ENA

Wobec mężczyzny podejrzewanego o zabójstwo 26-latki w Oświęcimiu zostanie wszczęta procedura ekstradycyjna w trybie europejskiego nakazu aresztowania (ENA) – poinformowała w niedzielę małopolska policja w mediach społecznościowych.

Na dzisiejszym posiedzeniu plenarnym posłowie zajmą się projektem nowelizacji kodeksu postępowania karnego w sprawie współpracy organów ścigania i sądów z Prokuraturą Europejską. Polska nie przystąpiła do tej instytucji, ale brak podstaw prawnych do wymiany informacji czy wzajemnego stosowania takich instrumentów jak europejski nakaz dochodzeniowy (END) czy europejski nakaz aresztowania (ENA) jest obopólnie niekorzystny. W lutym o konieczności nawiązania takiej współpracy Prokuratura Europejska informowała Komisję Europejską.

Ja jako adwokat nie byłbym w stanie jednoznacznie powiedzieć, co trzeba udowodnić sądowi wykonującemu europejski nakaz aresztowania, by ten zdecydował się na odmowę - mówi Paweł Osik, adwokat, kancelaria Pietrzak & Sidor.

Aby odmówić przekazania obywatela objętego europejskim nakazem aresztowania (ENA), nie wystarczy stwierdzić, że jeden lub kilku sędziów, którzy uczestniczyli w krajowym postępowaniu karnym, zostało powołanych na wniosek organu takiego jak obecna Krajowa Rada Sądownictwa.

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej zajmuje się kolejnymi pytaniami holenderskich sądów dotyczącymi wydalania zatrzymanych na podstawie europejskiego nakazu aresztowania do Polski z uwagi na brak praworządności. We wcześniejszych wyrokach TSUE wskazywał, że należy odmówić wykonania ENA tylko wtedy, gdy są poważne i sprawdzone podstawy, aby uznać, że objęty nakazem będzie narażony na naruszenia prawa do rzetelnego procesu.

Wątpliwość co do rzeczywistego wpływu udziału w postępowaniu sędziów nieprawidłowo powołanych nie jest wystarczająca do wykazania, że istnieje rzeczywiste ryzyko naruszenia prawa podstawowego osoby, której dotyczy europejski nakaz aresztowania (ENA) - uznał w opublikowanej w czwartek opinii rzecznik generalny TSUE Athanasios Rantos.

Jesteśmy członkiem UE i wydanie ściganego na mocy ENA opiera się na zaufaniu do rzetelności służb innych państw Unii - wskazał w środę Sąd Najwyższy. Tym samym oddalił kasację dotyczącą decyzji sądu II instancji, który zezwolił na wydanie ściganego, choć nie zgodził się na złożenie przez niego osobiście wyjaśnień.

W piątek Sąd Najwyższy zajmie się kasacją ws. wyrażenia zgody na przekazanie do Hiszpanii Polaka ściganego Europejskim Nakazem Aresztowania. W kasacji wskazano na fakt, że sąd II instancji nie zgodził się na złożenie osobiście dodatkowych wyjaśnień przez ściganego.

Informacje świadczące o systemowych nieprawidłowościach w zakresie niezależności władzy sądowniczej w Polsce (lub o ich pogłębieniu) to za mało, by sądy innych państw UE odmawiały wykonania europejskiego nakazu aresztowania. Uznał tak Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Jego zdaniem należy odmówić wykonania ENA wydanego przez polski organ sądowy, tylko jeżeli w konkretnym, indywidualnym przypadku „istnieją poważne i sprawdzone podstawy, aby uznać, że w razie przekazania tym organom, osoba (objęta nakazem – przyp. red.) będzie ze względu na te nieprawidłowości narażona na rzeczywiste ryzyko naruszenia prawa do rzetelnego procesu sądowego”.

Informacje o systemowych lub ogólnych nieprawidłowościach w zakresie niezawisłości władzy sądowniczej w Polsce lub o pogłębieniu się tych nieprawidłowości nie stanowią podstawy do odmowy wykonania przez sądy innych państw UE każdego europejskiego nakazu aresztowania (ENA) wydanego przez polski sąd - orzekł TSUE.

17 grudnia zapadnie wyrok w sprawie wykonania przez holenderski sąd europejskich nakazów aresztowania (ENA) wydanych przez sądy w Polsce - poinformowały służby prasowe Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Europejski nakaz dochodzeniowy (END), w odróżnieniu od europejskiego nakazu aresztowania (ENA), może być wydany przez prokuraturę, nawet jeśli dostaje ona bezpośrednie instrukcje od władzy wykonawczej – uznał Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Osoba, która została przekazana państwu członkowskiemu w ramach ENA, nie może być ścigana, skazana lub pozbawiona wolności za wcześniej popełnione przestępstwo inne niż to, które było podstawą przekazania. Chyba że „wykonujący nakaz organ sądowy” wyraził na to zgodę.

Dopóki Rada Europejska nie stwierdzi, że w danym kraju doszło do trwałego naruszenia zasad praworządności, można odmówić wykonania Europejskiego Nakazu Aresztowania wydanego przez to państwo dopiero po sprawdzeniu, czy w konkretnym przypadku istnieje ryzyko niezapewnienia zatrzymanemu rzetelnego procesu.

Pogłębienie się ogólnych nieprawidłowości, dotyczących niezależności wymiaru sprawiedliwości w Polsce, nie uzasadnia automatycznej odmowy wykonania wszystkich europejskich nakazów aresztowania (ENA), wydanych w tym państwie UE - stwierdził w opinii rzecznik generalny TSUE.

Przyznanie azylu przez norweską Komisję ds. Cudzoziemców (UNE) Rafałowi Gawłowi, choć na swój sposób wyjątkowe, nie pociągnie za sobą masowej ochrony Polaków przed ekstradycją.