Martyna Kaczmarek

Do dzisiaj nie udało się rozwiązać w Polsce sprawy zwrotu przedwojennego mienia. Koszty tego ponoszą mieszkańcy i coraz częściej w zagrożonych miejscach mówi się o zorganizowaniu referendum. Nie tylko o odwołanie włodarza, ale także o sam proces reprywatyzacji na terenie gminy.

Nieruchomości, które uległy wywłaszczeniu, powinny zostać wykorzystane na wcześniej zamierzone cele publiczne. Jeżeli jednak do tego nie dojdzie, gminie powinno zależeć na uregulowaniu stanu prawnego gruntu, by nie dopuścić do utraty jego własności. Osoba prywatna może bowiem przejąć z mocy prawa działkę, o ile dysponuje nią wystarczająco długo. Jak się przed taką sytuacją bronić, jakie argumenty może zastosować gmina, a także jakie mechanizmy zadziałają w sytuacji, kiedy dojdzie do zbiegu postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości z postępowaniem o zasiedzenie?

Dziś kończymy omawianie ustawy z 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej. Na początku tej części komentarza omawiamy procedurę wydawania regulaminu zasad korzystania z usług publicznych świadczonych przez spółkę komunalną. Przyjęty przez nią i zatwierdzony regulamin jest z cywilnego punktu widzenia wzorcem umownym w rozumieniu art. 384 kodeksu cywilnego. Oznacza to, że podlega on regułom kontroli wynikającym z przepisów k.c., w szczególności przez zakaz stosowania klauzul abuzywnych (niedozwolonych). 

Na początku tej części komentarza omawiamy tryb tworzenia spółek komandytowych lub komandytowo-akcyjnych w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego. W podmiotach tych jednostka samorządu terytorialnego (JST) może być odpowiednio komandytariuszem lub akcjonariuszem. Zadaniem JST w tego rodzaju przedsięwzięciu jest dostarczenie kapitału do spółki.

Zwrot nieruchomości byłym właścicielom tylko z pozoru jest prosty. Pojawić się może przeszkoda, np. przekazanie działki w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej. A czasem cofnięcie wywłaszczenia w ogóle nie jest możliwe.

W trzeciej części komentarza do ustawy o gospodarce komunalnej omawiamy kolejne formy, w jakich jednostki samorządu terytorialnego mogą prowadzić gospodarkę komunalną. Artykuł 5 u.g.k. nakazuje, by reguły omawianej ustawy stosować w sposób odpowiedni, również w przypadku prowadzenia gospodarki komunalnej przez związki komunalne, miasto stołeczne Warszawę oraz w ramach porozumień komunalnych.

W drugiej części komentarza, poza wątkiem dotyczącym samorządowych instytucji kultury, zostanie omówiona specyficzna forma realizowania zadań z zakresu gospodarki komunalnej przez jednostki samorządu terytorialnego. Przepisy ustawy o gospodarce komunalnej dają organom samorządowym możliwość zawierania umów cywilnoprawnych, które mają na celu powierzenie wykonywania zadań podmiotom trzecim, czyli osobom fizycznym, osobom prawnym oraz jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej.