samorządy

Tylko kilkanaście miast dołożyło w ostatnich latach do zadań zleconych ponad 377 mln zł. Część spraw znalazła swój finał w sądach, ale już wiadomo, że samorządy na tym nie poprzestaną. Szykują kolejne pozwy przeciwko Skarbowi Państwa.

Samorządy różnie interpretują przepisy dotyczące dotowania placówek oświatowych działających od 1 września 2025 r. Część nie wypłaca pieniędzy, tłumacząc, że przepisy usuwające lukę weszły w życie dopiero w połowie stycznia br.

Urzędy miast i gmin zostały zarzucone fakturami zakupowymi, które trafiają do nich, choć powinny trafić do podrzędnych im jednostek organizacyjnych, np. szkół, bibliotek, muzeów, ośrodków sportu.

Ministerstwo Finansów opublikowało projekt rozporządzenia w sprawie Centralnego Rejestru Umów. Od 1 lipca jednostki sektora finansów publicznych, w tym samorządy, będą musiały zamieszczać w nim informacje o wszystkich zawartych umowach.

Polskie samorządy mogą wkrótce uzyskać dostęp do kredytów rozłożonych nawet na pół wieku. Bank Gospodarstwa Krajowego przygotowuje nowy model finansowania inwestycji infrastrukturalnych, który ma umożliwić realizację wielomiliardowych projektów, takich jak metro w Krakowie czy rozbudowa sieci ciepłowniczych i transportowych. Rozwiązanie to może zasadniczo zmienić sposób finansowania infrastruktury w Polsce, przenosząc ciężar spłaty na znacznie dłuższy okres i zmniejszając bieżące obciążenia budżetów miast.

– W ramach troski o właściwe wydatkowanie pieniędzy publicznych wydajemy dodatkowe kwoty na publikację danych – zauważa w rozmowie z DGP dr Grzegorz Kubalski, zastępca dyrektora biura Związku Powiatów Polskich. Absurdów związanych z ostatecznym kształtem Centralnego Rejestru Umów jego zdaniem jest wiele.

XI Europejski Kongres Samorządów (EKS), który odbędzie się w dniach 2-3 marca w Mikołajkach, będzie gościł rekordową liczbę ponad 3000 uczestników z Polski i zagranicy. Tegoroczny Kongres odbędzie się pod hasłem: „Samorząd w czasach niepewności - lokalne odpowiedzi na globalne wyzwania.”

Grzegorz Pochopień: Największą zmianą jest ta dotycząca uczniów z oddziałów integracyjnych. Będą objęci takimi samymi zasadami jak w 2025 r. oddziały ogólnodostępne. Dla szkół sformatowanych na edukację domową rok 2026 nie będzie korzystny.

Chociaż do Sejmu nie trafiła jeszcze zapowiadana od miesięcy pierwsza ustawa, która ma przywrócić część kompetencji samorządom, to MSWiA otrzymało już od lokalnych włodarzy "Pakiet 2.0". Chodzi m.in. o wzmocnienie pozycji samorządów przed sądami administracyjnymi czy większą elastyczność w wydatkowaniu pieniędzy.

Po długim czasie politycznego impasu i technicznych przygotowań Krajowy Plan Odbudowy (KPO) zszedł na poziom miast, gmin i regionów. W szkołach trwa termomodernizacja, samorządy aktualizują plany ogólne, województwa zamawiają nowy tabor kolejowy, a miasta sięgają po pożyczki na zieloną transformację. To tylko niektóre przykłady. Rok 2026 będzie w wielu wymiarach dla KPO decydujący.

Wprowadzenie do samorządowych ustawach ustrojowych rad kobiet utrudni powstawanie innych – uważają rządowi eksperci. Postulują przyjęcie rozwiązań zwiększających swobodę działalności lokalnych władz przy powoływaniu ciał doradczych.

Od 1 lipca 2026 r. ruszy Centralny Rejestr Umów (CRU). W wielu jednostkach finansów publicznych konieczne może być zatrudnienie dodatkowych pracowników do wpisywania do niego informacji. Aby zracjonalizować procesy z tym związane - warto przemyśleć na nowo zasady zawierania umów i obiegu dokumentów w urzędzie.

Samorządy kierunkowo popierają zastąpienie opłaty miejscowej opłatą turystyczną, która miałaby być pobierana bez względu na walory klimatyczne i krajobrazowe danej miejscowości. Rząd pracuje nad takim rozwiązaniem, ale wcześniej pojawiły się projekty poselskie. Przedstawiciele samorządów podkreślają, że ważne jest, aby to gmina decydowała, gdzie opłata turystyczna będzie pobierana.

Od 1 stycznia oraz w pierwszych miesiącach roku wchodzi w życie wiele regulacji, które będą miały wpływ na funkcjonowanie i obowiązki jednostek samorządu terytorialnego. W tym tygodniku i w kolejnych będziemy analizować wybrane przepisy, aby ułatwić ich wdrażanie.

– Apelujemy o dofinansowania dla samorządów z Polski lokalnej, powiatowej. Przydałoby się więcej pieniędzy kierowanych nie do metropolii, a do miasteczek kilkutysięcznych – mówi w wywiadzie dla DGP Grzegorz Cichy, prezes Unii Miasteczek Polskich i burmistrz Proszowic.