Centralny Rejestr Umów

Pytanie: Czy gminna biblioteka publiczna, domy kultury i inne samorządowe instytucje kultury muszą od 1 lipca br. wpisywać zawarte umowy do Centralnego Rejestru Umów Jednostek Sektora Finansów Publicznych? Jeśli tak, to na kim spoczywa ten obowiązek?

Ministerstwo Finansów (MF) chce, aby w Centralnym Rejestrze Umów wskazywana była wartość umowy bez VAT. W uwagach część jednostek podnosi, że będzie to wymagało od urzędników dodatkowych wyliczeń, ponieważ w zawieranych dokumentach wpisywane są kwoty brutto. Wątpliwości dotyczą też tego, jak w niektórych przypadkach prawidłowo udostępnić informację o czasie obowiązywania umowy.

W uruchamianym od 1 lipca 2026 r. Centralnym Rejestrze Umów ustawodawca wymaga ujawnienia szczegółowych danych – od numeru i daty zawarcia kontraktu przez jego wartość i oznaczenie stron aż po źródła finansowania i adnotację o aktualnym statusie. Z publikacji będą zwolnione m.in. informacje niejawne, stanowiące tajemnicę przedsiębiorcy i dane osobowe.

Paragon lub faktura za kawę i ciasteczka kupione w sklepie stacjonarnym nie trafią do Centralnego Rejestru Umów, ale za przekąski zamówione poprzez stronę internetową lub e-maila – już tak. O publikacji zadecyduje bowiem pozytywna odpowiedź na dwa pytania: czy jest to zamówienie w rozumieniu przepisów prawa zamówień publicznych oraz czy została zachowana wymagana forma zawarcia kontraktu.

Ministerstwo Finansów opublikowało projekt rozporządzenia w sprawie Centralnego Rejestru Umów. Od 1 lipca jednostki sektora finansów publicznych, w tym samorządy, będą musiały zamieszczać w nim informacje o wszystkich zawartych umowach.

Co do zasady odpowiedzialność za terminowe i prawidłowe ujawnienie informacji w Centralnym Rejestrze Umów spoczywa na kierowniku jednostki sektora finansów publicznych. Już teraz powinien on m.in. wybrać efektywny model obiegu dokumentów, przeszkolić pracowników, zaplanować zasady dostępu do systemu i wyznaczyć jego użytkowników.

Od 1 lipca 2026 r. ruszy Centralny Rejestr Umów (CRU). W wielu jednostkach finansów publicznych konieczne może być zatrudnienie dodatkowych pracowników do wpisywania do niego informacji. Aby zracjonalizować procesy z tym związane - warto przemyśleć na nowo zasady zawierania umów i obiegu dokumentów w urzędzie.

Centralny Rejestr Umów (CRU) to projektowany ogólnopolski rejestr, który ma zwiększyć transparentność wydatkowania środków publicznych. System będzie prowadzony przez Ministra Finansów i umożliwi powszechny dostęp do informacji o umowach zawieranych przez jednostki sektora finansów publicznych (JSFP).

Centralny Rejestr Umów ruszy 1 lipca 2026 r. Trafią do niego informacje o wszystkich umowach, bez progu kwotowego, zawierane przez jednostki sektora finansów publicznych. Obywatele będą mogli sprawdzić, jakie umowy zawiera m.in. administracja rządowa i samorządowa.

Posłowie niemal jednogłośnie przyjęli poprawki Senatu do ustawy o Centralnym Rejestrze Umów. A to oznacza, że do rejestru mają trafić wszystkie umowy - bez względu na ich wartość. Teraz nowelizacja trafi na biurko prezydenta.

Posłowie z sejmowej Komisji Finansów Publicznych poparli poprawki senatorów do nowelizacji ustawy o Centralnym Rejestrze Umów. Co ważne, poparcie dla zmian wyraził również przedstawiciel Ministerstwa Finansów - wiceminister Jarosław Neneman. Teraz nad przepisami będzie głosował cały Sejm.

Senatorowie znieśli próg, od którego m.in. urzędy będą publikować informacje w Centralnym Rejestrze Umów. Część małych samorządów alarmuje, że może mieć problem ze spełnieniem nowego obowiązku. Teraz ustawa wróci do Sejmu, który zdecyduje o ostatecznym kształcie przepisów.

Senatorowie chcą, aby do Centralnego Rejestry Umów (CRU) trafiały dane dotyczące wszystkich umów zawieranych m.in. przez administrację rządową i samorządową. W CRU ma też pojawić się konkretny przedmiot umowy, a nie ogólna informacja. Ostatecznie senatorowie przyjęli ustawę o CRU z poprawkami.

Centralny Rejestr Umów zostanie uruchomiony wcześniej, niż zaproponował to rząd. Sejm przegłosował poprawki, które przyspieszają zmiany. Co ważne, posłowie zdecydowali również o obniżeniu progu, od którego m.in. administracja rządowa i samorządy będą publikować informacje o zawartych umowach.

Od 1 stycznia 2027 r. administracja rządowa, od 1 lipca 2027 r. samorząd terytorialny, a od 1 stycznia 2028 r. pozostałe jednostki sektora finansów publicznych będą zobowiązane do zamieszczania informacji o zawartych umowach w centralnym rejestrze. Wzrośnie też ich wartość – z 500 zł do 10 tys. zł.

Wiele wskazuje na to, że nie od 2026 r., ale dopiero od 2028 r. jednostki sektora finansów publicznych będą publikowały informacje o zawieranych umowach. Takiej zmiany chce MON, a resort finansów dał zielone światło

Rektorzy uczelni uważają, że obowiązkiem publikacji informacji o zawartych umowach powinny być objęte jednostki podlegające kontroli wyborczej. Sens tworzenia nowego rejestru podważają też niektóre samorządy