Jacek Stawiski

Już najbliższe miesiące pokażą, na jakich warunkach i kiedy Wielka Brytania opuści Unię Europejską. Brexit zachwiał i zachwieje jeszcze bardziej równowagą sił w zachodniej części Europy, do jakiej przyzwyczailiśmy się w ciągu czterech dekad. Ową równowagę sił można opisać, w uproszczeniu, mniej więcej tak: dla Francji uczestnictwo Londynu w funkcjonowaniu Wspólnoty Europejskiej było polisą ubezpieczeniową w obliczu siły RFN, zarówno przed, jak i po zjednoczeniu obu państw niemieckich. Dokładnie odwrotnie traktowano Brytyjczyków w Berlinie: jako polisę ubezpieczeniową przed Francją, która aspirowała przez wiele lat do politycznego patronatu nad Europą.

Paradoks sytuacji w Europie po odejściu Wielkiej Brytanii ze Wspólnoty zdefiniował niedawno na łamach niemieckiej „Die Welt” Michael Stürmer, jeden z czołowych niemieckich ekspertów od polityki zagranicznej, znawca najnowszej historii Starego Kontynentu.

Co dalej w relacjach Rosji z Zachodem? Czy uda się wyjść ze spirali niechęci i narastającej konfrontacji? A może przeciwnie – rozejście się Rosji i Zachodu ma cechy autentycznie trwałe, obliczone na lata, nawet na całe dekady? Te pytania stawiają sobie nie tylko eksperci i znawcy Rosji, ale niemal wszyscy interesujący się polityką zagraniczną.

Zwycięstwo zwolenników Brexitu w referendum będzie okazją do wielkiego świętowania przez przeciwników UE na ulicach brytyjskich miast. Można sobie wyobrazić, jak w Londynie na Trafalgar Square lider brexitowców Boris Johnson będzie wznosił okrzyki „suwerenność” i zapowiadał rychłe odcinanie więzów z Unią. Będzie już wiedział, że po rezygnacji Davida Camerona, który poniósł klęskę, prawdopodobnie zostanie premierem Wielkiej Brytanii. W 2013 r., kiedy Cameron ogłaszał zamiar referendum unijnego, liczył, że raz na zawsze zamknie usta opozycji w partii i przekreśli nadzieje części elit francuskich czy niemieckich na odsunięcie Londynu od centrum spraw unijnych. Ale pokerowa zagrywka uderzyła w Camerona rykoszetem: nie przewidział, że wyborcy odrzucą UE.