rozszerzona odpowiedzialność producentów

Na Forum Ekonomicznym w Karpaczu prezes PreZero, Kamil Majerczak, w rozmowie z Dziennikiem Gazetą Prawną podkreślił, że projekt ustawy dotyczącej rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP) budzi wiele emocji w branży gospodarki odpadami. Powodem nie są jedynie zapisy projektu, ale przede wszystkim kwestie, których w nim brakuje.

W ramach systemu Rozszerzonej Odpowiedzialności Producenta (ROP) wpływy gmin ze stałej rocznej opłaty przekroczą w skali kraju ok. 200 mln zł. Samorządy dostaną też pieniądze za opakowania przekazane do recyklingu. Zapłacą firmy wprowadzające na rynek opakowania.

Polska wciąż w pełni nie wdrożyła dyrektywy odpadowej dotyczącej rozszerzonej odpowiedzialności producenta dla opakowań. Tracą na tym środowisko naturalne i konsumenci, na barkach których spoczywają dziś koszty zbiórki odpadów. Skuteczny system zapewni wyższy poziom recyklingu

- Jako samorządowcy chcielibyśmy przede wszystkim, żeby pojawiło się kompleksowe rozwiązanie prawne wraz z elementami finansowymi, które będzie miało wymiar trwały i kompleksowy. W zasadzie ustawy dotyczące gospodarki odpadami należałoby napisać od nowa - mówi Marek Wójcik, ekspert Związku Miast Polskich

Projekt ustawy wdrażającej rozszerzoną odpowiedzialność producenta (ROP) jest zagrożeniem dla Polski – alarmują firmy zrzeszone w Konfederacji Lewiatan w wystąpieniu skierowanym do wszystkich decydentów, czyli prezydenta, premiera, resortu klimatu i posłów.

Rezygnacja z projektu ustawy o ROP to błąd. Naraża państwo na kary, które zapłaci każdy z nas, a także nasze dzieci i wnuki. Jeśli dodać do tego wezwania polskiego rządu do rezygnacji z ropy, gazu i innych rosyjskich surowców, jedynym spójnym stanowiskiem zdaje się być jak najszybsze wprowadzenie ustawy – przekonuje Polskie Stowarzyszenie Zero Waste.

Wszystko wskazuje na to, że nowe prawo wejdzie w życie później niż od 2023 r., co pierwotnie zapowiadano. Wyzwaniem jest to, jak określić jego koszty, by nie wywołać efektu proinflacyjnego

Projekt ustawy o rozszerzonej odpowiedzialności producenta pozostaje w gestii Ministerstwa Klimatu i Środowiska. Są wobec niego zalecenia zespołu programowania prac rządu, które mają służyć temu, by ograniczyć potencjalny proinflacyjny wpływ tej regulacji, a także sprawić, by bardziej odpowiadała ona oczekiwaniom przedsiębiorców, a zarazem, by jej skutki były jak najmniej niekorzystne dla konsumentów – mówi DGP szef Stałego Komitetu Rady Ministrów Łukasz Schreiber.

Ministerstwo Klimatu i Środowiska zapowiada, że poprawi przepisy, które nakazują zbiórkę z rynku wysłużonych instalacji fotowoltaicznych. Problem opisaliśmy we wtorkowym wydaniu DGP. Odpadów z fotowoltaiki jest jeszcze niewiele (w odniesieniu do ilości wprowadzanych na rynek), więc organizacje odzysku zamiast nich zbierają stare AGD, przede wszystkim wysłużone pralki. Jednak tych urządzeń w związku z rosnącym zapotrzebowaniem na zbiórkę fotowoltaiki też już brakuje. Dlatego producenci i importerzy obawiają się, że zapłacą wysokie kary za niewypełnienie obowiązku zebrania co najmniej 65 proc. urządzeń. Taki wymóg nakłada na nich ustawa o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1893 ze zm.).

Zaproponowany kształt systemu rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP) pod kątem obciążeń nakładanych na określone grupy przedsiębiorców zdaje się godzić w podstawowe zasady konstytucyjne i gospodarcze, w tym szczególnie naruszać zasadę swobody prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce – głosi opinia mec. Katarzyny Barańskiej i mec. Sylwii Uziębło-Kowalskiej z Kancelarii Kochański i Partnerzy, przygotowana na zlecenie Związku Pracodawców Przemysłu Opakowań i Produktów w Opakowaniach EKO-PAK.

Za sprzątanie Polski ma płacić zanieczyszczający ją biznes, a nie mieszkańcy. To rewolucja – o ile się powiedzie. Gminy i branża zagospodarowania odpadów twierdzą, że nie ma na to szans.

Zastanawiamy się, czy w ogóle jest sens zgłaszać uwagi do projektu o ROP, czy może po prostu zaapelować o napisanie wszystkiego od nowa - mówi Robert Szyman, dyrektor Polskiego Związku Przetwórców Tworzyw Sztucznych

Dwa złote za kilogram odpadów opakowaniowych dla gmin to zdecydowanie za mało – uważa zrzeszająca największe miasta Unia Metropolii Polskich (UMP). Chodzi o pieniądze, które firmy będą płacić z tytułu rozszerzonej odpowiedzialności producenta

Operatorem systemu będzie Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Nadzór sprawować będą Instytut Ochrony Środowiska i minister klimatu. Ten drugi określi stawki opłaty opakowaniowej.

Projekt ustawy o rozszerzonej odpowiedzialności producenta odpowie, kto zbuduje system i czyje będą odpady. Interesy kluczowych graczy są w tych sprawach sprzeczne.

Według zapowiedzi resortu klimatu i środowiska do końca lipca powinniśmy poznać projekt ustawy, która wdroży nowy model rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP). W związku z tym osiem organizacji odzysku opakowań w przekazanym DGP liście skierowanym do wiceministra klimatu Jacka Ozdoby przekonuje, że nowy system nie może spowodować wzrostu cen.

Najwyższe koszty zbierania i transportu w odniesieniu do 1 Mg odpadów występują dla frakcji tworzyw sztucznych, metali i opakowań wielomateriałowych (1320–1560 zł w roku 2021 oraz 1060–1470 zł w 2024 r.). Następnie dla papieru (602–765 zł w roku 2021 oraz 490–730 zł w 2024 r.). Najniższe zaś dla szkła (433–474 zł w roku 2021 oraz 360–450 zł w 2024 r.). Najwyższe koszty odbioru, transportu i zagospodarowania występują w gminach wiejskich, gdzie dominuje zabudowa jednorodzinna oraz występują znaczne odległości pomiędzy punktami zbiórki odpadów.

- Niestety w Polsce realia są takie, że jak rząd nie przykręci firmom śruby regulacyjnej, to sytuacja nigdy się nie zmieni. Głównym wehikułem rozszerzonej odpowiedzialności producenta powinny być organizacje odzysku i to je należałoby uzdrowić - mówi Jan Filip Staniłko, ekspert ds. polityki przemysłowej i gospodarki obiegu zamkniętego, w latach 2015–2020 dyrektor departamentu innowacji w resorcie rozwoju