ubezwłasnowolnienie

Nawet całkowite ubezwłasnowolnienie przedsiębiorcy samo w sobie nie wyklucza nawiązania współpracy przez małżonka przy prowadzonej działalności gospodarczej – stwierdził Sąd Apelacyjny w Rzeszowie w wyroku z 4 lipca 2023 r. (sygn. akt III AUa 971/21). 

Rezygnacja na stałe z kolegialności składów odwoławczych sama w sobie budzi spore kontrowersje, ale decydowanie przez jednego sędziego o ubezwłasnowolnieniu jest uznawane przez część ekspertów za przekroczenie Rubikonu.

Sąd zyska możliwość formalnego ustalania kontaktów pełnoletniej osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej z jej bliskimi. To jedna z nowości przewidzianych w projekcie nowelizacji kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz innych ustaw, nad którym pracuje obecnie Ministerstwo Sprawiedliwości.

Przyznanie osobom częściowo ubezwłasnowolnionym czynnego prawa wyborczego w wyborach do PE to cel przyjętego przez Senat w czwartek projektu nowelizacji Kodeksu wyborczego. Projekt trafi teraz do Sejmu, stanowi on pokłosie petycji Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka.

Badając przesłanki ubezwłasnowolnienia częściowego, należy zwracać uwagę na obecny stan zdrowia ubezwłasnowolnionego oraz jego możliwość samodzielnego wykonywania czynności życiowych takich jak leczenie czy załatwianie spraw administracyjnych. Jeżeli sprawujący opiekę czy kuratelę nie jest niezbędny do pomocy w tych sprawach, nie ma przesłanek do utrzymywania stanu ubezwłasnowolnienia częściowego. Do takich wniosków doszedł Sąd Najwyższy.

Zgoda polskiego sądu na zbycie leżącej w Polsce nieruchomości przez obcokrajowca nieposiadającego zdolności do czynności prawnych nie jest potrzebna. Wystarczy, że wyrazi ją sąd państwa, którego obywatelem jest ubezwłasnowolniony. Stwierdził tak Sąd Najwyższy w wydanej w ostatni piątek uchwale.

10 018 – tyle osób zostało ubezwłasnowolnionych w 2018 roku. To kolejny rekord. Eksperci alarmują: to instytucja nieprzystająca do rzeczywistości.

 Stosowanie całkowitego ubezwłasnowolnienia jest konstytucyjne tylko wtedy, gdy inne środki służące ochronie interesu ubezwłasnowolnianej osoby są niewystarczające - głosi stanowisko Prokuratora Generalnego przekazane Trybunałowi Konstytucyjnemu.

Niepełnosprawność nie może sama w sobie ograniczać obywateli w korzystaniu z praw wyborczych, a polski mechanizm wprowadzający automatyzm ograniczeń jest wadliwy. Stwierdził tak Sąd Rejonowy w Nowym Sączu.

Ubezwłasnowolnienie całkowite jest niezgodne z zasadami godności i wolności człowieka oraz poszanowania życia prywatnego oraz rodzinnego i powinno zostać uznane za niekonstytucyjne - napisał Rzecznik Praw Obywatelskich (RPO) Adam Bodnar w stanowisku dla Trybunału Konstytucyjnego (TK).

Bliscy osoby dorosłej całkowicie ubezwłasnowolnionej są bezradni, jeśli jej prawny opiekun uniemożliwia im kontaktowanie się z nią – podnosi Rzecznik Praw Obywatelskich i proponuje, aby w takich sytuacjach sąd mógł wdrażać postępowania z urzędu, na wniosek zainteresowanych.

Uchylenie przepisów umożliwiających ubezwłasnowolnienie osób z niepełnosprawnościami, a przez to pozbawienie poszczególne osoby zdolności do czynności prawnych oraz ustanowienie mechanizmów wspierania podejmowania decyzji, które szanują autonomię i wolę danej osoby – to jedna z rekomendacji Komitetu ONZ ds. Praw Osób z Niepełnosprawnościami, którą wystosowano w stosunku do Polski.

Instytucja ubezwłasnowolnienia powinna zostać zniesiona i zastąpiona systemem wspieranego podejmowania decyzji.

Lawinowo przybywa wniosków o ubezwłasnowolnienie starszych osób. W większości przypadków sądy przychylają się do wniosków i orzekają całkowitą niezdolność do czynności prawnych.

Zmiany w instytucji ubezwłasnowolnienia są potrzebne, jednak z uwagi na inne priorytetowe projekty realizowane w MS nie toczą się w tej sprawie żadne prace legislacyjne - napisał wiceminister sprawiedliwości Łukasz Piebiak w odpowiedzi na pismo RPO w tej sprawie.

Choroba psychiczna może być podstawą do ubezwłasnowolnienia osoby dotkniętej taką chorobą. Nie jest przy tym podstawą, która sama przez się, przez samo pojawienie się choroby, powoduje ubezwłasnowolnienie. Ubezwłasnowolnić można dopiero wtedy, gdy choroba psychiczna, czy upośledzenie, wpływa na niemożność lub ograniczenie kierowania przez osobę chorą swoim postępowaniem, po osiągnięciu określonego wieku.

Tak wynika z jednej z najnowszych uchwał Sadu Najwyższego. Rozstrzygnięty problem prawny powstał na kanwie sporu toczonego przez państwa P. Kobieta wniosła o rozwód z winy męża, proponując jednak pozostawienie przy nim małoletnich dzieci. Sama zaproponowała też, że będzie płacić alimenty, choć w stosunkowo niskiej kwocie.

Znaczne ograniczenie prawa do kierowania swoimi sprawami (np. zawierania umów) służy jako ochrona dla osób niezdolnych do dbania o swoje dobro wskutek np. zaburzenia psychicznego, uzależnienia od alkoholu czy niepełnosprawności intelektualnej. Wniosek o ubezwłasnowolnienie mogą złożyć krewni w linii prostej, współmałżonek lub przedstawiciel stawowy (osoba obca tylko poprzez wniosek do prokuratora). Ubezwłasnowolnienie może być częściowe lub całkowite.