wiedzę przełożyć na język teatru z zachowaniem dramaturgicznego ładunku?

Zawsze jest nadzieja na zmianę - tak można by podsumować zasadniczy przekaz, płynący z książki "Moimi słowami". Mylą się ci, którzy uważają, że cel daje się osiągnąć szybko. Ale nie mają też racji wątpiący w sens walki. Trzeba czasu, determinacji, wiary w słuszność celu i takich prawników jak Ruth Bader Ginsburg - symbol walki ze społeczną niesprawiedliwością.

Pracownicy sądów i prokuratury domagają się m.in. podwyżki wynagrodzeń, zwiększenia liczby etatów, czy podjęcia działań w celu wykorzenienia mobbingu w sądach. "Ciężko mówić, że 12-procentowa waloryzacja jest podwyżką".

- Konkluzja oświadczenia I prezes SN: „Wyłączne kompetencje do określania instytucjonalnych ram funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości posiada polski Ustawodawca” wydaje się być szczególnie niepokojąca, bo co ustawodawca miałby jeszcze zrobić w zakresie naruszania Konstytucji i prawa europejskiego, poza tym co już zrobił. Chyba więcej nie wypada, choć zapewne można - mówi prof. Ryszard Piotrowski, prawnik konstytucjonalista, profesor UW i tłumaczy sens oświadczenia Małgorzaty Manowskiej.