kultura historia

30 lat temu, 6 kwietnia 1990 r., Sejm RP uchwalił ustawę o likwidacji Służby Bezpieczeństwa. Akt ten zamykał historię komunistycznej bezpieki. Proces weryfikacji i rozliczenia funkcjonariuszy SB do dziś budzi wiele dyskusji i często oceniany jest jako jedno z największych zaniechań okresu transformacji.

Zmagające się z III Rzeszą państwa odkryły, że szanse wyjścia cało z opresji daje jedynie gospodarka wojenna.

80 lat temu, 3 kwietnia 1940 r., władze sowieckie przystąpiły do systematycznej eksterminacji polskich jeńców z obozów w Kozielsku, Ostaszkowie i Starobielsku. Oficerowie dokumentowali te chwile w notatnikach i listach do rodzin. Są one jednym z najważniejszych świadectw obrazujących mechanizm ludobójstwa.

W latach II wojny światowej gen. Stanisław Maczek - legendarny dowódca 1. Dywizji Pancernej - nie przegrał ani jednej bitwy. Dzieje niepokonanego generała przypomni Muzeum Historii Polski, które zachęca do obejrzenia 60-minutowego filmu dokumentalnego na jego temat.

80 lat temu, 30 marca 1940 r., w Warszawie został aresztowany Maciej Rataj, polityk ruchu ludowego, marszałek Sejmu RP. Był jedną z ofiar prowadzonej przez okupantów niemieckich „Akcji AB”, której cel stanowiła eksterminacja polskich elit politycznych i intelektualnych. Został zamordowany 21 czerwca 1940 r. w Palmirach.

Co kilka tygodni przekonujemy się w AAN o niezwykłych, historycznych dokumentach zachowanych w jakimś zbiorze rodzinnym. Dają one z racji swego osobistego wymiaru zupełnie inną perspektywę opisu – mówi PAP Mariusz Olczak, historyk, zastępca dyrektora Archiwum Akt Nowych.

Pod adresem edukacja.ipn.gov.pl IPN uruchomi w czwartek portal edukacyjny dla nauczycieli i uczniów pracujących zdalnie oraz stacjonarnie, a także dla miłośników historii - zapowiada Instytut.

Rzeczywistej liczby Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką niestety już nie poznamy, ale przez dokładne badania możemy sprawić, że te szacunki będą znacznie bardziej precyzyjne. Wciąż jednak brakuje też badań podstawowych wokół tego zagadnienia – mówi PAP dr Mateusz Szpytma, historyk, wiceprezes Instytutu Pamięci Narodowej.

85 lat temu, 23 marca 1935 r., Sejm uchwalił Konstytucję kwietniową. Jej zapisy całkowicie zmieniały dotychczasowy ustrój II RP. Ogromne wzmocnienie zyskała władza prezydenta. Celem nowej ustawy zasadniczej było utrwalenie istniejącego od roku 1926 porządku politycznego.

Mimo ogromu zgromadzonej wiedzy ludzkość cały czas jest zaskakiwana przez kryzysy.

Dawne społeczeństwa niemal przez cały czas doświadczały epidemii oraz pandemii chorób zakaźnych. Nie omijały one również terytorium Polski. Niektóre z nich miały duży wpływ nie tylko na historię, lecz także na rozwój medycyny, a nawet funkcjonowanie instytucji państwowych i sposób życia.

Historia pozostaje orężem w sporach między państwami i nic nie wskazuje na to, by miało się to zmienić. Z historykiem Piotrem M. Majewskim rozmawia Estera Flieger.

Stanisław Kania jako przywódca PZPR był ważną postacią, choć dziś słabo rozpoznawalną. Wynika to z tego, że był I sekretarzem partii jedynie przez trzynaście miesięcy – mówi PAP prof. Antoni Dudek, historyk z Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego.

Polskie doświadczenie Sybiru-Syberii ma cechy szczególne – zapoczątkowane w XVII wieku, w epoce romantyzmu stało się mitem kultury polskiej, fantazmatem poetów, ideą historiozofów, a kolejne powstania i zrywy aż po II wojnę światową przynosiły zsyłki, deportacje, zesłania w głąb terytorium rozciągającego się od Murmańska i Archangielska do stepów kazachskich, od Uralu do wyspy Sachalin – czytamy we wstępie książki "Polacy na Syberii od XIX do XXI wieku". Monografię wydało Stowarzyszenie „Wspólnota Polska”.

W lutym 1920 r. rozpoczęła się seria zaślubin Polski z morzem. Wracaliśmy nad Bałtyk, na którym bywaliśmy dotąd tylko incydentalnie