Marcin Król

Polska zawsze była między. Od Polski czasem jednak zależało, czy jest raczej krajem Zachodu, czy Wschodu. Po raz pierwszy Polska pozostała na Wschodzie, gdy nie uczestniczyła w pokoju westfalskim (1648), który ustanawiał porządek europejski. Porządek wielokrotnie naruszany, ale istniejący do dziś.

Słowa w życiu politycznym odgrywają ogromną rolę, a ponieważ politycy coraz częściej nie potrafią się nimi posługiwać, dochodzi do zamierzonych lub niezamierzonych nieporozumień. Nie chodzi o używanie dobrej polszczyzny – o tym trzeba zapomnieć – lecz kluczowych słów w rozmowach lub deklaracjach politycznych. Ostatnio pojęciem, które zostało niemal doszczętnie zdewastowane, jest „kompromis”.

Pomijam wszystkie czynniki zasadnicze: Trybunał Konstytucyjny czy przepisy dotyczące nieruchomości rolnych i wiele innych spraw. Niedawne przemówienie premier Beaty Szydło wskazywało jawnie na to, że rząd się obraził na opozycję, na media międzynarodowe, na instytucje Unii Europejskiej i jej poszczególnych przedstawicieli. Kiedyś matka w ramach treningu dobrego zachowania uczyła mnie, że „tylko kucharki się obrażają”. Trening okazał się skuteczny. Przez dziesięciolecia nikt mnie nie obraził, co najwyżej z osobą, która miała takie intencje, rozluźniałem stosunki, czasem do zera.

Ustawodawca dramatycznie ograniczył możliwości sprzedawania i kupowania ziemi rolnej. Rzadko się zdarza, by uchwalono tak idiotyczną ustawę, i to idiotyczną z kilku powodów.

W lipcu 1870 r. w czasie kolacji z ministrem wojny i generałem Helmutem von Moltkem Otto von Bismarck dostał depeszę od króla Prus Wilhelma I, który kurował się w Ems. Król w liście, który przeszedł do historii jako depesza emska, pisał, że odprawił ambasadora Francji domagającego się zapewnienia, że Prusy nigdy nie będą chciały osadzić swojego monarchy na tronie hiszpańskim.

Zestawmy dwa fakty. Koncern Mitsubishi oszukiwał w kwestii ilości benzyny spalanej przez samochody i grozi mu upadek. A w Stanach Zjednoczonych, jak podaje poważna gazeta „The Huffington Post”, do tej pory wydano w trakcie kampanii wyborczej co najmniej 2 mld dol. na sterowane wpisy w serwisach społecznościowych. Skala i rodzaj innych oszustw są nieco mniej znane, ale praktycznie nie wiemy, co połykamy jako multiwitaminę i dlaczego pralka działa najwyżej pięć lat.

Za nami rocznica Konstytucji 3 maja. Kto wie, dlaczego była tak ważna i dlaczego wówczas wielu obywateli miało wątpliwości, a teraz ma je wielu wybitnych historyków? Kto – na pewno nie ludzie młodzi, którzy idą na uniwersytet – wie, kiedy było Monachium i o co tam chodziło, kiedy była reformacja i dlaczego przez sto pięćdziesiąt lat Europę nękały wojny religijne?

XIX wiek był zły dla Kościoła katolickiego. Aż do 1891 r oku, czyli do „Rerum novarum” Leona XIII, Kościół nie tylko bronił oblężonej twierdzy, ale trwał w radykalnym konserwatyzmie. W 1832 r oku Grzegorz XVI w encyklice powiedział wprost, że „Kościół się brzydzi każdą nowością”. I tak jest do dzisiaj. W Polsce pojawiły się dwie kwestie: aborcji i ziemi, którą wyłącznie Kościół może – według nowego prawa – kupować.

Dziwne losy ma w Polsce po 1989 r. przymiotnik „liberalny”. Służy raczej jako pochwała lub obelga niż jako opis stanu świadomości społecznej. Po transformacji liberalizm utożsamiano – i słusznie – z wolnością. Społeczeństwo liberalne to bowiem takie, które dopuszcza jak najwięcej wolności. Możemy czynić wszystko, co tylko chcemy, o ile nie naruszamy cudzej wolności.