prawo łaski

Trybunał Konstytucyjny od ponad trzech lat nie jest w stanie rozstrzygnąć sporu kompetencyjnego między Sądem Najwyższym i prezydentem. Prezes Izby Karnej SN stracił cierpliwość.

Czy za niezgodny z konstytucją należy uznać przepis kodeksu postępowania karnego, który – jak twierdzi prokurator generalny (PG) – pozwala wnieść kasację na niekorzyść oskarżonego także wówczas, gdy zastosowano wobec niego prawo łaski? Na to pytanie Trybunał Konstytucyjny odpowie 26 czerwca br.

Każdy, kto decyduje się na podjęcie drogi sądowej, ma prawo, aby daną sprawę rozpatrzył niezależny i niezawisły sąd, który wyda sprawiedliwe rozstrzygnięcie w formie wyroku. Dlatego rozszerzająca wykładnia art. 139 konstytucji godzi w podstawowe uprawnienia obywatela.

 Wciąż istnieją przeszkody formalne, które uniemożliwiają podjęcie zawieszonego postępowania w sprawie Mariusza Kamińskiego, byłego szefa CBA, i kilku innych osób z kierownictwa tej instytucji. Do takich wniosków doszedł wczoraj Sąd Najwyższy (sygn. akt II KK 313/16).

Myli się ten, kto sądzi, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 17 lipca 2018 r. (sygn. akt K 9/17) dotyczy prezydenckiego prawa łaski, uregulowanego w art. 139 konstytucji. W rzeczywistości traktuje on o tzw. abolicji indywidualnej – tej jednak na próżno szukać w przepisach ustawy zasadniczej.

Na 17 lipca Trybunał Konstytucyjny wyznaczył termin wyroku w sprawie, którą przed rokiem skierował do TK prokurator generalny Zbigniew Ziobro. Chodzi o to, czy zastosowanie przez prezydenta prawa łaski zobowiązuje sąd do zakończenia postępowania, niezależnie od jego etapu.

Nie istnieje żaden organ, który byłby władny zanegować decyzję głowy państwa w przedmiocie zastosowania prawa łaski. Taką tezę stawia prezydent w przesłanym do Trybunału Konstytucyjnego stanowisku. Tym samym Andrzej Duda uznał, że Sąd Najwyższy, wydając uchwałę negującą możliwość ułaskawienia osób jeszcze nieosądzonych prawomocnym wyrokiem sądowym, przekroczył swoje kompetencje.

 Zastosowanie prawa łaski nie jest przesłanką umorzenia postępowania karnego. A to dlatego że, jak uznał Sąd Najwyższy, skutecznie ułaskawić można jedynie osobę, w sprawie której postępowanie karne zostało już w sposób prawomocny zakończone.

Skoro marszałek Sejmu zwrócił się do TK z wnioskiem o rozpatrzenie, czy SN może które współuczestniczyć obok prezydenta w realizacji prawa łaski, to zgodnie z ustawą sąd powinien czekać na stanowisko TK - mówi PAP prawnik i sędzia Trybunału Stanu prof. Bogusław Banaszak.

Prawo łaski to uprawnienie prezydenta, które wykonuje on osobiście i bez ingerencji innych podmiotów. A Sąd Najwyższy nie może dokonywać interpretacji przepisów konstytucji w związku z wykonywaniem przez prezydenta prerogatywy. Takie tezy w stanowisku przekazanym Trybunałowi Konstytucyjnemu formułuje prokurator generalny.

 - Model dzielący władzę między różne ośrodki nie jest efektywny i trzeba dokonać wyboru: rządzić ma prezydent czy premier - przyznaje Paweł Mucha.

Ucywilizowanie zasad egzekwowania długów czy ułatwienie walki o odszkodowanie za dyskryminujące zwolnienie z pracy. To efekty uchwał Sądu Najwyższego.

To dobrze, że Trybunał Konstytucyjny rozstrzygnie, czy Sąd Najwyższy mógł oceniać prerogatywy prezydenta wpisane do konstytucji - powiedział w czwartek PAP rzecznik prezydenta Krzysztof Łapiński.

Na stronie Sądu Najwyższego opublikowano pisemne uzasadnienie uchwały siedmiu sędziów SN ws. ułaskawienia przez prezydenta Andrzeja Dudę ministra koordynatora służb specjalnych Mariusza Kamińskiego. SN uznał, że prawo łaski może być stosowane wyłącznie wobec prawomocnie skazanych.

Według części polityków ułaskawienie przed uprawomocnieniem się wyroku to tylko ominięcie zbędnego etapu. Tak naprawdę to zaprzeczenie normom, a więc podważenie istoty prawa w rozumieniu naszej kultury.

 Uchwały Sądu Najwyższego w sprawie prawa łaski w ogóle nie powinno być. W świetle konstytucji kodeks postępowania karnego nie może dopuszczać wniesienia kasacji od wyroku umarzającego z powodu prawa łaski. Już samo jej przyjęcie było więc niekonstytucyjne. Dlatego sprawa ta wymaga reakcji Trybunału Konstytucyjnego.

Sąd Najwyższy nie działał w granicach prawa wydając uchwałę ws. ułaskawienia Mariusza Kamińskiego, bo nie ma prawa oceniania prerogatyw prezydenta wynikających z konstytucji - podkreślił w piątek rzecznik prasowy prezydenta Krzysztof Łapiński .